I OSK 1861/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-07-03

Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Anna Lech, Przemysław Szustakiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego stanu zdrowia strony ubiegającej się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, czy też ciężar udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa wyłącznie na stronie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ciężar udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie, a organ nie ma obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Strona musi wykazać, że mimo dochowania szczególnej staranności, nie była w stanie dotrzymać terminu, a jedynie nadzwyczajne i nieprzewidywalne przeszkody mogą świadczyć o braku winy. W związku z tym, WSA w Poznaniu wadliwie uchylił postanowienie organu odmawiające przywrócenia terminu.
Stan faktyczny
M. D. został zwolniony ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z powodu prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo. Odwołał się od decyzji, zarzucając naruszenie przepisów, i złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powołując się na zły stan zdrowia psychicznego. Wielkopolski Komendant Wojewódzki PSP odmówił przywrócenia terminu, uznając, że skarżący był zdolny do podjęcia czynności w dniu odbioru decyzji, a wniosek został złożony po terminie. WSA w Poznaniu uchylił postanowienie organu, uznając, że organ nie zbadał wystarczająco stanu zdrowia skarżącego i błędnie ustalił moment ustania przyczyny uchybienia terminu. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że WSA wadliwie zastosował przepisy.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z siedzibą w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 11/12 w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z siedzibą w Poznaniu z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z siedzibą w Poznaniu od M. D. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 11/12 uchylił postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że: Decyzją z dnia [...] września 2011 r., znak [...] Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w K. na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 i art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68, z późn. zm.) zwolnił M. D. ze służby z dniem 24 września 2011 r. Podstawą zwolnienia był fakt skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Koninie, sygn. akt II K 319/09. M. D. skazany został za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, co uzasadniało zwolnienie go ze służby zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 4 cytowanej ustawy. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej podniósł poza tym, iż skarżący przebywa nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim od dnia 24 czerwca 2011 r. Tymczasem przepis art. 45 ust. 2 wymienionej ustawy zakazuje zwalniać strażaka przed upływem 3 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Pismem z dnia 7 listopada 2011 r. M. D. odwołał się od opisanej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 45 ust. 2 cytowanej ustawy poprzez wydanie kwestionowanego rozstrzygnięcia już w dniu 23 września 2011 r., gdy najwcześniej mogło ono zapaść w dniu 24 września 2011 r. Nadto skarżący złożył także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując iż stan zdrowia, w jakim się znajdował, nie pozwalał mu na odbieranie korespondencji oraz podejmowanie innych czynności. Na potwierdzenie tych faktów załączył zaświadczenie lekarskie z dnia 8 listopada 2011 r., wystawione przez Poradnię Zdrowia Psychicznego NZOZ "Violmed" w K.. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., znak WK-77/05/2011, Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu, na mocy art. 58 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.), odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w K.. Zdaniem organu, jakkolwiek możliwe jest założenie, że choroba skarżącego miała wpływ na kwestię odbioru korespondencji i złożenie odwołania w ustawowym terminie. Należy ponadtozwrócić uwagę na treść art. 58 § 2 K.p.a., który zakreśla 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika natomiast, iż skarżący uczestniczył w dniu 28 października 2011 r. w spotkaniu, które odbyło się z jego inicjatywy w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w K. z udziałem Komendanta Powiatowego oraz starszego specjalisty ds. organizacyjno-kadrowych. Na spotkaniu skarżący odebrał decyzję o zwolnieniu i inne dokumenty, potwierdzając ich odbiór, a ponadto rozliczył się z karty obiegowej. Pomimo pozostawania pod opieką lekarską, czynności dokonane przez M. D. świadczą, iż w dniu 28 października 2011 r. nie istniała już przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania, którą wskazał we wniosku. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu sporządzony w dniu 7 listopada 2011 r. został złożony po upływie terminu wynikającego z treści art. 58 § 2 K.p.a.. Dlatego przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było w tej sytuacji niedopuszczalne. W dniu dnia 12 grudnia 2011 r. M. D. zaskarżył wymienione postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jego uchylenie. Zarzucił on zaskarżonemu aktowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia jego słusznego interesu oraz brak ustosunkowania się do wszystkich podniesionych przez niego zastrzeżeń. Skarżący podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu II instancji sam fakt uczestniczenia w spotkaniu w dniu 28 października 2011 r. nie przesądza jeszcze o ustaniu przyczyny uchybienia terminowi, gdyż ze względu na swoją chorobę psychiczną mógł on nie rozumieć w pełni znaczenia dokonywanych tam czynności. Nadto, stan zdrowia skarżącego nie pozwalał mu również na podjęcie wysiłku niezbędnego do sporządzenia wniosku. Dokonał on tego dopiero wtedy, gdy odzyskał równowagę psychiczną i zdolność do logicznego myślenia, co nastąpiło po kilku dniach. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną Zdaniem Sądu I instancji z materiału zebranego w aktach sprawy wynika, iż decyzja Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] września 2011 r., znak PT-111/5/11, była doręczona M. D. w trybie art. 44 § 4 K.p.a. w dniu 10 października 2011 r. (k. 3-6 akt administracyjnych). Termin do wniesienia odwołania upłynąłby zatem w dniu 24 października 2011 r. Odwołanie skarżącego wpłynęło natomiast do organu I instancji dopiero w dniu 9 listopada 2011 r., wobec czego należałoby prima facie uznać, iż doszło do uchybienia terminu. W opinii Sądu, w celu złagodzenia tak surowego skutku przekroczenia terminu ustawodawca wprowadza jednak instytucję przywrócenia terminu. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w razie uchybienia terminowi organ administracji publicznej powinien przywrócić termin na wniosek zainteresowanej osoby, jeżeli ta uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z jej wniesieniem należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Taki wniosek został zawarty przez M. D. w odwołaniu z dnia 7 listopada 2011 r. Skarżący wskazał w nim, iż stan zdrowia uniemożliwiał mu odbiór korespondencji oraz podejmowanie innych czynności. Na potwierdzenie tej okoliczności załączył on także zaświadczenie lekarskie z dnia 8 listopada 2011 r., wyjaśniające, iż leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego NZOZ "Violmed" w K. od dnia 27 czerwca 2011 r. do chwili obecnej z rozpoznaniem depresji (k. 15 akt administracyjnych). Fakt ten znajduje również odzwierciedlenie w zaświadczeniach lekarskich o niezdolności do pracy, wydawanych w okresie od dnia 24 czerwca 2011 r. do dnia 9 października 2011 r. (k. 7-13 akt administracyjnych). W postanowieniu z dnia [...] listopada 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 23 września 2011 r., znak WK-77/05/2011, Wielkopolski Komendant Państwowej Straży Pożarnej wywodził , iż początek 7-dniowego terminu z art. 58 § 2 K.p.a. rozpoczął bieg w dniu 28 października 2011 r., gdy skarżący w trakcie spotkania odebrał kwestionowaną przez niego decyzję (k. 24-25 akt administracyjnych). W ocenie organu II instancji stan zdrowia psychicznego M. D. pozwalał mu już wtedy na podjęcie odpowiednich czynności. Tym samym ustała też przyczyna uchybienia terminu, co w rezultacie prowadzi do konkluzji, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należało złożyć do w dnia 4 listopada 2011 r. Skarżący nie spełnił natomiast tego warunku. Organ II instancji powtórzył raz jeszcze swoje stanowisko w odpowiedzi na skargę z dnia 3 stycznia 2012 r. (k. 7-9 akt sądowych). Z taką argumentacją nie można się jednak, w ocenie WSA w Poznaniu zgodzić, bowiem badanie okoliczności ustania przyczyny uchybienia terminu powinno być każdorazowo odniesione do indywidualnych, specyficznych dla sprawy uwarunkowań, a samo ustanie przyczyny uchybienia terminu musi mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny lub domniemywany. W przedmiotowej sprawie nie można automatycznie utożsamiać daty faktycznego odbioru decyzji przez skarżącego z momentem ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nadto Sąd I instancji podniósł, że wątpliwości musi budzić dokonywana przez organ II instancji ocena stanu zdrowia psychicznego M. D. Zdaniem Wielkopolskiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej skarżący już w dniu 28 października 2011 r. był zdolny do aktywnego podjęcia obrony swoich interesów. Sąd zauważył, że taka konkluzja pozostaje w sprzeczności z wymienionym wcześniej zaświadczeniem lekarskim z dnia 8 listopada 2011 r., z którego jednoznacznie wynika, iż skarżący leczy się nadal na depresję. Trudno przy tym uznać za przekonujące wywody organu II instancji, wnioskującego tylko na podstawie zewnętrznego zachowania skarżącego o jego zdolności do rozpoznania i zrozumienia znaczenia dokonanych czynności. Co więcej, Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nawet nie brał udział w spotkaniu w dniu 28 października 2011 r., co niewątpliwie potwierdza notatka służbowa, sporządzona na tę okoliczność (k. 20 akt administracyjnych). W celu udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy stan zdrowia M. D. w dniu 28 października 2011 r. poprawił się na tyle, iż ustała przyczyna uchybienia terminu, organ powinien był raczej wezwać go do przedstawienia zaświadczenia od lekarza-psychiatry bądź też samemu zwrócić się wprost do Poradni Zdrowia Psychicznego NZOZ "Violmed". Żadne z tych działań, mających na celu weryfikację okoliczności podnoszonych przez skarżącego, nie zostało jednak w istocie podjęte. Nadto podkreślić trzeba, iż skarżący faktycznie mógł zapoznać się z treścią decyzji z dnia 23 września 2011 r. najwcześniej dopiero w dniu 28 października 2011 r. Jak wynika z akt sprawy kwestionowane przez niego rozstrzygnięcie organu I instancji awizowane było w dniach 26 września 2011 r. i 3 października 2011 r. – i doręczone zostało w trybie art. 44 § 4 K.p.a. – kiedy według zaświadczenia lekarskiego z dnia 23 września 2011 r., seria [...], M. D. nadal pozostawał niezdolny do pracy (k. 7 akt administracyjnych). Jednocześnie należy uwzględnić, iż ustawodawca przewidział dla strony 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, gwarantujący stosowny czas na zapoznanie się z treścią decyzji, zastanowienie się nad wydanym rozstrzygnięciem oraz ewentualnie opracowanie kontrargumentacji. W ocenie Sądu I instancji mając na względzie, iż jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu należy dokonać uchybionej czynności, a stronie należy zagwarantować odpowiedni czas do zapoznania się z treścią decyzji, jak również, że czas do dokonania uchybionej czynności nie może być nadmiernie skrócony w stosunku do czasu, jakim dysponowałby skarżący na jej dokonanie, gdyby doręczenie decyzji nastąpiło w innej formie niż doręczenie zastępcze, uprawnione jest przyjęcie, iż przyczyna uchybienia terminowi w przedmiotowej sprawie ustała w dniu 2 listopada 2011 r. Oznacza to, iż zgodnie z cytowanym powyżej art. 58 § 2 K.p.a. skarżący powinien był złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ciągu 7 dni od tego dnia, tj. najpóźniej w dniu 9 listopada 2011 r. Wymóg ten przez skarżącego został zachowany. W konsekwencji zaskarżone postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu było wadliwe. W dniu 14 czerwca 2012 r. skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej zarzucając mu na podstawie art. 172 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 133 § 1 i 134 § 1 P.p.s.a oraz art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 44 § 4 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności faktycznych sprawy ustalonych w postępowaniu administracyjnym oraz wskazanych w uzasadnieniu uchylonego postanowienia i odpowiedzi na skargę. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Zdaniem organu, Sąd wydał wyrok nie kierując się zgromadzonym materiałem dowodowym, który wskazywał na trafność rozstrzygnięcia postanowienia Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej. Nadto niezgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 58 § 1 K.p.a. przerzucił na organ obowiązek udokumentowania występowania określonych w tym przepisie przesłanek ze strony postępowania, choć w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że ciężar uzasadniający brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania. Tymczasem Sąd wskazał na czynności jakie powinien przedsięwziąć organ, aby wyjaśnić sprawę. Nadto Sąd I instancji nie wziął pod uwagę zachowania skarżącego w dniu 28 października 2011 r., które wskazywało na to, że jest on zdrowy, tym bardziej, że mimo pozostawania pod opieką lekarską sam przyznał, ze podejmuje się różnych zajęć dorywczych. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że jedną z podstawowych funkcji postępowania administracyjnego jest funkcja porządkująca. Funkcja ta oznacza, że przepisy postępowania służą niebudzącemu wątpliwości wyznaczaniu Kolejności czynności procesowych oraz jasno wskazują na moment, w którym decyzja administracyjna stanowiąca prawne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej toczącej się przed organem administracji publicznej, wywołuje skutki prawne. Funkcja porządkująca postępowania administracyjnego ma zatem ważne znaczenie dla pewności obrotu prawnego, bowiem wskazuje na konieczność takiego prowadzenia postępowania administracyjnego, aby nie było wątpliwości co do momentu, od którego na stronę zostaną nałożone określone obowiązki lub uprawnienia. Realizacji funkcji porządkującej postępowania administracyjnego służą terminy postępowania. Terminy bowiem określają czas, w którym podmioty uczestniczące w postępowaniu mogą dokonywać wskazanych czynności procesowych oraz wyznaczają moment, od którego te czynności są bezskuteczne. Przede wszystkim terminy wyznaczają moment, w którym decyzja administracyjna wywołuje skutki prawne. Stąd też przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wskazują na bezwzględny obowiązek przestrzegania terminów postępowania. Skutki uchybienia terminu obciążają stronę i jedynym środkiem, z którego może ona skorzystać uchylając się przed niekorzystnymi dla siebie skutkami uchybienia terminu, jest skorzystanie z dobrodziejstwa określonej w art. 58 K.p.a. instytucji prawnej przywrócenia terminu. Należy jednak podkreślić, że ze względu na funkcję porządkującą postępowania administracyjnego przesłanki przywrócenia terminu powinny być interpretowane ściśle, bowiem przyjęcie wykładni rozszerzającej powodowałoby, iż faktycznie nigdy nie można byłoby być pewnym daty wejścia w życie decyzji administracyjnej, bowiem zawsze mogłaby powstać wątpliwości, co do tego, czy mimo upływu określonych terminów strona ma możliwość skutecznej zmiany jej treści. Dotyczy to szczególnie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia przyczyny uchybienia terminu i jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ nie tylko nie ma obowiązku, ale nawet prawa prowadzić swego rodzaju postępowania wyjaśniającego, dotyczącego przyczyn uchybienia terminu, czy nastąpiło to z winy strony i czy strona miała świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce ona wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1285/07 oraz z dnia 13 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 137/10). Jednocześnie brak winy oznacza, że strona nawet dochowując szczególnej staranności nie była w stanie dochować terminu. Ta szczególna staranność oznacza, że na stronie postępowania administracyjnego spoczywa obowiązek dochowania terminu nawet wtedy, gdy istnieją ku temu przeszkody, które jednak są do przezwyciężenia. Tylko przeszkody o charakterze nadzwyczajnym, nieprzewidywalnym, mającym charakter bardzo trudnych do usunięcia barier wskazują na brak winy strony. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że uzasadniony jest zarzut Wielkopolskiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej naruszenia przez WSA w Poznaniu art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 44 § 4 K.p.a. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji organ nie był zobowiązany, po otrzymaniu wniosku M. D. o przywrócenie terminu, do przeprowadzenia postępowania dotyczącego stanu zdrowia skarżącego, w tym przede wszystkim jego stanu psychicznego. To na skarżącym spoczywał obowiązek wykazania braku winy w uchybieniu terminu. M. D. tego obowiązku nie wypełnił. Zaświadczenie z przychodni zdrowia psychicznego, że skarżący leczy się na depresję nie jest usprawiedliwieniem uchybienia terminu. Oczywistym jest bowiem, że fakt leczenia choroby, jaką jest depresja nie powoduje sam w sobie, że skarżący nie był w stanie dotrzymać terminu. Nie budzi wątpliwości, że leczenie choroby, nawet oddziaływującej na stan psychiczny strony, nie jest tożsame z byciem w stanie uniemożliwiającym skuteczne podjęcie czynności procesowych. Tym bardziej, jak słusznie podniósł organ w toku postępowania, zachowanie skarżącego podczas rozmowy służbowej w dniu 28 października wskazywało na to, że jest on zdrowy. Podkreślenia również wymaga, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w zakresie oceny choroby, jako przesłanki przywrócenia terminu, bardzo surowe. Zdaniem NSA, nawet obłożna choroba "nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich" (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2175/10), a "sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, z uwagi na to, że nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej za pośrednictwem poczty lub przez domownika" (wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 278/11). Linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie wskazuje, że w sytuacji, gdy chory mógł skorzystać z pomocy innych osób przy dopełnieniu czynności procesowych w określonym terminie, to choroba, nawet wymagająca leżenia, nie usprawiedliwia braku winy. W toku postępowania przed Sądem I instancji Wielkopolski Komendant Państwowej Straży Pożarnej zasadnie wskazał, że M. D. nie mieszka sam, lecz z żoną i dwiema córkami, z których pomocy mógł skorzystać. Skarżący tego nie uczynił, chciał sam dokonać czynności procesowych, ale zrobił to na własne ryzyko, a jego zaniechania w tym zakresie nie mogą obciążać organu prowadzącego postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w świetle przestawianych wyżej rozważań powinien ponownie ocenić postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji, na mocy art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy bowiem w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło