II SA/Bd 339/13

WyrokWSA w Bydgoszczy2013-07-03

Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Renata Owczarzak, Grzegorz Saniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości, oddalonej od planowanej inwestycji o około 370 metrów, posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nawet jeśli planowana inwestycja nie przekracza norm prawa administracyjnego dotyczących oddziaływania na środowisko, ale może stanowić źródło immisji sąsiedzkich na gruncie prawa cywilnego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy błędnie umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżący nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Interes prawny może wynikać nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, ale również z prawa cywilnego, w szczególności z art. 140 i 144 K.c., które chronią prawo własności przed immisjami. Organ odwoławczy powinien był zbadać, czy planowana inwestycja, mimo dotrzymania norm administracyjnych, może oddziaływać na nieruchomość skarżącego w sposób uzasadniający jego status strony, uwzględniając potencjalne uciążliwości, takie jak odory, nawet jeśli nie są one bezpośrednio regulowane przepisami prawa administracyjnego.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., która umorzyła postępowanie odwoławcze. W. J. złożył odwołanie od decyzji Burmistrza K. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla rozbudowy kurnika, zarzucając m.in. brak analizy konfliktów społecznych w raporcie oddziaływania i nierozpoznanie go jako strony postępowania. Kolegium umorzyło postępowanie, uznając, że W. J. posiada jedynie interes faktyczny, a jego nieruchomość nie znajduje się w zasięgu oddziaływania inwestycji przekraczającym dopuszczalne normy. Skarżący kwestionował ustalenia organów co do odległości jego nieruchomości od planowanej inwestycji oraz zarzucał naruszenie zasad postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2013 r. oraz stwierdzenie, że decyzja ta nie podlega wykonaniu. Zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz W. J. zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz W. J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. znak: [...] Burmistrz K. na podstawie art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), § 3 ust. 1 pkt 90 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573) oraz § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397), po rozpatrzeniu wniosku E. i C. Z. z dnia [...] listopada 2009 r., ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie kurnika zlokalizowanego w gospodarstwie rolnym na działce nr [...] w G. gmina K.. W dniu [...] października 2012 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył W. J., wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Nie zgadzając się z wydanym aktem strona zarzuciła naruszenie przepisu art. 66 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez brak w przedstawionym przez inwestora raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z przedsięwzięciem. Jak również przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 28, art. 10 § 1, art. 40 § 2, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę uznania za stronę postępowania i umożliwienie czynnego udziału w postępowaniu, nierozpoznanie pisma odwołującego oraz niedoręczanie pism jego pełnomocnikowi, a także niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 29 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach krąg osób uprawnionych do udziału w postępowaniu ustala się na zasadach ogólnych wynikających z ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (art. 28), przy uwzględnieniu zapisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Organ podkreślił, iż podstawowym kryterium jest stwierdzenie, czy dana nieruchomość, do której podmiot dysponuje odpowiednim tytułem prawnym, znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, przy uwzględnieniu uciążliwości przekraczających dopuszczalne przepisami normy. W ocenie Kolegium wnoszący odwołanie W. J. posiada w sprawie wyłącznie interes faktyczny, ponadto miał możliwość zgłaszania swoich uwag i wniosków w postępowaniu na zasadzie udziału w nim społeczeństwa (art. 29 ustawy). Zagwarantowanie udziału społeczeństwa nie stanowi źródła interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, a tylko taki może przesądzać o zaliczeniu danego podmiotu do kręgu stron postępowania. Dalej organ wskazał, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił krąg osób mających przymiot strony, z uwzględnieniem planowanego obszaru oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Za strony postępowania organ I instancji uznał wyłącznie właścicieli działek położonych w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji, na które ewentualnie mogłaby ona oddziaływać. Z przedłożonego do akt raportu oddziaływania na środowisko wynika, że poszczególne oddziaływania, przy dotrzymaniu warunków w nim wskazanych, nie będą powodować dla otoczenia uciążliwości wykraczającej ponad standardy jakości środowiska. Organ odwoławczy wskazał, że badanie dopuszczalności odwołania wymagało podjęcia określonych czynności dowodowych wyrażających się m.in. w skierowaniu pisma z [...] stycznia 2013 r. do organu pierwszej instancji w celu ustosunkowania się do zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego. Według odwołującego się jego nieruchomości położone są w odległości ok. 370 m, a nie jak wskazano w toku postępowania i w uzasadnieniu decyzji – ponad 560 m. Burmistrz K. w odpowiedzi wyjaśnił, że na str. 16 uzasadnienia decyzji podana została przybliżona odległość od miejsca planowanej rozbudowy kurnika do budynku na działce nr [...] należącej do W. J., a nie do granic poszczególnych działek. Odległość została podana według skali długości zawartej w GEOPORTALU. Organ wyjaśnił też, że ustalenia stron dokonano w oparciu o określony w raporcie zasięg oddziaływania przedsięwzięcia. organ odwoławczy podkreślił, że organ pierwszej instancji dwukrotnie dokonywał weryfikacji katalogu stron postępowania. W konkluzji Kolegium, powołując się na własną analizę akt sprawy, w tym raportu, podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym W. J. nie może być uznany za stronę przedmiotowego postępowania, w rozumieniu art. 28 K.p.a. Konsekwencją tego była konieczność umorzenia postępowania odwoławczego, oraz brak odniesienia się do merytorycznych zarzutów odwołania dotyczących zaskarżonej decyzji. Kolegium zauważyło, iż realizacja przedsięwzięć takich jak przedmiotowa inwestycja zawsze wiąże się z określonymi uciążliwościami dla okolicznych mieszkańców, co potwierdza również fakt zakwalifikowania tego przedsięwzięcia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Okoliczność ta wiąże się również z określonymi ustawowymi konsekwencjami i obostrzeniami, jakie nakładane są na inwestora i jeżeli inwestor spełni te warunki, to znaczy że będzie działał zgodnie z prawem, a więc również z przepisami z zakresu ochrony środowiska. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy W. J., reprezentowany przez adwokata, zarzucił naruszenie przepisów: - art. 15 i art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i odmówienie skarżącemu statusu strony postępowania, polegające na poprzestaniu przez organ odwoławczy na kontroli decyzji organu I instancji oraz nieprzeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a także oparcie rozstrzygnięcia na iluzorycznej analizie akt sprawy i bezrefleksyjne powielenie wniosków organu I instancji, - art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz jej rozpatrzenie w oparciu o materiał dowodowy nie zebrany w sposób wyczerpujący, a przejawiające się w nieustaleniu odległości dzielącej nieruchomości skarżącego od nieruchomości, na której ma być przeprowadzona inwestycja polegająca na rozbudowie kurnika, - art. 35 § 3, art. 6 i art. 12 K.p.a., poprzez załatwienie sprawy z przekroczeniem terminów określonych w przepisach, mimo nieprzeprowadzenia żadnych czynności wyjaśniających zauważonych przez organ rozbieżności i wątpliwości dotyczących stanu faktycznego. Z tych powodów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa, ewentualnie o jej uchylenie w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty (w tym decyzje, postanowienia) nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że wojewódzki sad administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.) i co do zasady, wyrokuje na postawie akt sprawy, opierając się o stan faktyczny i prawny, istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji (art. 133 § 1 P.p.s.a). Oznacza to, że podstawą orzekania jest cały materiał dowodowy sprawy, zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu skutkującym koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie pozostaje jedynie ocena legalności umorzenia, wszczętego przez skarżącego W. J., postępowania odwoławczego – zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2013r. Oznacza to, iż poza zainteresowaniem Sądu pozostaje na tym etapie postępowania prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie środowiskowych uregulowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie kurnika zlokalizowanego w gospodarstwie rolnym na działce nr [...] w G. gmina K. Analizując argumenty zaskarżonej decyzji nie sposób zgodzić się z zaprezentowanym przez organ odwoławczy stanowiskiem. Wprawdzie prawidłowo wywodzi organ, iż stosownie do art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy wyłącznie stronie tego postępowania. Związane jest to ściśle z zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Idąc dalej, złożenie odwołania obliguje organ do zbadania, czy jego autor jest stroną danego postępowania. W przypadku negatywnej odpowiedzi na to pytanie, właściwą formą orzeczenia organu II instancji jest decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., bez rozpoznania sprawy co do jej istoty). Co do zasady, prawidłowo wywodzi organ w tym zakresie, iż w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia krąg stron takiego postępowania ustala się na zasadach ogólnych. Przedmiotem sporu jest w istocie legitymacja procesowa strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja ta jest podejmowana w postępowaniu administracyjnym związanym z oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a jej podstawy materialne, procesowe i kompetencyjne regulują przepisy art. 71-87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). To zatem z tej ustawy wynikać powinien przede wszystkim interes prawny pozwalający na przyjęcie, iż określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie świadczące o jego interesie prawnym w rozumieniu art. 28 K.p.a. Przepis art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b omawianej ustawy stanowi o obowiązku określenia przez właściwy organ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Ograniczenia te są możliwe do sformułowania, gdyż do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć: w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy), w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko – kartę informacyjną przedsięwzięcia oraz poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Odnotować jeszcze można, że przecież uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy) oraz dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 2). Dodać należy, że jakkolwiek rozbudowa spornej fermy drobiu była kwalifikowana w oparciu o przepisy poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 90), to z mocy art. 173 ust. 2 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, należy ją uważać za przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Okolicznością istotną z punktu widzenia prawa materialnego jest więc oddziaływanie inwestycji na środowisko. Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych, niż wnioskodawca (podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy), konieczne jest zatem prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z przywołanych przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. Krzysztof Gruszecki "Komentarz do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko", LEX/el 2013, teza 4 i 5). Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Poza zakresem rozważań w niniejszej sprawie pozostawić należy inne tytuły do władania nieruchomością, gdyż skarżący powołuje się na tytuł własności działki. W tym sensie o interesie prawnym tego podmiotu świadczy także prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 108/12 [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zasadnie organ wskazał, iż zazwyczaj oddziaływanie dotyczy nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji, aczkolwiek nie musi to pozostawać regułą. Istotne znaczenie ma bowiem charakter, rozmiar planowanego przedsięwzięcia, a nadto inne czynniki, które wpływać mogą na zakres przestrzenny oddziaływania, w szczególności oddziaływania szkodliwego bądź uciążliwego. Zważyć przyjdzie, że trafnie skarżący zarzuca, iż organ odwoławczy w istocie nie przeprowadził rzeczywistej i wszechstronnej analizy okoliczności przedmiotowej sprawy, poprzestając na "szablonowym" powieleniu stanowiska organu pierwszej instancji, stanowiącego z kolei powielenie stanowiska inwestora. Organ odwoławczy w swych nader lakonicznych ustaleniach pominął obowiązek uwzględnienia specyfiki planowanej do realizacji inwestycji, poszczególnych źródeł jej oddziaływania, usytuowania i.t.p. Zgodnie natomiast z przepisem art. 28 K.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle wypracowanego stanowiska sądów administracyjnych i doktryny nie ma wątpliwości, iż interes prawny musi mieć swoje źródło w konkretnym przepisie prawa materialnego. Oznacza to, iż musi istnieć związek pomiędzy normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, przejawiający się w tym, że norma ta może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Jeśli dana norma prawna nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę prawną danego podmiotu, to nie można mówić o tym, że ma ona interes prawny (vide chociażby: wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011r., w sprawie sygn. akt l OSK 1083/10, Lex nr 744927; wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 maja 2011 r., w sprawie sygn. akt II SA/Ke 234/11, Lex nr 795664). Istotne jest, iż ustalając interes prawny wynikający z konkretnego przepisu prawa materialnego, ustawodawca nie ograniczył dziedzin prawa, z których przepisy takie wywodzą się. Oznacza to, iż taki interes prawny można wyprowadzić nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, ale i z prawa cywilnego, czy gospodarczego. Źródło takiego interesu nie jest jednolite i tożsame w każdej sprawie, gdyż przedmiot konkretnego postępowania administracyjnego może być różnorodny. Nie można zatem stworzyć zamkniętego katalogu przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które w konkretnej sprawie administracyjnej będą stanowiły źródło takiego interesu prawnego. Jak wynika z odwołania, W. J. wywodził swój interes prawny z faktu własności nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, która jak podaje nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji, lecz jest od niej oddalona o około 370 m. Kwestionuje przy tym wskazywaną w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji odległość ponad 560 m. Organ odwoławczy wskazuje natomiast, iż "zarówno na etapie realizacji, eksploatacji jak i likwidacji przeprowadzone obliczenia na wszystkich komponentach środowiska potwierdzają, że zostaną dotrzymane standardy jakości środowiska przy dotrzymaniu warunków wskazanych w raporcie". W tym zakresie organ ogólnikowo wskazuje na ustalenia sporządzonego dla potrzeb sprawy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Aczkolwiek powyższemu zapatrywaniu organu nie można zarzucić błędu, to zupełnie nie odnosi się ono do tych okoliczności, które zdaniem skarżącego stanowią źródło jego interesu prawnego w niniejszej sprawie. Okoliczności te w dokonanej przez organ ocenie, tak faktycznej, jak i prawnej są zupełnie pominięte, przez co istota stanowiska skarżącego wyrażana w niniejszej sprawie nie spotkała się z jakąkolwiek oceną ze strony organu administracji. Skarżący w prezentowanym stanowisku wywodzi, iż planowana inwestycja rzutuje na zakres jej praw implikowanych treścią przepisów określających treść i wykonywanie prawa własności, (art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 63 ze zm.). W tym zakresie powołuje się m.in. na interwencje lokalnej społeczności w różnych organach i instytucjach dotyczące chociażby uciążliwych odorów pochodzących z obecnie funkcjonującej już fermy drobiu i oddziaływujących nie tyko na najbliższe sąsiedztwo fermy ale również na nieruchomości położone w znacznej odległości od fermy. Pamiętać trzeba, że interes prawny skarżącego wynika przede wszystkim z norm prawa administracyjnego. Okoliczności te nie zostały przez organ odwoławczy w ogóle dostrzeżone jako istotny element niniejszej sprawy, a tym bardziej jako źródło interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Jest to istotne naruszenie prawa, które nie pozwala Sądowi zaakceptować kontrolowanego rozstrzygnięcia. W realiach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, iż planowane przedsięwzięcie w postaci rozbudowy istniejącego dwu-kondygnacyjnego obiektu do chowy drobiu (broilery kurze) zlokalizowanego na terenie istniejącego gospodarstwa rolnego z funkcjonującą fermą drobiu. Powierzchnia zabudowy projektowanej części kurnika wynosić ma 570 m2. Obsada kur w rozbudowanej części wynosić ma [...] szt. ([...] DJP), a obsada kurnika po zrealizowaniu planowanego przedsięwzięcia wynosić będzie [...] szt. ([...] DJP). Nie ulega wątpliwości, iż efektywnie działająca ferma wytwarza szereg gazów i pyłów, na co wskazuje treść raportu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Wśród nich są i takie, dla których aktualnie obowiązujące przepisy prawa administracyjnego nie zakreślają standardów emisyjnych i dopuszczalnych poziomów stężeń. W szczególności chodzi tutaj o substancje wywołujące odory, które w sferze prawa administracyjnego nie są reglamentowane. W takich sytuacjach nie jest dopuszczane wyłączenie z kręgu stron postępowania właścicieli nieruchomości znajdujących się w bliższym lub dalszym sąsiedztwie wyłącznie z takim oto uzasadnieniem, iż na gruncie prawa administracyjnego negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia zamyka się na terenie inwestycji i tym samym nie oddziałuje ono na nieruchomości sąsiednie. Nawet jeśli w odniesieniu do konkretnej inwestycji powyższe stwierdzenie jest prawdziwe i tym samym oddziaływanie planowego przedsięwzięcia oceniane w oparciu o normy prawa administracyjnego zamyka się na terenie planowanej inwestycji, to nie musi to oznaczać, iż planowana inwestycja nie będzie na gruncie norm prawa cywilnego źródłem immisji sąsiedzkich, których występowanie uzasadnia posiadanie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Konkludując należy zatem wskazać, iż podmiot ma interes prawny wynikający z norm prawa cywilnego, w szczególności z art. 140 k.c. i 144 k.c. do uczestniczenia jako strona w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego zapaść może decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez niego prawa własności (vide: postanowienie NSA z dnia 13 maja 2011 r. w sprawie sygn. akt II OZ 394/11, Lex nr 795491, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011r. w sprawie II OSK 644/10, http://cbois.nsa.gov.pl). Na organie administracji spoczywa obowiązek zbadania uprawnienia skarżącej do kwestionowania decyzji organu l instancji, właśnie w kontekście tych norm prawnych. Obowiązkowi temu organ nie sprostał ograniczając swe ustalenia w zakresie pojęcia interesu prawnego wyłącznie do sfery bliżej niesprecyzowanych norm prawa administracyjnego, nadto jak pośrednio wynika z twierdzeń organu zawężonej bezpodstawnie jedynie do oddziaływania pozanormatywnego. Ustalenia organu odwoławczego w zakresie braku oddziaływania przedsięwzięcia na działkę skarżącego, z uwagi na skupienie się na braku przekroczeń norm bliżej nieokreślonych, nie były wystarczające. Organ nie sformułował jasnego stanowiska, czy działka skarżącego jest objęta oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Tym samym organ administracji naruszył regulacje prawne odnoszące się do gromadzenia i oceny materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Wobec powyższego za zasadniczą przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji o umorzeniu zainicjowanego przez skarżącego postępowania odwoławczego, w trybie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., należy uznać przedwczesną ocenę organu odwoławczego o braku po stronie skarżącego interesu prawnego legitymującego do udziału w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony. Dokonana przez organ w tym zakresie ocena okoliczności niniejszej sprawy nie jest wszechstronna, pełna, nie uwzględnia okoliczności faktycznych indywidualizujących dana sprawę, w tym np. dotychczasowego oddziaływania funkcjonującej już hodowli, rozkładu wiatrów w okolicy inwestycji, ukształtowania terenu, sposobu zagospodarowania nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania. Co nader jednak istotne, a co Sąd uwzględnił z urzędu, ocena statusu skarżącego w niniejszym postępowaniu, zarówno przez organ pierwszej instancji, jaki i przez organ odwoławczy oparta została na błędnym stanowisku, według którego należało badać wyłącznie przekroczenia wartości emitowanych zanieczyszczeń powodowanych według raportu znajdującego się w aktach sprawy przez gazy (amoniak, siarkowodór i dwutlenek siarki) na obszarze wykraczającym poza teren działki objętej planowanym przedsięwzięciem. Tymczasem, jak wynika z powyższych rozważań, oceniając występowanie po stronie odwołującego się interesu prawnego należało ustalić, czy planowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać na teren nieruchomości skarżącego, niezależnie od tego, czy oddziaływanie to mieści się w standardach jakości środowiska lub standardach emisyjnych. W ramach tego oddziaływania nie można pomijać odoru wywoływanego funkcjonowaniem planowanej fermy (wyroki NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1459/12, z dnia 15 maja 2013r. sygn. akt II OSK 109/12 i II OSK 109/12 [w:] CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziale również stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 218/11 zgodnie z którym, "podstawę orzekania w przedmiotowej sprawie winna stanowić przede wszystkim skala zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu tej uciążliwości, które w rozpoznawanej sprawie prowadzą do konfliktów społecznych. Rzeczą organu (pomimo braku norm odorowych) było wypowiedzenie się na temat skali tego zjawiska, tj. jego ewentualnego wpływu na nieruchomość skarżącego. Przy czym to na organie spoczywa obowiązek weryfikacji ustaleń sporządzonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Jest on dokumentem, który podlega ocenie, a sporządzenie go nie zwalnia organu od czynienia własnych ustaleń zmierzających do weryfikacji przedstawionych danych (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2206/06). Nie stanowi on dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a., nie korzysta więc z domniemania zgodności treści ze stanem faktycznym. W związku z tym zawarte w nim stwierdzenia odnośnie faktów i analizy ich znaczenia podlegają ocenie jak każdy dowód w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. W niniejszej sprawie organ nie rozważył kwestii uciążliwości odorów wykraczających swym zasięgiem poza obszar inwestycji, w aspekcie raportu oddziaływania inwestycji na środowisko. Tym samym organy naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć wpływ na prawidłowość ustalenia tego, czy skarżącemu przysługuje przymiot bycia stroną w postępowaniu. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jak również uproszczona ocena zebranego materiału dowodowego, jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania. Organ nie dokonał wystarczającej oceny dokumentu, którego treść bezrefleksyjnie przyjął jako podstawę swych ustaleń faktycznych. Nie porównał jego treści z pozostałym materiałem zgromadzonym w sprawie. Dodatkowo podkreślić przyjdzie, iż nie została przez organ odwoławczy w jakikolwiek sposób zweryfikowana istotna rozbieżność co do odległości pomiędzy planowanym usytuowaniem rozbudowywanego przedsięwzięcia, należącego do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, od granic nieruchomości skarżącego. Podkreślenia wymaga, iż nie jest z pewnością w tym zakresie wystarczające bezrefleksyjne powielenie stanowiska organu pierwszej instancji, kwestionowanego przez odwołującego, które organ odwoławczy mógł w trybie art. 136 K.p.a. zweryfikować przez podjęcie stosownych czynności procesowych. Z pewnością zabrakło jakiejkolwiek analizy prawidłowości ustaleń, opartych jak podał organ pierwszej instancji jedynie na programie GEOPORTAL, mocy dowodowej tego środka dowodowego i możliwości dokonywania na takiej podstawie ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych organ odwoławczy nie ocenił. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, iż w ocenie sądu, stwierdzone naruszenie przez organ przepisów prawa, nie nosi cech naruszenia rażącego, w rozumieniu w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., zatem brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Zgodnie z zasadą szybkości postępowania administracyjnego oraz przepisem art. 35 § 1 i 3 K.p.a. załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od otrzymania przez organ odwoławczy odwołania. Z akt sprawy wynika, iż Burmistrz K. przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B. odwołanie W. J. przy piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. (wpływ [...] grudnia 2012 r.), po wcześniejszym wezwaniu pełnomocnika strony do uzupełnienia braku formalnego w postaci braku podpisu. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 organ odwoławczy zwrócił się do organu pierwszej instancji o przedłożenie wyjaśnień oraz mapki w odpowiedniej skali umożliwiającej ocenę rozbieżności co do odległości pomiędzy nieruchomościami. Tego samego dnia, w trybie art. 36 K.p.a. zawiadomił strony o przyczynach niedochowania ww. terminu, oraz wskazał, że odwołanie zostanie rozpatrzone w terminie do dnia [...] lutego 2013 r. W tym też terminie Kolegium wydało zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu, organ odwoławczy działał w sprawie bez zbędnej zwłoki, nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący przekroczenia terminu określonego w art. 35 § 3 K.p.a., w takim rozumieniu jakie prezentowane jest w skardze. Należy mieć na uwadze wielość spraw podlegających rozpoznawaniu przez Kolegium, fakt podjęcia czynności wyjaśniających oraz istotę spornego zagadnienia oraz fakt, iż organ działał w zgodzie z unormowaniem art. 36 K.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni zapatrywania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu i po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego, dokona oceny ustalonych okoliczności na gruncie art. 28 K.p.a., pod kątem posiadania przez skarżącego ogólnie pojętego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, bez zawężania swej oceny wyłącznie do norm prawa administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika będącego adwokatem (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 461), orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 wskazanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło