II OSK 1332/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dnia 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. O.-N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1372/13 w sprawie ze skargi A. O.–N. i M. O. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu postanawia oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1372/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. O.–N. w sprawie ze skargi A. O.-N. i M. O. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z 24 kwietnia 2013 r. A. O.–N. (dalej skarżąca) w swoim imieniu i w imieniu męża - M. O. N., wniosła skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] orzekającą o wydaleniu M. O. N. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd I instancji odrzucając skargę A. O. –N. wskazał, że krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi określa art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), zgodnie z którym, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, rozpoznając wniosek M. O. N. o stwierdzenie nieważności własnej decyzji z [...] czerwca 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję z [...] stycznia 2011 r., nie uznał A. O.-N. za stronę postępowania i w związku z tym decyzje wydawane w sprawie w postępowaniu administracyjnym nie były jej doręczane. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że A. O. -N. nie była stroną postępowań administracyjnych toczących się zarówno w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym, zainicjowanych wnioskiem M. O. N., wobec tego skarga wniesiona została przez podmiot niemający przymiotu strony i nieposiadający legitymacji do jej wniesienia, co czyni skargę A.O.-N. niedopuszczalną i obliguje Sąd do jej odrzucenia (k. 27-29 akt sądowych). Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiodła A. O.-N. reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu adwokata J.J., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, art. 58 § 2 pkt 6 kpa w zw. z art. 50 § 1 ppsa, art. 28 kpa i art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na błędnym przyjęciu, że polska żona cudzoziemca nie posiada interesu prawnego w postępowaniu w przedmiocie wydalenia tegoż cudzoziemca z terytorium RP, a jedynie interes faktyczny (k. 102 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej (k. 154-161 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadną. W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Wywiedziona skarga kasacyjna, oceniona przez pryzmat podniesionych przez jej autora zarzutów, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarzuty te nie podważają stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonego w zakwestionowanym postanowieniu. W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie oparła wniesioną skargę kasacyjną na jednej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa), tj. na naruszeniu przepisów prawa procesowego. Jak wynika z treści skargi kasacyjnej, skarżąca wywodzi swój interes prawny do wniesienia skargi i udziału w postępowaniu w fakcie, że jest małżonką cudzoziemca, którego postępowanie dotyczy, co uzasadnia przyznanie jej przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, bowiem posiada ona własny, indywidualny interes, gdyż zapadła w sprawie decyzja dotyczy sfery prawnej nie tylko cudzoziemca, ale i skarżącej kasacyjnie jako żony, co – jej zdaniem – znajduje oparcie w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu przed organami administracji zarówno w I jak i II instancji, gdyż nie dotyczyło to jej praw i obowiązków. Nie zgłaszała również takiego zamiaru, mimo że wiedziała o toczącym się postępowaniu, bowiem brała w nim udział w charakterze świadka i była aktywnym pełnomocnikiem męża w postępowaniu administracyjnym (k. 165 akt administracyjnych). Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniał jej legitymację skargową na etapie wniesienia skargi na zakwestionowaną decyzję przez pryzmat art. 50 § 1 ppsa, który uzależnia uprawnienie danego podmiotu do wniesienia skargi od istnienia po jego stronie interesu prawnego. Powszechnie przyjmuje się, że mieć interes prawny to wskazać przepis prawa materialnego, z którego wynikają konkretne uprawnienia lub obowiązki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedmiotowe postępowanie nie dotyczy uprawnień i obowiązków skarżącej, bowiem zakwestionowana przez nią decyzja adresowana jest do M. O. N. W związku z tym, że wskazany wyżej cudzoziemiec jest mężem skarżącej, to jest ona wyłącznie zainteresowana sposobem zakończenia postępowania, a to oznacza, że ma ona jedynie interes faktyczny. Istnienie interesu faktycznego po stronie skarżącej nie upoważnia jej do skutecznego wniesienia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 6 ppsa przez błędne ustalenie niedopuszczalności wniesienia skargi przez skarżącą nie zasługuje na uwzględnienie. Tego błędnego ustalenia autor skargi kasacyjnej upatruje w uznaniu przez Sąd, że skarżąca jako żona cudzoziemca nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi od decyzji wydalającej cudzoziemca z terytorium RP. Art. 58 § 1 pkt 6 ppsa stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Pod pojęciem tych "innych przyczyn" można także rozumieć brak legitymacji skargowej po stronie wnoszącego skargę. Wprawdzie co do zasady brak interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa winien skutkować oddaleniem wniesionej skargi, jednak w orzecznictwie zarysował się pogląd, że postanowienie odrzucające skargę jest dopuszczalne, gdy brak legitymacji skargowej jest ewidentny (postanowienie NSA z: 27.1.2011 r., II FSK 2500/10, Lex nr 742360; 13.6.2007 r., II FSK 1337/06, Lex nr 384145). W zakwestionowanym postanowieniu Sąd I instancji odrzucił wniesioną przez skarżącą skargę na decyzję z [...] marca 2013 r. uznając, że nie przysługuje jej legitymacja skargowa w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa, gdyż nie miała ona interesu prawnego we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Nadto wskazał, że nie była ona stroną postępowania administracyjnego, a zaskarżona decyzja nie była do niej skierowana. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że skarżącej kasacyjnie nie przysługuje legitymacja skargowa, bowiem nie posiada ona interesu prawnego do jej wniesienia. Z art. 50 ppsa wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi, prócz podmiotów enumeratywnie tam wskazanych jest każdy, kto ma interes prawny do jej wniesienia. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że uprawnionym do wniesienia skargi jest ten, kto wykaże związek między swą sytuacją prawną a normą prawa materialnego, procesowego czy ustrojowego, którą może wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Innymi słowy - interes prawny musi znaleźć oparcie w przepisach obowiązującego prawa, a poza tym musi być własny i indywidualny. Istnienie tak rozumianego interesu prawnego, co słusznie zauważył Sąd I instancji, powoduje, że dany podmiot w określonym stanie faktycznym może domagać się konkretyzacji swych uprawnień lub obowiązków, bądź żądać kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony swoich praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzeniem tego aktu do stanu zgodnego z prawem (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., CH Beck 2011, s. 265, nb 7; wyrok NSA z: 20.4.2007 r., II OSK 2019/06, Lex nr 325285, 3.6.1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997/2/89). W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, po stronie skarżącej nie można dopatrzeć się istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa. Brak jest normy prawa materialnego, która by ten interes konkretyzowała. Naczelny Sąd Administracyjny nie może podzielić poglądu skarżącej kasacyjnie, że z racji tego, że jest żoną cudzoziemca objętego zaskarżoną decyzją, ma ona interes prawny w sprawie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP. Interesu tego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można wywieść ze wskazanego w treści skargi kasacyjnej art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Decyzja z [...] marca 2013 r. nie ma bezpośredniego wpływu na sferę prawną skarżącej kasacyjnie jako żony cudzoziemca. W tej sytuacji prawidłowo Sąd I instancji odmówił skarżącej kasacyjnie legitymacji do wniesienia skargi. Zarzut naruszenia art. 28 kpa nie mógł odnieś zamierzonego skutku. Interesu prawnego skarżącej kasacyjnie nie można również wywieść ze wskazanego w skardze kasacyjnej art. 47 Konstytucji RP. Z art. 47 Konstytucji nie wynikają w stosunku do skarżącej kasacyjnie żadne prawa i obowiązki. Dlatego też zarzut naruszenia wskazanego przepisu nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 184 ppsa należało wniesioną skargę kasacyjną oddalić.