I SA/Wa 89/13
WyrokWSA w Warszawie2013-07-10
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Dorota Apostolidis, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej był właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z 1973 r. w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość, jeśli organ wydający pierwotną decyzję już nie istnieje?Ratio decidendi
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie był właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z 1973 r., ponieważ organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ, który już nie istnieje, jest organ wyższego stopnia według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania pierwotnej decyzji. W tym przypadku, zgodnie z przepisami obowiązującymi w 1973 r., właściwym organem był minister.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z 1973 r. Decyzja z 1973 r. pozostawiała bez uwzględnienia wniosek o odszkodowanie za nieruchomość, argumentując, że poprzedni właściciel otrzymał już odszkodowanie za inną działkę. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1973 r., zarzucając naruszenie przepisów dotyczących wywłaszczania i odszkodowań oraz procedury administracyjnej.Rozstrzygnięcie
1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących J. S., D. B. i K. L. solidarnie kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. S., D. B. i K. L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących J. S., D. B. i K. L. solidarnie kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania J. S. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1973 r. nr [...], orzekającej o pozostawieniu bez uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. "[...].
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z dnia [...] lutego 1973 r. nr [...], działając na podstawie przepisu art. 53 i art. 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) orzekło o pozostawieniu bez uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...], "[...]" nr hip [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz.279).
J. S. – spadkobierczyni byłego właściciela gruntów A. B. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.
W toku postępowania prowadzonego w pierwszej instancji Wojewoda [...] uznał, że brak jest podstaw do wyeliminowania decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lutego 1973 r. z obrotu prawnego z uwagi na przesłanki, o których mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. W szczególności organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowa decyzja została wydana przez organ właściwy, a ponadto nie zawiera wady wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W jego ocenie brak jest również podstaw do stwierdzenia, iż decyzja z [...] lutego 1973 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda [...] zauważył, że pozostawienie bez uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość przy ul. [...] w W. nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w dacie wydania kwestionowanej decyzji przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z uwagi na fakt, iż poza wymienioną nieruchomością oznaczoną nr [...] poprzedni właściciel posiadał również inną działkę przy ul. [...], dawny nr [...] o pow. [...] m2, za którą ustalono odszkodowanie decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lutego 1973 r. Nieruchomość przedmiotowa, za którą poprzedni właściciele domagali się odszkodowania, oznaczona nr [...], nie była jedyną działką w rozumieniu obowiązujących wówczas przepisów. Wojewoda [...] wskazał, że odszkodowanie za nieruchomości przejęte na mocy dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przysługiwało za trzy kategorie nieruchomości wymienione w art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 18., poz. 94 ze zm.), to jest za gospodarstwo rolne, sadownicze i warzywnicze, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, zostali pozbawieni użytkowania wspomnianych gruntów po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za domy jednorodzinne i jedną działkę budowlaną pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Jeśli zatem nieruchomość nie mogła być zaliczona do żadnej z tych trzech kategorii, to odszkodowanie za nią nie przysługiwało, co stwarzało konieczność wydania decyzji o pozostawieniu bez uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania za kolejną działkę, skoro za jedną działkę przyznane zostało odszkodowanie. Wojewoda [...] uznał, że w kontrolowanej przez niego sprawie takie warunki nie zaistniały, gdyż jak wynika z akt własnościowych, były właściciel – A. B. posiadał również działkę nr [...], za którą przyznane zostało odszkodowanie, a więc w myśl wyżej powołanych przepisów odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość już nie przysługiwało.
Skoro zatem wskazane przez wnioskodawcę przesłanki nie mogły stanowić podstawy do wyeliminowania kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego, gdyż decyzja z dnia [...] lutego 1973 r. nie zawierała wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [....] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lutego 1973 r. nr [...].
Od powyższej decyzji J. S. wniosła odwołanie do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie art. 53 § 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszcza nieruchomości poprzez niewłaściwą ocenę i brak wyjaśnienia przesłanek ich zastosowania w sprawie.
W toku postępowania odwoławczego Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wyjaśnił, że w myśl przepisu art. 53 ust. 1 ww. ustawy odszkodowanie mogło być przyznane poprzednim właścicielom lub ich następcom prawnym, jeżeli nieruchomość spełniała łącznie dwa warunki: była domem jednorodzinnym lub działką budowlaną przeznaczoną pod budowę domu jednorodzinnego lub gospodarstwem rolnym oraz przeszła na własność Skarbu Państwa po wejściu w życia w/w ustawy tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r. Weryfikując akta administracyjne sprawy, organ odwoławczy ustalił, że nieruchomości położone przy ul. [...], ozn. jako "[...] były niezabudowane. Zgodnie z zaświadczeniem z Sądu Powiatowego dla [...] z dnia [...] grudnia 1957 r., nr [...] nieruchomości te były własnością M. J. Sąd Powiatowy dla [...] postanowieniem z dnia [...] marca 1957 r., sygn. akt I [...] stwierdził, iż spadek po zmarłym w dniu 9 maja 1946 r. M. J. nabyły córki H. J. i Z. J. Następnie H. S. z d. J. w dniu 9 maja 1959 r. darowała swojej siostrze Z. S. z d. J. prawa przysługujące jej do połowy w/w nieruchomości. Organ odwoławczy ustalił, że w kontrolowanej sprawie nie został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do w/w nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Ponadto z akt sprawy wynika, że Z. J. i H. J. nie użytkowały przedmiotowych nieruchomości i nie sprawowały nad nimi władztwa (pismo Z. J. z dnia 3 maja 1958 r.) oraz , że Z. J. i H. J. nie prowadziły na przedmiotowych nieruchomościach położonych przy ul. [...] gospodarstwa rolnego w dniu [...] kwietnia 1958 r. ani później. Aktem notarialnym z dnia [...] maja 1959 r. Rep. nr [...] sporządzonym przed notariuszem H. W. Z. S. z d. J. zbyła wszystkie swoje roszczenia do nieruchomości położonych przy ul. [...] ozn. jako "[...] " dz. nr [...] na rzecz A. B. Sposób użytkowania nieruchomości przez A. B. nie ma jednak dla oceny prawidłowości kwestionowanej decyzji żadnego znaczenia, bowiem organ ocenia jedynie spełnienie tej przesłanki na dzień [...] kwietnia 1958 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podkreślił, że skoro A. B. na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lutego 1973 r., otrzymał odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]" działka nr [...] (odszkodowanie ustalono w trybie art. 53 ust. 2 w/w ustawy za: grunt, rośliny i zabudowania, tj. dom jednorodzinny), organ nie mógł przyznać mu odszkodowania za kolejną nieruchomość. Ponadto dotychczasowe właścicielki nie sprawowały faktycznego władztwa nad przedmiotowymi działkami w dniu 5 kwietnia 1958 r. Natomiast późniejsze ich posiadanie przez A. B. nie ma znaczenia dla oceny spełnienia przesłanek z art. 53 ust. 2 ustawy. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wyjaśnił również, że w kontrolowanej przez niego sprawie nie prowadzono postępowania na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu, bowiem dotychczasowi właściciele nie złożyli we właściwym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Ponadto termin, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy jest terminem prawa materialnego, zatem brak jest podstaw prawnych do jego przywrócenia. Tym samym ponieważ nieruchomości położone przy ul. [...], ozn. jako "[...]" dz. nr [...] były niezabudowane, grunt stał się własnością Gminy [...] z dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawie, tj. z dniem 21.11.1945 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zauważył, że Wojewoda [...] prowadząc postępowanie w trybie nadzoru badał jedynie występowanie w kwestionowanych decyzjach przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 k.p.a. Organ ustalił, że przedmiotowe nieruchomości nie były gospodarstwem rolnym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ponadto A. B. otrzymał odszkodowanie za inną nieruchomość, tym samym wobec zapisów ustawy, iż odszkodowanie otrzymać można za jedną nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa, nie można stwierdzić, iż kwestionowana decyzja była wadliwa.
Reasumując organ odwoławczy uznał, że przedmiotowe nieruchomości warszawskie położone przy ulicy [...] ozn. nr hip. "[...], działki nr [...] nie spełniały przesłanek ustalenia odszkodowania na podstawie art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W związku z powyższym Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...].
Skargę na powyższą decyzję wniosły J. S., D. B. i K. L. domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji skarżące zarzuciły naruszenie prawa materialnego oraz procesowego:
- art. 53 § 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach I trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz. 70 ze zm. - dalej jako "ustawa o wywłaszczeniu") poprzez niewłaściwą ocenę i brak wyjaśnienia przesłanek ich zastosowania w sprawie;
- art. 7 pkt 1, 2 i 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 - dalej jako "dekret o gruntach") poprzez brak odniesienia się do powyższych przepisów w treści decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] oraz pominięciu wniosku o przyznanie własności czasowej zgłoszonego przez następców prawnych właścicieli nieruchomości;
- art. 5, art. 6, art. 9 oraz art. 71 § 1 i art. 99 § 2 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej [...]) poprzez wydanie decyzji sprzecznych z prawem, bez wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zawierającej uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz z pominięciem J. B. jako strony postępowania odszkodowawczego,
- art. 6, art., 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem zasady praworządności, bez wyczerpującego zbadania i rozpatrzenia wszelkich okoliczności faktycznych związanych z ocenianą decyzją oraz z zaniechaniem wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanych w sprawie decyzji,
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] naruszającej przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., pomimo iż z uwagi na naruszenia wskazane w pkt 1 i 2 powyżej organ winien był uchylić wyżej wymienioną decyzję i stwierdzić nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lutego 1973 r. W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo umotywował zarzuty w stosunku do wydanych rozstrzygnięć.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwana dalej p.p.s.a. nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą, którą na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, czyli ze względu na stwierdzenie, że zachodzą przesłanki określone w art. 156 k.p.a. dające podstawę do stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prowadził bowiem postępowanie niezgodnie z właściwością. Takie naruszenie prawa nie daje Sądowi żadnego wyboru i powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 151/09 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 532/07).
Na wstępie wskazać należy, że kwestie związane z właściwością organów w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organy, które już nie funkcjonują w systemie organów administracji publicznej budziły od szeregu lat wątpliwości, będąc przedmiotem rozstrzygania w wielu skomplikowanych - w sensie stanów prawnych sprawach. Tym niemniej w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości stanowisko, iż sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nowa sprawą w stosunku do postępowania zwykłego i w związku z tym rządzi się własnymi regułami także w zakresie ustalenia organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z treścią przepisu art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze ten organ. Ustalenie organu wyższego stopnia w przypadku funkcjonowania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 17 k.p.a. przy uwzględnieniu art. 20 k.p.a. generalnie nie budzi wątpliwości. W przypadku natomiast aktualnego braku organu, który wydał kwestionowana decyzję administracyjną, należy ustalić organ wyższego stopnia – biorąc pod uwagę także charakter sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. Regulacja zawarta w przepisie art.157 § 1 k.p.a. wskazuje na powiązanie organu wyższego stopnia z organem, który wydał decyzję, a nie z materialnoprawną podstawą jej wydania regulującą kwestie właściwości organów. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie istnienia wady decyzji określonej w art.156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy, w której ta decyzja została wydana.
W przedmiotowej sprawie należało wyjść z założenia, że jeżeli organem wydającym decyzję ostateczną, obecnie poddaną ocenie w trybie nadzoru, było Prezydium Rady Narodowej, które już w strukturze organów administracji publicznej nie istnieje, to należy ustalić na wstępie organ aktualnie kompetentny do rozstrzygania indywidualnych spraw administracyjnych tego samego rodzaju i ustaleniu takiego organu, należy ustalić organ wyższego stopnia na ogólnych zasadach wynikających z art. 17 k.p.a.
Sąd zwraca uwagę, że koncepcja ustalania organu wyższego stopnia, która polega na założeniu, że organ wyższego stopnia, który ma orzekać w trybie nadzoru ustala się w oparciu o aktualne przepisy ,a oceny decyzji poddanej nadzorowi dokonuje się w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu jej wydania, znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych oraz w poglądach doktryny. Podkreślić należy, że od szeregu lat zarówno organy jak i sądy administracyjne nie miały wątpliwości , iż stosownie do art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 i 20 k.p.a. w sprawach rozstrzygających o stwierdzeniu nieważności decyzji organu do spraw wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej (tu Prezydium Rady Narodowej [...]) w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, organem właściwym jest właściwy minister. Podobne stanowisko prezentował również Sąd Najwyższy (wyrok z dnia 3 września 1998 r. sygn. akt RN 83/98 (OSNP/1999/9/293), stwierdzając, że właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji. (...) Wyłącza to możliwość oceny kwestii ważności decyzji ostatecznej na podstawie innych przepisów prawa, niż zastosowanych do jej wydania. Powyższe oznacza, że zdaniem Sądu Najwyższego - organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego, którym w dacie wydania decyzji w roku 1970 był i jest właściwy w sprawie minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Podobne stanowisko było prezentowane przez NSA w wyrokach o sygnaturach I SA 116/93 z dnia 7 lipca 1993 r.- ONSA 1994, z.3, poz.109, IV SA1 257/95 z dnia 25 marca 1997r. Sąd Najwyższy ukształtował praktykę na bazie wyroku z dnia 3 września 1998 r., która była niezmienna od kilkunastu lat, mimo zmian we właściwości organów w sprawach wywłaszczania i odszkodowania. I tak po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, organem właściwym w sprawach wywłaszczenia był wojewoda (art.112 ust.4 u.g.n. w pierwotnym brzmieniu), a dopiero od dnia 1 stycznia 1999 r. w związku z reformą ustrojową państwa, organem właściwym w sprawach wywłaszczenia i odszkodowania stał się starosta. Okoliczność ta nie miała znaczenia dla ustalenia organu wyższego stopnia, gdyż jak przyjął Sąd Najwyższy – istotnym jest stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji, o stwierdzenie nieważności której toczy się postępowanie. Podobnie rozstrzygał Naczelny Sąd Administracyjny – wyroki z dnia 17 października 1998r. sygn. akt IV SA 2077/98, z dnia 8 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA 884/02, z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 159/08, z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 840/09, z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1398/10. Powyższa linia orzecznicza potwierdzona została wyrokiem z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 984/11 odwołującym się do uchwały NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OPS 1/12. W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA stwierdził, że jeżeli w aktualnej strukturze nie istnieje organ, który wydał kwestionowaną w nadzorze decyzję, ale istnieje organ, który był organem wyższego stopnia w dniu jej wydania, to również obecnie jest on właściwy do stwierdzenia nieważności. (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2012 r. I OSK 672/12 - NSA stwierdza, że stosownie do art.13 pkt 2 k.p.a. (w brzmieniu na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej) organem wyższego stopnia w stosunku do Prezydium Rady Narodowej był właściwy minister, a więc organ istniejący również obecnie w strukturze administracji publicznej i to on ten organ pozostaje organem wyższego stopnia. Na marginesie podnieść należy, że kompetencje odwoławcze i nadzorcze są różne, a także i odmienne są zadania organu odwoławczego i organu podejmującego decyzję w postępowaniu nieważnościowym. Możliwa jest sytuacja, w której nie istnieje tożsamość organu odwoławczego i organu nadzoru. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczeń, która miała jedynie kompetencje odwoławcze. Natomiast organem wyższego stopnia – stosownie do art. 13 pkt 2 k.p.a. w brzmieniu na dzień wydania przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej, w stosunku do organów Prezydium Rady Narodowej był właściwy minister.
Wobec powyższego rozpoznając ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lutego 1973 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej powinien odnieść się do zarzutów stawianych kwestionowanemu orzeczeniu.
Mając powyższe na uwadze, zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, jako dotknięte kwalifikowaną wadliwością, musiały podlegać usunięciu z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w myśl art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło