II GSK 638/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-12-05
Skład orzekający: Wojciech Kręcisz, Małgorzata Rysz, Tomasz Smoleń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17, stwierdzający naruszenie przez Polskę zobowiązań wynikających z dyrektywy Rady 96/53/WE, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA?Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydany na podstawie art. 258 TFUE (skarga Komisji Europejskiej przeciwko państwu członkowskiemu), może stanowić podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 272 § 3 PPSA. Podobieństwo między postępowaniami przed TK i TSUE oraz zasada lojalnej współpracy z UE uzasadniają uwzględnienie orzeczeń TSUE jako podstawy wznowienia, nawet jeśli dotyczą one ruchu międzynarodowego, a sprawa dotyczy ruchu krajowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na A.C. za przejazd pojazdem nienormatywnym, polegający na przekroczeniu dopuszczalnych nacisków osi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organów, jednak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2015 r. uchylił wyrok WSA i oddalił skargę. A.C. wniósł skargę o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok TSUE z 2019 r., który stwierdził naruszenie przez Polskę zobowiązań wynikających z dyrektywy 96/53/WE w zakresie dopuszczalnych nacisków osi.Rozstrzygnięcie
Wznowiono postępowanie zakończone wyrokiem NSA z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2123/13, uchylono ten wyrok oraz wyrok WSA z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt VIII SA/WA 237/13, uchylono decyzje organów administracyjnych i umorzono postępowanie administracyjne.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Kinga Migdalska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi A.C. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2123/13 w sprawie ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt VIII SA/WA 237/13 w sprawie ze skargi A.C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. wznawia postępowanie zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2123/13; 2. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2123/13; 3. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt VIII SA/WA 237/13; 4. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r., nr [...]; 5. umarza postępowanie administracyjne; 6. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A.C. 1.331 (słownie: tysiąc trzysta trzydzieści jeden) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2123/13 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 237/13 w sprawie ze skargi A.C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że w dniu 10 września 2012 r. w miejscowości [...] na drodze powiatowej nr 4759P zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika marki Scania o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Wielton o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował M.K., który wykonywał przewóz drogowy rzeczy w imieniu przedsiębiorcy – A.C. W wyniku stwierdzonych w toku kontroli naruszeń decyzją z dnia [...] października 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3.900 zł, na którą składały się kary za następujące naruszenia:
– za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi powyżej 9,0 t do 9,5 t – 1.200 zł;
– za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo (3x900) - 2.700 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż na wyznaczonym, legalizowanym miejscu do ważenia i mierzenia pojazdów w miejscowości [...] dokonano ważenia zatrzymanego pojazdu wraz z ładunkiem za pomocą przenośnych legalizowanych wag do pomiarów statycznych typu SAW10C/II. W trakcie kontroli ustalono, iż rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 10,65 t (zgodnie z przyjętą procedurą ważenia - po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę). Odcinek drogi powiatowej, na którym zatrzymano kontrolowany pojazd, dopuszcza ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu tego typu do 8 t. W związku z powyższym stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 2,65 t.
Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 1, ust. 2, art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e) zał. nr 2 do ww. ustawy oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m. in., że sporny pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Waga o nr [...] legitymowała się w chwili kontroli ważnym świadectwem legalizacji ponownej, wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z datą ważności do 31 marca 2014 r., a waga o nr [...] świadectwem zgodności, wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w Poznaniu w dniu 9 marca 2011 r. na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 90/2009/23/WE. W wyniku ważenia stwierdzono naruszenia dopuszczalnych norm tj. nacisk 10,65 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych, a kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Dlatego organ I instancji prawidłowo wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 3.900 zł.
Wyrokiem z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 237/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.C. na ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Za zasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 k.p.a. co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników spornego ważenia wagami przenośnymi typu SAW 10C/II.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a., przejawiające się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie i nie wyjaśniły, że wagi SAW 10C/II mogły być użyte do pomiarów masy i nacisku osi wielokrotnych kontrolowanego pojazdu, podczas gdy prawidłowość uzyskanych za pomocą wag typu SAW 10C wyników pomiaru nie może budzić żadnych wątpliwości, a skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że były on błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, zaś organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń także w zakresie nacisku osi wielokrotnych pojazdu, za które to naruszenie m. in. nałożona została kara pieniężna na skarżącego;
2. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a., przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar nacisku osi wielokrotnych kontrolowanego pojazdu mógł być wadliwy, gdyż został przeprowadzony za pomocą wag SAW 10C/II, które w ocenie Sądu I instancji przeznaczone były wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, w tym w szczególności ze Świadectwa Homologacji UE nr [...] oraz Instrukcji Obsługi wag typu SAW 10C/II zastrzeżenie takie wcale nie wypływa, a wręcz przeciwnie, Instrukcja Obsługi wag wprost dopuszcza przy ich użyciu pomiar zarówno osi wielokrotnych pojazdu, jak i jego masy całkowitej;
ponadto - z ostrożności procesowej - zarzucono także naruszenie:
3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a) pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych (Dz.U.WE.L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16, obecnie zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych), § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu SAW 10C/II przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi pojazdu, podczas gdy zarówno z tych regulacji, jak i wydanych na ich podstawie: Świadectwa Homologacji UE nr [...], Deklaracji zgodności wydanej przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej Badenii Wirtembergii, Deklaracji Zgodności wydanej przez producenta wag, Świadectwa Zgodności wydanego przez Okręgowy Urząd Miar w Poznaniu oraz Instrukcji Obsługi wag typu SAW 10C/II, zastrzeżenie takie wcale nie wypływa, a wręcz przeciwnie, przepisy te oraz Instrukcja Obsługi wag wprost dopuszczają przy ich użyciu pomiar zarówno osi wielokrotnych pojazdu, jak i jego masy całkowitej.
Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2123/13 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu powyższej skargi kasacyjnej uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę oraz zasądził na rzecz organu zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdził, że Sąd I instancji nie miał podstaw, by organom zarzucić użycie nieprawidłowych (bo nieprzeznaczonych do pomiaru masy całkowitej pojazdu oraz nacisków osi wielokrotnych) wag pomiarowych, nie miał podstaw by negować stwierdzony protokołem kontroli wynik nacisku osi pojedynczej napędowej, a w konsekwencji, by w tym zakresie stwierdzić naruszenie w postępowaniu administracyjnym art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a. Skoro zatem, zgodnie z tym protokołem, nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu silnikowego wynosił 10,65 t, to wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 3.900 zł - w tym 1.200 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi powyżej 9,0 t do 9,5 t, oraz 2.700 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo - znajduje oparcie w treści art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych i l.p. 6 pkt 7 lit. d i e załącznika do tej ustawy. Wobec powyższego skarga w tej sprawie podlegała oddaleniu.
Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powołanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r. domagając się jego zmiany poprzez oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skargę wniesiono na podstawie art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej: p.p.s.a.), wskazując jako podstawę wznowienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r., w sprawie o sygn. C-127/17. W uzasadnieniu skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy i podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji. Następnie skarżący zacytował treść ww. wyroku, w którym TSUE stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE. Skarżący podniósł, że nałożono na niego karę w wysokości 3.900 zł, pomimo iż rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej jego pojazdu wynosił 10,65 tony i tym samym nie przekraczał limitu 11,5 tony określonego na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy nr 96/53/WE w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy. Niewątpliwie więc stanowisko prawne wskazane w orzeczeniu stanowiącym źródło postępowania wznowieniowego istotnie wpływa na ocenę sprawy objętej skargą o wznowienie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania zasługuje na uwzględnienie.
Z istoty, opartego na podstawie art. 272 § 3 p.p.s.a., żądania wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2123/13, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 237/13 w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym i oddalono skargę strony na tą decyzję wynika, że zasadności tego żądania strona upatruje w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C – 127/17.
W świetle przywołanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości, nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53/WE.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego żądanie wznowienia postępowania zakończonego przywołanym powyżej prawomocnym wyrokiem tego Sądu jest usprawiedliwione.
Z art. 272 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że – niezależnie od podstawy wznowienia określonej w § 1 tego artykułu, którą stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, aktu normatywnego na podstawie którego zostało wydane orzeczenie – można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską, zaś przepis § 2 art. 272 p.p.s.a. – stanowiący, iż skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu – stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego.
Przepis art. 272 p.p.s.a., gdy zestawić ze sobą jego § 1 i § 3, uzasadnia stanowisko, aby podstawy wznowienia postępowania sądowadministracyjnego upatrywać w orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zwłaszcza, gdy w kontekście źródła pochodzenia (ustanowienia) jego kompetencji – a więc źródła, o którym mowa w art. 272 § 3 – podkreślić znaczenie tych okoliczności, które – najogólniej rzecz ujmując – nakazują uwzględniać fakt istnienia istotnych podobieństw odnoszących się najogólniej rzecz ujmując do rodzajów postępowań prowadzonych przed TK i TSUE, ich przedmiotu – chodzi mianowicie o "spór o prawo", który w odniesieniu do postępowania przed TK dotyczy pionowej kolizji norm prawa krajowego, w odniesieniu zaś do postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości treści (interpretacji) prawa unijnego oraz jego ważności – oraz mocy wiążącej orzeczeń organów przed którymi się one toczą.
Powyższe – gdy chodzi o zasadę – znajduje swoje potwierdzenie w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2017 r. w sprawie I FPS 1/17, w świetle której podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania.
Afirmując pogląd prawny wyrażony w przywołanej uchwale oraz prezentowaną w jego uzasadnieniu argumentację prawną trzeba jednocześnie wyjaśnić – a nie jest to bez znaczenia dla stanowiska odnośnie do oceny skuteczności rozpatrywanej skargi o wznowienie postępowania zakończonego przywołanym na wstępie prawomocnym wyrokiem NSA – że jakkolwiek został on wyrażony na gruncie sytuacji odnoszącej się do orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości wydanego w trybie prejudycjalnym (art. 267 TFUE), to za uprawniony trzeba uznać wniosek, iż pogląd ten zachowuje swoją aktualność także w odniesieniu do wyroku wydanego przez Trybunał Sprawiedliwości na podstawie art. 258 TFUE, a więc w trybie skargi Komisji Europejskiej przeciwko państwu członkowskiemu.
W korespondencji do przywołanych na wstępie argumentów natury ogólnej – a mianowicie argumentów z podobieństwa – a także szczegółowej argumentacji prawnej, która legła u podstaw poglądu prawnego wyrażonego w uchwale NSA w sprawie I FPS 1/17, w odniesieniu do omawianej kwestii nie można również tracić z pola widzenia konsekwencji wynikających ze znaczenia argumentu systemowego. Chodzi mianowicie o argument systemowy wynikający zarówno z prawa krajowego – art. 272 § 3 p.p.s.a. ulokowany został w Dziale VII "Wznowienie postępowania" przywołanej ustawy, a co więcej, stanowiąc o "rozstrzygnięciu organu międzynarodowego" (a jest nim przecież TSUE, co trzeba uznać za bezdyskusyjne) nie odnosi się do trybu podjęcia przez wymieniony organ tego orzeczenia, ograniczając się w tej mierze jedynie do zaakcentowania jego znaczenie w relacji do potrzeby wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego – jak i z prawa unijnego. W tym zaś zakresie trzeba uwzględnić to, że art. 258 TFUE znajduje się w tej części postanowień traktatowych, które dotyczą uprawnień Trybunału Sprawiedliwości, przez co – z uwagi właśnie na treść tychże uprawnień oraz ich funkcje – został on także funkcjonalnie powiązany – podobnie jak i art. 267 – z art. 4 ust. 3 TUE ustanawiającym zasadę lojalnej współpracy, zgodnie z którą państwa członkowskie podejmują wszelkie środki właściwe do zapewnienia wykonywania zobowiązań wobec UE, ułatwiają wypełnianie przez Unię jej zadań i powstrzymują się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrażać urzeczywistnieniu celów Unii. W związku z tym, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że z punktu widzenia aktualizacji dyspozycji normy prawnej z art. 272 § 3 p.p.s.a., nie ma znaczenia to, czy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości – to jest "rozstrzygnięciu organu międzynarodowego", o którym mowa w tym przepisie – wydane zostało na podstawie art. 258, czy też art. 267 TFUE. Zwłaszcza, gdy niezależnie od powyższego – ale też w korespondencji do już przedstawionych argumentów – podnieść, że naruszenie prawa unijnego, o którym mowa art. 258 TFUE, zasadniczo należałoby wiązać z naruszeniem legislacyjnym polegającym na utrzymywaniu krajowych przepisów niezgodnych z prawem UE, braku odpowiedniej zmiany przepisów krajowych lub braku implementacji przepisów unijnych – choć w świetle orzecznictwa unijnego naruszenie to może wyrażać się także w błędnej interpretacji przepisów prawa UE przez organy legislacyjne lub organy stosujące prawo (por. wyrok w sprawie C – 128/78) – zaś jego stwierdzenie przez Trybunał Sprawiedliwości we wskazanym trybie, skutkuje wynikającym z art. 260 ust. 1 TFUE zobowiązaniem państwa członkowskiego do podjęcia środków, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału.
W świetle powyższego, żądanie wznowienia postępowania zakończonego przywołanym na wstępie prawomocnym wyrokiem NSA należy uznać za skuteczne i usprawiedliwione.
Ze wskazanego, jako podstawa żądania wznowienia postępowania sądowoadnministracyjnego, wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C – 127/17 wynika, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE.
Zgodnie ze stanowiskiem TSUE, art. 7 wymienionej dyrektywy, jako wyjątek od ustanowionej w jej art. 3 ust. 1 zasady swobodnego ruchu pojazdów, powinien podlegać wykładni ścisłej (zawężającej) co oznacza, że przewidziany w przywołanym przepisie brak dostosowania infrastruktury drogowej należy odnosić do sytuacji szczególnych, a mianowicie do sytuacji przykładowo w przepisie tym wymienionych (por. pkt 80 – 81 wyroku), co ma z kolei tę konsekwencję, że za równoważne wymienionym sytuacjom szczególnym nie można uznać sytuacji kreowanych na gruncie krajowej ustawy o drogach publicznych, której art. 41 ust. 2 i ust. 3 ustanawia dalej jeszcze idące wyjątki oraz warunki przemieszczania się po drogach krajowych pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 i pkt 3.4 załącznika nr I tej dyrektywy unijnej wartościom nacisku osi. Z uwagi na ich zakres oraz powszechnie obowiązujący charakter sytuacje te stanowią bowiem ograniczenia w stosowaniu zasady swobodnego ruchu pojazdów. Tym samym, wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg – co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej – nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 – 88 wyroku).
Co istotne, ograniczenia wynikające z przywołanej regulacji krajowej, która uznana została za niekorespondującą z art. 3 i art. 7 przywołanej dyrektywy, w równym i takim samym stopniu oddziałują również na krajowy ruch pojazdów.
Z art. 41 ustawy o drogach publicznych co do zasady bowiem wynika, że (wszystkie) pojazdy (bez względu na ruch, w którym uczestniczą) o maksymalnym nacisku osi napędowej nieprzekraczającym wartości 11,5 t objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 i ust. 3 wymienionej ustawy krajowej, zaś pojazdy nieprzekraczające maksymalnego nacisku pojedynczej osi wynoszącego 10 t, objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 przywołanej ustawy. Zniesienie zaś wskazanych ograniczeń w ruchu tych pojazdów – to jest zarówno w ruchu międzynarodowym, jak i w ruchu krajowym – wymaga spełnienia warunku posiadania specjalnego płatnego zezwolenia niepozostającego w jakimkolwiek związku ze stanem (stopniem uszkodzenia) dróg publicznych lub ich odcinków.
Powyższe, w nieuchronny wręcz sposób stawia kwestię relacji stanowiska Trybunału Sprawiedliwości oraz prezentowanej w jego uzasadnieniu argumentacji do wykonywania krajowego ruchu pojazdów, a ściślej rzecz ujmując do możliwości, a zarazem zasadności oceny prawidłowości wykonywania krajowego ruchu pojazdów z pozycji argumentów odnoszących się do międzynarodowego ruchu pojazdów, w świetle których doszło do sformułowania zarzutu o naruszeniu przez Polskę przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonywanie takiej oceny jest prawnie usprawiedliwione. Jakkolwiek więc faktem jest, że przejazd w związku z wykonywaniem którego nałożono na stronę karę pieniężną, był przejazdem wykonywanym w ruchu krajowym, zaś wymieniony judykat Trybunału Sprawiedliwości zapadł na tle podnoszonego we wniosku Komisji Europejskiej zagadnienia odnoszącego się do (oceny) wynikających z prawa polskiego ograniczeń w ruchu międzynarodowym pojazdów, to jednak za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że orzeczenie to ma dalej idące konsekwencje, albowiem prezentowana w jego uzasadnieniu argumentacja ma ten walor, że jest jednak szerzej zorientowana. Uzasadnia ona obowiązek dokonywania oceny prawidłowości wykonywania krajowego ruchu pojazdów z pozycji argumentów odnoszących się do międzynarodowego ruchu pojazdów, w świetle których doszło do stwierdzenia naruszenia przez Polskę przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, a więc innymi słowy, na podstawie takich samych – a co za tym idzie również systemowo spójnych – kryteriów prawnych, co należy uznać za tym bardziej usprawiedliwione, że w świetle porządku krajowego – art. 2 i art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP – oraz unijnego – art. 2 TUE – nie ma podstaw do diametralnie różnego traktowania podmiotów znajdujących się w zasadniczo tożsamej sytuacji (por. w tej mierze również np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2019 r. w sprawach II GSK 412/17 oraz II GSK 39/17).
Brak usprawiedliwionych podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do wymienionej dyrektywy wartościom nacisku osi dalej idących wyjątków, niż wynikające z art. 7 tej dyrektywy (a w tej mierze ponownie wymaga przypomnienia, że z art. 41 ustawy o drogach publicznych wynika, że pojazdy o maksymalnym nacisku osi napędowej nieprzekraczającym wartości 11,5 t objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 i ust. 3 wymienionej ustawy krajowej, zaś pojazdy nieprzekraczające maksymalnego nacisku pojedynczej osi wynoszącego 10 t, objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 przywołanej ustawy, a zniesienie wskazanych ograniczeń wymaga spełnienia warunku posiadania specjalnego płatnego zezwolenia niepozostającego w związku ze stopniem uszkodzenia dróg, które wobec ich ograniczającego charakteru stanowiły jednocześnie warunek przemieszczania się po polskich drogach krajowych, musi prowadzić do tego w pełni uzasadnionego wniosku, że stwierdzony w toku kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynoszący 10,65 t, w związku z tym, że był niższy od maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu określonego w pkt 3.4.1 załącznika nr I do Dyrektywy nr 96/53/WE na poziomie 11,5 t, nie dawał podstaw do przypisania stronie naruszenia, za które nałożono na nią karę pieniężną.
Z przedstawionych powodów, stosownie do art. 282 § 2 p.p.s.a., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2123/13 podlegał uchyleniu. Jednocześnie, wobec charakteru istoty sprawy odnoszącego się do podstaw przypisania stronie naruszenia, za które nałożono na nią karę pieniężną, a których istnienie w świetle przywołanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C – 127/17 należało podważyć, na podstawie art. 188 p.p.s.a. podlegały również uchyleniu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 237/13 oraz kontrolowana przez ten Sąd decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego i poprzedzającą ją decyzja organu administracji I instancji, co w konsekwencji uzasadniało potrzebę umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 i art. 276 w związku z art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 135 p.p.s.a. i art. 145 § 3 p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło