II GSK 2335/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. Spółki z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1933/13 o odrzuceniu skargi C. Spółki z o.o. w P. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz ustalenie opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Objętym skargą kasacyjną postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę C. Spółki z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Sąd I instancji przyjął, iż pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżąca spółka wystąpiła do organu z wnioskiem o doręczenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. W trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2013 r. z pracownikiem organu spółka powzięła informację, iż organ w dniu [...] grudnia 2012 r. wydał decyzję w przedmiotowej sprawie, którą następnie doręczył Spółce w dniu 11 stycznia 2013 r. Odbiór korespondencji potwierdziła osoba posługująca się pieczęcią "Księgowa M. P.". Następnie pismem z dnia 4 czerwca 2013 r. (5 czerwca 2013 r. - data nadania) skarżąca Spółka złożyła skargę do WSA w W. na zaskarżoną decyzję. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r. WSA w W. na podstawie art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę, stwierdzając, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu 30 dni, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Sąd wskazał, że z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki wynika, iż siedzibą oraz adresem skarżącej Spółki jest P., ul. G. Ł. 6. Zatem zaskarżona decyzja została prawidłowo nadana przez organ na adres siedziby Spółki. Korespondencję odebrała osoba zatrudniona w spółce w charakterze księgowej a zatem jako pracownik spółki uprawniona była do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącej. Sąd I instancji wskazał, że przez osobę uprawnioną o której mowa w art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej: k.p.a.) należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo czy tylko zwyczajowo uprawniona do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby spółki. Jeśli osoba taka przebywała w miejscu siedziby spółki i nie oświadczyła doręczającemu, iż przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że listonosz doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Skoro zatem przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została prawidłowo zaadresowana, a w toku postępowania administracyjnego organ nie miał jakichkolwiek informacji o osobach upoważnionych do odbioru korespondencji stwierdzić należy, że organ zasadnie przyjął, iż doręczenie przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję nastąpiło w dniu [...] stycznia 2013 r. C. Spółka z o.o. z siedzibą w P. złożyła skargę kasacyjną na powyższe postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę. Wniosła o uchylenie albo o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca Spółka podniosła, iż zaskarżonym postanowieniem WSA w W. dokonał naruszenia przepisów postępowania tj.: 1) art. 40 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r. została doręczona przedstawicielowi skarżącej, a co najmniej jej pełnomocnikowi w osobie M. P., podczas, gdy fakt, iż M. P. była przedstawicielem, a co najmniej pełnomocnikiem Strony skarżącej nie wynika z żadnego dowodu w sprawie, a co najmniej co do tego faktu nie zostało przeprowadzone żadne postępowanie dowodowe, przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2) art. 45 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż decyzja strony przeciwnej została doręczona skarżącej w siedzibie skarżącej, podczas gdy M. P. nie urzęduje w siedzibie strony skarżącej, a co najmniej na powyższą okoliczność nie zostało przeprowadzone żadne postępowanie dowodowe, przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 3) art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca naruszyła 30-dniowy termin do wniesienia skargi, podczas gdy powyższy fakt nie miał miejsca, przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 4) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi skarżącej na decyzję strony przeciwnej, podczas gdy nie ziściły się przesłanki do odrzucenia skargi, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu Spółka wskazała, iż "M. P." nigdy nie była i nie jest księgową skarżącej Spółki. Co więcej "M. P." nie była w przeszłości i nie jest obecnie pracownikiem Spółki. Skarżąca wyjaśniła, że pod adresem G. Ł. [...] w P. znajduje się wielki budynek wykorzystywany na cele działalności gospodarczej . W budynku tym wynajmowane są lokale użytkowe, stąd w budynku pod wskazanym adresem siedzibę ma wiele Spółek. Spółka zatem wskazała, że "M. P." może i jest księgową ale w innym podmiocie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy. Stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę należy wnieść za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Według art. 40 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Doręczenie pism jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym reguluje art. 45 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem doręczeń dokonuje się w lokalu siedziby tych podmiotów do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Zatem przepis art. 45 k.p.a. zawiera dwie przesłanki skuteczności doręczenia, jedną związaną z adresem i drugą związaną z osobą odbierającą. Odnosząc się do pierwszej z przesłanek skuteczności doręczenia należy wskazać, że przepis art. 45 k.p.a. wymaga przede wszystkim aby doręczenie było dokonane w lokalu siedziby adresata. W przypadku spółek prawa handlowego jest nią adres podany w rejestrze. Zgodnie bowiem z art. 38 pkt 6 lit a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity Dz. U. z 200l r. nr l7 poz.209 z późniejszymi zmianami ) osoby prawne, do których stosuje się przepisy ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, są obowiązane we wniosku o wpis do rejestru wskazać nie tylko siedzibę, lecz także adres. Art. 17 ust 1 i 2 powołanej wyżej ustawy wprowadza przy tym domniemanie, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Ponadto art. 34 ust 1 wyżej wymienionej ustawy wymienia siedzibę i adres, jako obligatoryjne elementy pisemnych oświadczeń, jakie podmioty wpisane do Rejestru kierują, w zakresie ich działalności, do oznaczonych osób. Powyższe regulacje nakazują uznawać za siedzibę i adres spółki z ograniczoną odpowiedzialnością dane ujawnione w rejestrze. Natomiast adres obejmuje nie tylko oznaczenie ulicy, nr domu, ale także nr lokalu w sytuacji gdy spółka nie zajmuje całego budynku, lecz tylko poszczególne pomieszczenia biurowe. W takim kontekście należy zatem rozumieć użyty w art. 45 k.p.a. zwrot, że doręczeń dokonuje się w lokalu siedziby tych podmiotów. Chodzi tu bowiem o lokal, znajdujący się pod tym adresem pod jakim działa spółka. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy zauważyć, że w niniejszej sprawie korespondencja została wysłana na prawidłowy adres skarżącej Spółki uwidoczniony w Krajowym Rejestrze Sądowym – P., ul. G. Ł. [...]. Należy jednak zwrócić uwagę na okoliczność, że w rejestrze przy adresie siedziby skarżącej Spółki nie wskazano numeru konkretnego lokalu. Ma to zasadnicze znaczenie ponieważ jak wynika z treści skargi kasacyjnej, pod adresem tym działalność prowadzi kilka podmiotów, które działają pod różnymi firmami. Zatem odbiór korespondencji w budynku w którym skarżąca Spółka zajmuje wyłącznie poszczególne pomieszczenia biurowe w sytuacji braku wskazania konkretnego lokalu może nasuwać wątpliwości co do faktycznego otrzymania korespondencji przez skarżącą Spółkę. Przepis art. 45 k.p.a. wymaga również aby doręczenie zostało dokonane do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że upoważnienie do odbioru korespondencji może być udzielone w sposób dorozumiany. Mianowicie, jeżeli odbiór pisma dokonał pracownik, potwierdzając odbiór przybijając pieczątkę zawierającą oznaczenie danego podmiotu wraz ze swoim podpisem, to z takiego działania można domniemywać, że był uprawniony do odbioru korespondencji (por. postanowienie SN z dnia 5 sierpnia 1999 r., II CKN 509/99, OSNC 2000, nr 2, poz. 42; postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r., II FSK 1456/08, lex nr 552655). Skutki uchybień pracowników obciążają adresata (por. postanowienie SN z dnia 5 października 1994 r., III ARN 54/04, OSNP 1994 r., nr 12, poz. 187). Natomiast odebranie korespondencji przez osobę nieuprawnioną jest prawnie bezskuteczne (postanowienie SN z dnia 27 września 1969 r., I CZ 86/69, Palestra 1970 r., nr 12, poz. 225). Z komentowanego przepisu wynika niedopuszczalność zarówno doręczenia pisma pracownikowi innemu niż pracownik upoważniny do odbioru pism, jak i doręczenia pisma innym osobom, np.: klientowi, sąsiadowi lub osobom przebywającym przypadkowo w lokalu siedziby adresata (por. postanowienie SN z dnia 5 października 1994 r., III ARN 54/94, OSNP 1994, nr 12, poz. 187). Nieprawidłowe, czyli niezgodne z art. 45 k.p.a., doręczenie pisma (decyzji) należy uznać za naruszenie zasady oficjalności doręczeń mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw i zbadania zgodności z prawem wydanej decyzji przez sąd administracyjny. Co do zasady należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że przez osobę upoważnioną do odbioru pism należy rozumieć nie tylko osobę która ma specjalne upoważnienie pod tym względem, ale również osobę która ze względu na funkcję wykonywaną w organizacji adresata jest regulaminowo lub zwyczajowo uprawniona do odbioru pism. Wskazać przy tym należy, że to na osobie prawnej ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, by doręczanie pism w lokalu ich siedziby było możliwe a także, że osobę prawną obciąża takie zorganizowanie odbioru korespondencji, by odbioru dokonywała osoba upoważniona. Zaniedbania w tym zakresie obciążają adresata korespondencji. Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja została odebrana w dniu 11 stycznia 2013 r. przez "M. P.", która na tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru potwierdziła odbiór tegoż pisma własnoręcznym podpisem oraz pieczęcią o treści "Księgowa M. P.". Na dokumencie tym nie widniała pieczęć firmowa skarżącej Spółki. Osoba odbierająca korespondencję skarżącej nie przybiła pieczęci zawierającej oznaczenie podmiotu w którym jest zatrudniona jako księgowa. Nadto skarżąca Spółka w skardze kasacyjnej zarzuciła, że osoba która odebrała korespondencję nie jest jej znana, nie jest i nigdy nie była pracownikiem Spółki. Z akt postępowania administracyjnego sprawy wynika również, że korespondencja z urzędu kierowana do Spółki w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego była zawsze doręczana osobie o imieniu i nazwisku - "K. K.", która kwitowała odbiór przesyłki. Zarzut braku kompetencji osoby odbierającej został wyraźnie sformułowany w skardze kasacyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że nie można uznać "M. P." za osobę, która zwyczajowo odbierała korespondencję w firmie. Nie była ona również pracownikiem Spółki, który regulamionowo odbierałby korespondencję skarżącej. Zatem uznać należy, że osoba podpisana na dowodzie doręczenia decyzji nie pozostawała w takich sformalizowanych relacjach ze Spółką, które pozwalałyby uznać jej działania za pozostające w zakresie jej obowiązków regulaminowo lub zwyczajowo ustalonych. Wskazać należy, że za osobę uprawnioną do odbioru pism należy uznać osobę, która z racji podziału czynności w jednostce organizacyjnej wykonuje te czynności, ale dotyczy to niewątpliwie tylko pracownika tej jednostki. W konkretnej sytuacji nie można natomiast uznać za osobę uprawnioną osoby, która nie była pracownikiem skarżącej, a nadto nie posiadała pisemnego upoważnienia do odbioru pism dla skarżącej, a uznana została za taką osobę przez pracownika poczty jedynie na tej podstawie, iż odbierała korespondencję dla swojej firmy, której adres był identyczny jak adres skarżącej (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 1997 r. SA/Bk 1153/95). Reasumując należy stwierdzić, że odbiór korespondencji skierowanej do skarżącej nastąpił na adres wskazany jako siedziba Spółki pod którym działalność gospodarczą prowadzi wiele podmiotów i potwierdziła go osoba nieznana skarżącej Spółce. Przy odbiorze przesyłki nie było jakiejkolwiek wzmianki, co do tego, że osoba która odebrała korespondencję podjęła się tej czynności w imieniu skarżącej Spółki i była do tego przez stronę upoważniona, nie było nawet pieczęci która potwierdzałaby miejsce zatrudnienia strony odbierającej przesyłkę. Taki stan rzeczy, jak to słusznie podnosi się w skardze kasacyjnej powoduje, że całkowicie nieprawidłowo uznano czynność doręczenia za wywołującą skutki prawne. Zatem w ocenie NSA doręczenie zostało dokonane z naruszeniem art. 45 k.p.a. Z przyczyn wyżej wskazanych zarzuty skargi kasacyjnej okazały się skuteczne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a.