IV SAB/Gl 71/13
PostanowienieWSA w Gliwicach2013-08-05
Skład orzekający: Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oddział spółki akcyjnej posiada zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej?Ratio decidendi
Oddział spółki akcyjnej, jako wyodrębniona organizacyjnie część przedsiębiorstwa, nie posiada zdolności sądowej ani osobowości prawnej. W związku z tym nie może samodzielnie występować jako strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarga skierowana przeciwko oddziałowi spółki, a nie przeciwko samej spółce, podlega odrzuceniu z powodu braku zdolności sądowej strony pozwanej.Stan faktyczny
Skarżący J.N. wezwał A S.A. Oddział w B. do podjęcia negocjacji w sprawie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz ustanowienia służebności przesyłu. Następnie, działając na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, wezwał Spółkę do przedstawienia dokumentów dotyczących budowy linii energetycznej. Po otrzymaniu odpowiedzi podtrzymującej dotychczasowe stanowisko, skarżący złożył skargę na bezczynność A S.A. Oddział w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Spółka wniosła o odrzucenie skargi, wskazując m.in. na brak podmiotowości prawnej oddziału.Rozstrzygnięcie
Sąd postanowił odrzucić skargę i zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , , po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.N. na bezczynność A S. A. Oddział w B. w przedmiocie informacji publicznej p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
J.N. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata G.S. pismem z dnia [...] wezwał A S. A. Oddział w B. do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez Spółkę z nieruchomości należącej do J.N., oznaczonej jako dz. [...], położonej w miejscowości T. (gmina M.), dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą nr [...], jak również w przedmiocie ustanowienia na tej nieruchomości służebności przesyłu za wynagrodzeniem.
W odpowiedzi, pismem z dnia [...], A S. A. Dystrybucja Oddział w B. poinformował skarżącego, że urządzenia elektroenergetyczne usytuowane na wspomnianych wyżej działkach zostały wybudowane ponad [...] lat temu, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa, w związku z czym tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, na której zlokalizowane są urządzenia został nabyty w drodze zasiedzenia służebności.
Pismem z dnia [...] działając na mocy udzielonego pełnomocnictwa radca prawny Ł.B., w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej "u.d.i.p.") wezwał Spółkę do przedstawienia kserokopii decyzji Naczelnika Powiatu Z. zatwierdzającej plan realizacyjny, zgodnie z którym miała zostać pobudowana między innymi na wspomnianej wyżej nieruchomości linia energetyczna (nr [...] z dnia [...]) pod rygorem przyjęcia, że linia została wybudowana niezgodnie z decyzją Naczelnika Gminy M. z dnia [...] nr [...].
A S. A. Dystrybucja Oddział w B. w piśmie z dnia [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...].
Pismem datowanym na dzień [...] J.N. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego Ł.B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność A S. A. Oddział w B. polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej, oraz niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania. W ocenie skarżącego do podmiotu zajmującego się dystrybucją energii elektrycznej mają zastosowanie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, oprócz władz publicznych są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Dystrybucja energii elektrycznej i zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie dla dobra wspólnego skarżący zaliczył do zadań o charakterze publicznym.
W odpowiedzi na skargę A S. A. Dystrybucja Oddział w B. wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie.
W pierwszej kolejności A S. A. Oddział w B. wskazał, że jako oddział nie posiada osobowości prawnej, nie jest również podmiotem praw i obowiązków cywilnych i administracyjnych. Dlatego sposób oznaczenia przez skarżącego strony postępowania w skardze wskazuje na brak podmiotowości prawnej A S. A. Oddział w B.
Ponadto A S. A. Oddział w B. zaakcentował, że spółka nie należy do kategorii podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, wskazanych przez przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie Spółka oświadczyła, że nie należy do podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. A S. A. Dystrybucja Oddział w B. nie jest osobą prawną, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycje dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W Spółce [...] % akcji posiada B S. A. z siedziba w K., a [...] % akcji pozostali akcjonariusze. Z kolei w Spółce B S. A. Skarb Państwa posiada jedynie [...] % akcji.
Ponadto Spółka nie zgodziła się z twierdzeniem, że informacje, których udostępnienia żądała strona skarżąca stanowią informację publiczną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 25 § 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.", zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa) ma osoba fizyczna i osoba prawna, a także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej oraz inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.
Powyższą regulację należy uzupełnić o treść art. 4 ust. 1 u.i.d.p., zgodnie z którym obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Z powyższych przepisów nie wynika, by oddział przedsiębiorcy posiadał zdolność sądową, co pozwalałoby mu występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym samodzielnie. Oddział nie został również wprost wymieniony w katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 1u.i.d.pd.).
W niniejszej sprawie stronami postępowania są J.N. oraz spółka A S.A. Oddział w B., którą wskazał skarżący w skardze, jako na organ zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji publicznej. Wobec tego, mając na uwadze obowiązujące przepisy przyjdzie zauważyć, że zdolności sądowej nie ma oddział spółki akcyjnej A, której dotyczy bezpośrednio skarga. Analogiczna teza również dotycząca skarg do sądu administracyjnego w przedmiocie informacji publicznej skierowanych przeciwko oddziałom spółki kapitałowej została wyrażona w sprawach toczących się przed WSA w Warszawie - sprawy o sygn. akt: II SAB/Wa 484/12, II SAB/Wa 23/13, II SAB/Wa 519/12, WSA w Lublinie w sprawach o sygn. akt II SAB/Lu 32/13 i II SAB/Lu 31/13 i WSA w Rzeszowie w sprawach o sygn. akt; II SAB/Rz 25/13, II SAB/Rz 24/13, II SAB/Rz 15/13, II SAB/Rz 8/1 i WSA w Gdańsku w sprawach o sygn. akt II SAB/Gd 12/13, II SAB/Gd 14/13. Poglądy i argumentację przyjętą w tych sprawach Sąd całkowicie podziela.
Jak bowiem wynika z art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze. zm.), zwanej dalej w skrócie jako k.s.h., osobowość prawną spółka akcyjna uzyskuje z chwilą wpisu do rejestru, którym jest Krajowy Rejestr Sądowy – Rejestr Przedsiębiorców. Żaden przepis k.s.h. nie przyznaje jednak osobowości prawnej ani zdolności sądowej oddziałowi takiej spółki, mającej siedzibę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz.1447 ze zm.), oddział spółki stanowi jedynie wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część przedsiębiorstwa spółki, co nie oznacza jednak, że posiada on podmiotowość prawną.
Nie ulega zatem wątpliwości, że osobowość prawną posiada wyłącznie spółka, co oznacza, że tylko spółka może być stroną w postępowaniu ze skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej, gdyż tylko ona posiada zdolność sądową. Oznacza to, iż w niniejszej sprawie taką zdolnością mogłaby się legitymować A S.A. w K., a nie jej oddział w B. wskazany w skardze. Jednocześnie przyjdzie zauważyć, że niewłaściwe określenie podmiotu, którego bezczynności dotyczy skarga, nie jest brakiem formalnym skargi, ani też brakiem możliwym do uzupełnienia w trybie art. 31 P.p.s.a.
Reasumując, skoro oddział spółki akcyjnej nie posiada zdolności sądowej, to nie może występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona, a skarga podlega odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej.
W związku z powyższym na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło