I OSK 2746/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-06-24
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Izabella Kulig - Maciszewska, Jolanta Sikorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaliczenie okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat policjanta, na podstawie zeznań świadków i innych dokumentów niż zaświadczenie z urzędu gminy, stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawidłowo ocenił legalność zaskarżonej decyzji, koncentrując się jedynie na kwestii naruszenia prawa materialnego i pomijając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Brak zaświadczenia z urzędu gminy nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli okres pracy w gospodarstwie rolnym może być udowodniony zeznaniami świadków. Sąd I instancji powinien był ocenić wszystkie zarzuty dotyczące wadliwości postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia wysługi lat policjanta D. O. w celu wzrostu uposażenia. Komendant Powiatowy Policji zaliczył okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców na podstawie oświadczenia, zaświadczenia o zameldowaniu, zeznań świadków i zaświadczenia o własności gospodarstwa. Komendant Główny Policji stwierdził nieważność tej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, wskazując na nieprawidłowe zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji, uznając, że rozkaz personalny nie był obarczony wadą rażącego naruszenia prawa. Komendant Główny Policji wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska (spr.) Sędzia del. NSA Jolanta Sikorska Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 808/13 w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wysługi lat 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od D. O. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 808/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi D. O. uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wysługi lat oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Komendant Powiatowy Policji w Węgrowie na podstawie § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...]maja 2012 r. ustalił podinsp. D. O. na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. 16 maja 1995 r., łączną wysługę lat uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia: 6 (sześć) lat, 3 (trzy) miesiące, 11 (jedenaście) dni i określił termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień 17 kwietnia 2009 r. w wysokości 20% (dwadzieścia procent). W uzasadnieniu wskazał, że na dzień 16 maja 1995 r. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia funkcjonariuszowi zaliczył następujące okresy: służba w Policji – 1 (jeden) dzień, praca w gospodarstwie rolnym – 3 (trzy) lata, 9 (dziewięć) miesięcy, 10 (dziesięć) dni, służba wojskowa – 1 (jeden) rok, 6 (sześć) miesięcy, okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych – 11 (jedenaści) miesięcy, 29 (dwadzieścia dziewięć) dni, łącznie 6 (sześć) lat, 3 (trzy) miesiące, 9 (dziewięć) dni. Zaznaczył, że prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat stało się wymagalne z dniem 17 kwietnia 2012 r., a zatem przy uwzględnieniu dyspozycji art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, w których roszczenie stało się wymagalne, wymienionemu przysługuje wzrost uposażenia z tytułu wysługi lat na dzień 17 kwietnia 2009 r. w wysokości 20% (dwadzieścia procent).
Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w Radomiu wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w Węgrowie z dnia [...] maja 2012 r., a w dniu [...] grudnia 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą stwierdził nieważność powyższego rozkazu personalnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. O..
Decyzją z dnia 20 lutego 2013 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Komendant Główny Policji wskazał, że zaliczenie podinsp. D. O. okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wyjaśnił, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1–4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Taką regulację stanowi ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. Nr 54, poz. 310), która w art. 1 ust. 1 pkt 3 stanowi, że wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Zgodnie z art. 3 cytowanej wyżej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy zgodnie z art. 1 jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy (ust 1). Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2). W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust 3).
Organ wskazał, że zaświadczenie uzyskane w urzędzie gminy, bądź pisemnie potwierdzony fakt niemożności wystawienia takiego zaświadczenia, pozwala pracownikowi na dowodzenie pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie innych dokumentów, będących w jego posiadaniu. W sytuacji, gdy pracownik nie posiada żadnych dokumentów na potwierdzenie okresu swojej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, dopiero wówczas może udowodnić ten okres zeznaniami co najmniej dwóch świadków, zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym położone jest gospodarstwo. Zatem, w ocenie organu, zeznania świadków mogą stanowić alternatywę dowodową dla zaświadczenia tylko i wyłącznie w przypadku, gdy właściwy urząd gminy stwierdzi, na piśmie, że nie posiada dokumentacji potwierdzającej fakt wykonywania pracy w danym gospodarstwie rolnym. Wydanie decyzji w oparciu o same tylko zeznania świadków, bez uprzedniego wyczerpania procedury przedstawionej w art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. jest więc niedopuszczalne i stanowi naruszenie prawa.
Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Komendant Powiatowy Policji w Węgrowie zaliczył wymienionemu policjantowi okres pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów, tj. oświadczenia, zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt stały, zeznań dwóch świadków oraz zaświadczenia dotyczącego własności gospodarstwa rolnego. Tymczasem obowiązkiem organu było – stosownie do art. 64 § 2 k.p.a., wezwanie strony do uzupełnienia wniosku, poprzez przedstawienie zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd gminy (art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy), lub też pisemnej informacji o odmowie wydania takiego zaświadczenia.
Komendant Główny Policji wskazał, że stosownie do § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, to policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, co nie zwalnia jednak organu z obowiązku rozpoznawania sprawy zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, a zatem z uwzględnieniem wszelkich instrumentów prawnych pozwalających na wszechstronne wyjaśnienie okoliczności konkretnego przypadku.
Ponadto organ wskazał, że niezbędnym w rozpoznawanej sprawie było zbadanie, czy D. O. spełnił wszystkie wymogi, pozwalające na uznanie go za domownika. Od dnia 1 stycznia 1991 r. przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. nie wymagają już, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania domownika, wprowadzają jednak wymóg stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Poza tym definicja domownika nie dotyczy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, ale również mieszkających w gospodarstwie lub jego bliskim sąsiedztwie.
Tymczasem w niniejszej sprawie we wnioskowanym okresie, jak wynika z akt osobowych policjanta, uczęszczał on do Technikum Mechanicznego w Węgrowie, co wiązało się z koniecznością dojazdów z miejscowości Żeleźniki do Węgrowa i z powrotem (ok. 10 km w jedną stronę). Nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, tj. lektury, lekcje, przygotowanie do matury, praktyki zawodowe, wykluczają pracę w gospodarstwie rolnym traktowaną jako główne źródło utrzymania lub stałą. Jednocześnie nie oznacza to, iż wymieniony policjant nie pomagał rodzicom, jako młodociany, w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałego z uwagi na inne zajęcie w tym czasie, tj. m.in. naukę w technikum mechanicznym. Organ wskazał też, że nie bez znaczenia jest fakt, iż we wnioskowanym okresie wymieniony był osobą młodocianą. Zakwalifikowanie pomocy świadczonej przez ucznia technikum mechanicznego, jako świadczenie pracy o charakterze stałym, doprowadziłoby do odmiennej kwalifikacji pracy, świadczonej w ramach stosunku pracy i młodocianego domownika świadczącego pracę w gospodarstwie rolnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2568/11).
Organ stwierdził, że pojęcie domownika w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. powiązane jest ze stałym świadczeniem pracy, a nie dorywczą, choć systematyczną pomocą. Przy czym w życiorysie z dnia 24 października 1994 r. wymieniony nie zawarł żadnej informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Nadto, w punkcie zatytułowanym "źródło utrzymania do chwili obecnej" wskazał, że w okresie od dnia 30 lipca 1991 r. do dnia 29 stycznia 1993 r. pełnił zasadniczą służbę wojskową, a od dnia 6 lutego 1993 r. do dnia 4 lutego 1994 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Nie wskazał natomiast, że posiadał źródło utrzymania z roli.
Organ podsumował, że przedmiotowa decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności policjant nie został wezwany do przedstawienia wszystkich brakujących dokumentów w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Ponadto nie zostały wykonane w pełnym zakresie czynności, które służyłyby sprawdzeniu wiarygodności twierdzeń strony i przedstawionych przez nią dokumentów, co w konsekwencji pozwalałoby na ich ewentualne kwestionowanie jako dowodów potwierdzających okoliczność pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał zatem istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D. O.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd podniósł, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji, czego skutkiem jest naruszenie norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz wyrażona w niej treść załatwienia sprawy stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części.
W ocenie Sądu, rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w Węgrowie nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie zaliczenia podinsp. D. O. wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia nie jest obarczony wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja II instancji, naruszają przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji przytoczył treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat; § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z dnia 20 lipca 1990 r. (Dz.U. Nr 54, poz. 310 ze zm.).
Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie została zachowana kolejność wskazana cytowanym powyżej art. 3. Skarżący nie przedstawił bowiem zaświadczenia, o którym mowa w cytowanym art. 3 ust. 1, ani też właściwy organ nie przedstawił na piśmie informacji o braku dokumentów, o której mowa w art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy. Jednak w ocenie Sądu powyższe uchybienie nie ma w niniejszej sprawie charakteru rażącego naruszenia prawa. Należy bowiem zauważyć, że skarżący przedstawił na urzędowym druku "Oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów" z dnia 9 grudnia 2011 r. potwierdzone urzędową pieczęcią przez Sekretarza Gminy Miedzna. Zatem nie można pominąć tego oświadczenia i jego mocy dowodowej, tylko z tego powodu, że przyjmuje się, iż owa pisemna informacja organu powinna przybrać formę postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Należy bowiem podkreślić, że powyższe oświadczenie jest zgodne z wolą organu, stanowi jego oświadczenie woli i wywarło podobny skutek jak ewentualne postanowienie. To z kolei uzasadniało dopuszczenie w sprawie dowodu z zeznań świadków.
Sąd nie podzielił również poglądu organu, co do niewystarczającego zbadania przez Komendanta Powiatowego Policji w Węgrowie, czy skarżący spełnił wszystkie wymogi, pozwalające na uznanie go za domownika.
Pojęcie "domownik" nie zostało zdefiniowane w ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Nie oznacza to jednak, że pojęcie owo jest abstrakcyjne, bowiem jego treści należy doszukiwać się z uwagi na wnioskowany przez skarżącego okres od 21 października 1987 r. do 29 lipca 1991 r. w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, gdzie według jego treści przez określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Skoro następnie, tj. od dnia 1 stycznia 1991 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, to w myśl art. 6 pkt 2 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o "domowniku", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zatem w obu przytoczonych definicjach ustawodawca nie zamieścił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu i opłacania składek na to ubezpieczenie, a ocena owa jest zbieżna z ustalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por.: np. wyrok z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 650/10).
Natomiast argumentacja organu, że fakt pobierania nauki i dojazd do szkoły uniemożliwiał skarżącemu wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym, a jedynie pozwalał mu na świadczenie doraźnej pomocy w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od dzieci, jest – co najmniej – całkowicie gołosłowna i nie oparta na żadnej analizie. Sąd w pełni podziela też twierdzenie skarżącego, co do zarzutu organu, że okoliczność pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców, nie została potwierdzona ani w jego życiorysie, ani też ankiecie osobowej. Brak jest bowiem podstaw uzasadniających potrzebę ujawniania tych okoliczności, zwłaszcza w sytuacji, gdy wykonywana praca nie jest zatrudnieniem, a po prostu pomocą rodzicom.
Konkludując, błędna ocena cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji ich naruszenie, miało – zdaniem Sądu – wpływ na wynik sprawy.
Sąd wskazał, że podejmując decyzję administracyjną organ jest związany regułami postępowania administracyjnego, które określają jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też musi on m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), jak również jest on zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw oraz obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.) i musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Policji. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania; art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a/ p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez przeprowadzenie wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji polegające na:
I. Przyjęciu, że nie wystąpiły podstawy stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w Węgrowie nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – rażące naruszenie przepisów postępowania art. 7, 9,11, 50 § 1, 64 § 2, 77, 80 i 107 k.p.a.
II. Przyjęciu, że organ utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidulanych i członków ich rodzin oraz art. 6 pkt 2 lit. c/ ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i tym samym rozpoznanie sprawy o zaliczenie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, mimo iż nie to stanowiło przedmiot sprawy, z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera uzasadnioną podstawę i w związku z tym podlegała uwzględnieniu.
Już od szeregu lat w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że rażące naruszenie prawa może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, jak i postępowania. W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że zakwestionowana przez organ decyzja nie zawiera wady rażącego naruszenia prawa. Przy czym, jak to słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, Sąd skoncentrował się na kwestiach zastosowania przepisów prawa materialnego i przyjmując, że zostały te przepisy naruszone uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Natomiast Sąd pominął kwestie, które stanowiły podstawę stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji o zaliczeniu D. O. okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnionej przy ustalaniu wzrostu uposażenia policjanta, tj. wady przeprowadzonego przez organ postępowania. Wypowiedział się jedynie co do braku zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd gminy stwierdzającego okresy pracy w gospodarstwie rolnym bądź zawiadamiającego o niedysponowaniu stosownymi dokumentami pozwalającymi stwierdzić ten fakt i słusznie uznał, że okoliczność ta nie miała zasadniczego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 3 ust. 3 ww. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, w przypadku braku stosownych dokumentów umożliwiających wystawienie stosownego zaświadczenia, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo. Tak więc brak przedmiotowego zaświadczenia stanowi naruszenie prawa, ale nie ma ono charakteru rażącego.
Dodać należy, że Sąd I instancji dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji winien również ustosunkować się do innych przyjętych przez organ nadzoru naruszeń przepisów postępowania. W tym zakresie brak jest stanowiska Sądu I instancji. Natomiast w aktach administracyjnych wprawdzie znajdują się protokoły zeznań dwóch świadków na okoliczność pracy D. O. w indywidualnym gospodarstwie rolnym, ale zeznania te są bardzo lakoniczne. Również bardzo lakoniczne jest uzasadnienie zakwestionowanego rozkazu personalnego z dnia [...]maja 2012 r. Tym bardziej te okoliczności obligowały Sąd I instancji do oceny, czy organ nadzoru uznając, że doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania w zakresie zgromadzenia i oceny materiału dowodowego, działał zgodnie z prawem, czy też naruszył stosowne przepisy.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokona oceny legalności zaskarżonej decyzji uwzględniając wszystkie jej aspekty, uwzględniając powyższe wskazania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło