I OZ 1038/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 października 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 706/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Rektora Politechniki Łódzkiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 października 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 706/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że W. K. w dniu 17 lipca 2013 r. złożył urzędowy formularz PPF. W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżący wskazał, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a jego źródłem utrzymania jest renta i zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 851 zł. Wskazał także, że proces jego leczenia wymaga ponoszenia wydatków na leki. Nie udzielił żadnych informacji o osobach pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ani o swojej i ich sytuacji majątkowej, powołując się na ustawę o ochronie danych osobowych. Z uwagi na niepełne oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF, strona została zobowiązana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wskazanie osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz ich dochodów i majątku, a także wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej adres zamieszkania skarżącego i udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych oraz wydatków na leki i leczenie, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Pomimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazał, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W ocenie Sądu I instancji skarżący pozbawił możliwości ustalenia kondycji finansowej jego gospodarstwa domowego. Skarżący nie udzielił w zasadzie żadnych informacji pozwalających ustalić koszty utrzymania jego i jego rodziny, nie wskazał źródeł pokrycia tych wydatków, wobec powyższego uczynił niemożliwym weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Okoliczności te uznano za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Odnosząc się do stwierdzenia wnioskodawcy, iż "żądanie informacji dotyczącej stanu majątkowego rodziców wykracza poza pojęcie zainteresowanego w sprawie administracyjnej" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że zgodnie z treścią art. 87 k.r.i.o. rodzice i dzieci mają obowiązek wzajemnego wspierania się. Ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył czasu trwania tego obowiązku nałożonego na rodziców i dzieci, nie jest on w szczególności uwarunkowany sprawowaniem władzy rodzicielskiej. Występuje więc także po uzyskaniu przez dziecko pełnoletniości. Uszczegółowieniem tego obowiązku jest przepis art. 133 § 1 k.r.i.o., zgodnie z którym rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. K., domagając się jego zmiany i przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa, a rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09 czy też z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 698/09). W rozpoznawanej sprawie skarżący został wezwany do wskazania osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz ich dochodów i majątku, a także wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej adres zamieszkania skarżącego i udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych oraz wydatków na leki i leczenie, celem uzyskania informacji o ich rzeczywistym stanie majątkowym. Umożliwiłoby to dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie a tym samym uniemożliwili Sądowi I instancji dokonanie opisanej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. analizy. W konsekwencji, zasadnym było oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odmowne rozpatrzenie wniosku, wbrew ocenie prezentowanej przez wnoszącego zażalenie, nie ogranicza jego prawa do sądu. Prawo pomocy jest instytucją, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Skarżący, nie wykazując, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, nie może być traktowany za osobę, która wskutek orzeczenia sądowego odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych, pozbawiona zostaje prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.