II OSK 1704/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-08-20

Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Małgorzata Jaśkowska, Wanda Zielińska Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o nieodpłatne przeniesienie własności działki gruntu, na której znajdują się budynki, złożony przez jednego ze spadkobierców właściciela budynków, może zostać uwzględniony, jeśli pozostali spadkobiercy nie wyrazili takiego samego żądania?
Ratio decidendi
Prawo do nieodpłatnego nabycia własności działki gruntu, na której znajdują się budynki, przysługuje łącznie wszystkim współwłaścicielom tych budynków, będącym następcami prawnymi rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu z wyłączeniem budynków. Wniosek w tym zakresie musi być złożony przez wszystkich uprawnionych, a przeniesienie własności następuje na współwłasność stosownie do ich udziałów. Nie można uwzględnić żądania jednego ze spadkobierców, jeśli pozostali nie wyrażają takiego samego stanowiska.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku S. K. o nieodpłatne przeniesienie własności działki gruntu nr [...] o pow. [...] ha, na której znajdowały się budynki, będące w zasobach Agencji Nieruchomości Rolnej. Działka ta wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu przez H. P. z wyłączeniem budynków. Po śmierci H. P. ustalono jej spadkobierców, w tym S. K. Wcześniejsze postępowania sądowe wskazywały na konieczność ustalenia wszystkich spadkobierców oraz sprecyzowania wniosku. Ostatecznie organy administracji, po sprecyzowaniu wniosku przez S. K. i przyłączeniu się pozostałych spadkobierców, wydały decyzję przenoszącą na współwłasność S. K. i pozostałych spadkobierców działkę zabudowaną. S. K. wniosła skargę kasacyjną, kwestionując sposób rozpatrzenia jej żądania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 20 sierpnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka /spr./ sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia del. WSA Wanda Zielińska Baran Protokolant asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 91/12 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 91/12 oddalił skargę S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia własności nieruchomości. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny i prawny sprawy Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpatrzeniu odwołania S. K. utrzymało w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] przenoszącą na współwłasność S. K. w [...] części, W. K. w [...] części, J. T. w [...] części, M. T. w [...]części, T. H. w [...] części - zabudowaną działkę położoną w obrębie [...] nr [...] o pow. [...] ha, będącą w zasobach Agencji Nieruchomości Rolnej. Kolegium ustaliło, że decyzją Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] kwietnia 1980r., wydaną na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz.140), H. P. w zamian za świadczenia emerytalne przekazała na rzecz Państwa gospodarstwo rolne o pow. [...] ha (działkę oznaczoną nr [...]), przy czym z przekazania wyłączone zostały budynki, pozostające nadal jej własnością, obejmujące powierzchnię [...] ha oraz ustanowiono dla niej prawo dożywotniego użytkowania części działki przejmowanego gruntu o pow. [...] ha. W dniu 18 listopada 2005 r. S. K., należąca do kręgu spadkobierców, wystąpiła o przekazanie na jej rzecz nieodpłatnie działki gruntu nr [...] o pow. [...] ha. Wniosek był przedmiotem rozpoznania przez organy obu instancji, a także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokami z dnia 18 marca 2008., sygn. akt II SA/Lu 29/08 oraz z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 93/11 uchylił decyzje organów obu instancji. W pierwszym z tych wyroków Sąd wskazał na konieczność ustalenia spadkobierców H. P., w drugim natomiast na konieczność sprecyzowania wniosku przez S. K.. W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 marca 2008 r. Sąd stwierdził, że z żądaniem, o którym mowa w art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, tj. nieodpłatnego przeniesienia własności działki gruntu, na której wzniesione zostały budynki powinni wystąpić wszyscy współwłaściciele tych budynków, nie jest natomiast dopuszczalny wniosek wyłącznie jednego z nich. Natomiast w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził ponadto, że wniosek S. K. nie jest precyzyjny, gdyż nie wiadomo, czy domaga się ona wyłącznie przeniesienia własności działki nr [...] o pow. [...] ha, znajdującej się pod budynkiem (na podstawie art. 6 powołanej ustawy), czy również domaga się ona przyznania – na podstawie art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników - prawa własności działki nr [...] o pow. [...] ha, co do której przysługiwało jej poprzedniczce prawnej prawo dożywotniego użytkowania zgodnie z decyzją Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] kwietnia 1980 r. Mając na uwadze zalecenia Sądu, organ ustalił na podstawie postanowień sądu powszechnego, że spadkobiercami po H. P. są: S. K. w [...] części, W. K. w [...] części, J. T. w [...] części, M. T. w [...] części oraz T. H. w [...] części, a w toku postępowania spadkobiercy ci przyłączyli się do wniosku S. K. złożonego w dniu 18 listopada 2005 r., z tym, że część z nich wyraziła wolę scedowania swych praw na T. H.. Organ zwrócił się ponadto do S. K. o sprecyzowanie jej żądania. W wykonaniu wezwania S. K. w piśmie z dnia 8 sierpnia 2011 r. wskazała, że wnosi zarówno "o zwrot działki siedliskowej o pow. [...] ha nr [...] (zajętej pod budynek), jak i przyznanie użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. [...] ha". Organ odnosząc się do tego wniosku wyjaśnił, że działka nr [...], objęta decyzją z dnia [...]kwietnia 1980 r., została podzielona na niezabudowaną działkę nr [...] o pow. [...] ha (objętą prawem dożywotnego użytkowania H. P.) oraz zabudowaną budynkiem działkę nr [...] o pow. [...] ha. Wnioskodawczyni omyłkowo wskazała ich poprzednią numerację i powierzchnię [...] ha zamiast [...] ha. Faktycznie więc wnioskiem objęła żądanie, zarówno przewidziane w art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, jak i w art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ wskazał, że ze względu na dwa różne żądania zawarte we wniosku, należało je rozpoznać w odrębnych postępowaniach. W sprawie żądania opartego na art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, dotyczącego działki nr [...], Starosta Powiatowy w K. w dniu [...] sierpnia 2011 r. wydał odrębne postanowienie, od którego skarżącej przysługiwało zażalenie, natomiast niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie działki siedliskowej nr [...]. Badając w tym zakresie sprawę organ, mając na uwadze interpretację art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wydanym w tej sprawie wyroku, uwzględnił żądanie skarżącej i pozostałych współwłaścicieli (spadkobierców H. P.) dotyczące budynku znajdującego się na przedmiotowej działce i przeniósł na ich rzecz nieodpłatnie, w określonych częściach, współwłasność zabudowanej działki nr [...] o pow. [...] ha. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła S. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że domaga się przeniesienia własności budynku na jej "wyłączną rzecz" oraz przyznania własności "nieruchomości o pow. [...] ha położonej wokół budynku, którą od lat "uprawiała". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę S. K.. Na wstępie Sąd wskazał, że organ stosując się do zaleceń Sądu przeprowadził niezbędne ustalenia, prawidłowo ustalił spadkobierców po zmarłej H. P., uwzględniając postanowienia spadkowe w tym zakresie, a także wezwał skarżącą do sprecyzowania wniosku, co skarżąca uczyniła w piśmie z dnia 8 sierpnia 2011 r. W ocenie Sądu, prawidłowo organ uznał, że skarżąca we wniosku z dnia 18 listopada 2005 r. zawarła dwa żądania: pierwsze oparte na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym w zakresie dotyczącym działki nr [...], drugie na podstawie art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w zakresie dotyczącym działki nr [...], co zobowiązywało organ do rozpoznania tych żądań w odrębnych postępowaniach. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja dotyczy działki "siedliskowej" nr [...] pod budynkiem o pow. [...] ha, wykazanej na mapie znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjno - kartograficznym przechowywanym w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. pod nr [...],- z tego względu, zdaniem Sądu, zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia w zaskarżonej decyzji działki nr [...] jest nieuzasadniony. Żądanie skarżącej w tym zakresie było przedmiotem odrębnego rozpoznania przez Starostę Powiatowego w K. i służyły od niego skarżącej odrębne środki odwoławcze. Przedmiotem niniejszej sprawy jest natomiast ocena zgodności z prawem wyłącznie decyzji organu dotyczącej działki nr [...], zajętej pod budynek będący współwłasnością skarżącej i pozostałych spadkobierców po H. P.. Powołując się na wcześniejszy wyrok wydany w tej sprawie, Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy budynek objęty jest współwłasnością, to prawo, o którym mowa w powołanym przepisie, przysługuje łącznie wszystkim współwłaścicielom. Uwzględnienie celu wprowadzenia art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz skutków, do których realizacja celu ma doprowadzić, nie pozwala na podzielenie stanowiska skarżącej, że nieodpłatne przeniesienie własności działki, na której posadowione są budynki w trybie tego przepisu może mieć miejsce także wówczas, gdy wniosek w tym zakresie złoży jedynie jedna z uprawnionych stron. Przyjęcie takiego poglądu nie doprowadziłoby bowiem do realizacji celu tego przepisu, a tym samym i następstw realizacji tego celu. W ramach jednej sprawy administracyjnej związanej ze stosowaniem art. 6 nie doszłoby bowiem do zrównania sytuacji prawnej wszystkich osób, którym przysługuje prawo do tych samych budynków i którym w związku z tym przysługuje prawo do nieodpłatnego otrzymania prawa własności tej samej działki, na której budynki te posadowiono. A skoro postępowanie administracyjne nie prowadziłoby do zrównania sytuacji prawnej wszystkich osób, którym przysługuje prawo do tych samych budynków i którym przysługuje prawo do nieodpłatnego otrzymania prawa własności tej samej działki, na której budynki te posadowiono, nie nastąpiłoby uporządkowanie stosunków własnościowych wszystkich uprawnionych osób i odejście od oderwania własności budynków od własności działki gruntu, na której te budynki wzniesiono. W konsekwencji, zdaniem Sądu, nie jest możliwe w takiej sytuacji nieodpłatne przeniesienie własności gruntu zajętej pod budynek tylko na jednego bądź niektórych ze współwłaścicieli. Żądanie skarżącej przeniesienia własności działki nr [...] na "jej wyłączną rzecz" nie mogło więc być przez organ uwzględnione. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła S. K., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 1989 r. Nr 10, poz. 53 ze zm.), poprzez przyjęcie, że stan faktyczny ustalony w sprawie nie wyczerpuje hipotezy powołanego przepisu, a mianowicie, że nie występują przesłanki do uwzględnienia żądania skarżącej w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia na nią własności nieruchomości, 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieprecyzyjne i ogólnikowe uzasadnienie motywów wyroku, przez co nie przedstawia ono obrazu prawidłowej kontroli legalności decyzji w niniejszej sprawie, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów przez organy w toku postępowania: art. 7 k.p.a. poprzez niedokładnie wyjaśnienie stanu faktycznego oraz art. 77 i 80 k.p.a. poprzez dowolne i niewyczerpujące rozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż organy administracji prawidłowo rozpatrzyły i oceniły cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zarówno organ, jak i Sąd nie wzięły pod uwagę intencji S. K., która wnioskiem objęła całość działki. W związku z tym organ błędnie ocenił żądanie skarżącej, wyłączając do odrębnego rozpoznania wniosek, w zakresie dotyczącym działki [...]. Organy administracji nie wzięły przy tym pod uwagę, że pozostali uczestnicy postępowania nie byli zainteresowani nieruchomością i nie przedstawiała ona dla nich żadnej wartości. Natomiast skarżąca przez wiele lat sama, z wyłączeniem innych osób uprawiała pole i płaciła podatki. Zdaniem skarżącej kasacyjnie również nieruchomość leżąca bezpośrednio pod budynkiem, tj. działka siedliskowa nr [...] winna być przyznana wyłącznie na jej własność. Skarżąca opowiada się za wykładnią rozszerzającą art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, która umożliwiłaby na zasadach słuszności nabycie własności nieruchomości tej osobie, która faktycznie ją zajmuje i przez długie lata użytkuje z wyłączeniem innych osób. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W skardze kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie, powołując się na obie podstawy określone w art.174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. t.j. 2012, poz. 270 ze zm.), powoływanej, dalej, jako " p.p.s.a.", podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również uchybienia przepisom postępowania. Odnosząc się w kolejności do podniesionych w skardze kasacyjnej uchybień natury procesowej stwierdzić należy, że niesłuszny jest zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa wymogi, jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie powyższe wymogi. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej uzasadnienie to nie jest ani ogólnikowe, ani nieprecyzyjne. Drugi z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania dotyczy uchybienia przepisom: art.145 §1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i art.80 k.p.a. poprzez dowolne i niewyczerpujące rozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Rozwijając ten zarzut skarżąca podnosiła, że organ błędnie ocenił jej żądanie, które dotyczyło zarówno działki nr [...], czyli siedliskowej pod budynkiem, jak również działki nr [...], czyli gruntu niezabudowanego o pow. [...] ha, które organ błędnie wyłączył do odrębnego rozpoznania. Zauważyć trzeba, że Sąd pierwszej instancji nie stosował art.145 § 1 pkt 1 lit. c, lecz – jako podstawę rozstrzygnięcia - wskazał art.151 p.p.s.a. i naruszenie tego przepisu powinno być w skardze kasacyjnej wskazane. Odnośnie do rozpoznania wniosku skarżącej w dwóch odrębnych postępowaniach działanie organu administracji uznać należy za prawidłowe. Wniosek skarżącej zawierał dwa żądania, oparte na dwóch różnych podstawach prawnych i odmiennych sposobach procedowania. Inne są przesłanki norm prawnych będących podstawą obu żądań i odmienne wymogi odnoszące się do samego wniosku. W przypadku żądania opartego na treści art.6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, konieczne jest złożenie wniosku przez wszystkie osoby uprawnione, natomiast wniosek oparty na podstawie art.118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników może być złożony wyłącznie przez osobę zainteresowaną przeniesieniem prawa własności nieruchomości. Ponadto odmienne są przesłanki przewidziane w obu wymienionych przepisach i tym samym inny jest zakres i sposób prowadzenia postępowania dowodowego. Odrębne rozpoznanie dwóch odmiennych żądań, zgłoszonych przez skarżącą, nie narusza i nie ogranicza w żaden sposób jej praw. Istota sporu sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, podniesionego w skardze kasacyjnej, zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego - art.6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym ( Dz.U. Nr 10, poz.53 ze zm.). Stosownie do wskazanego przepisu : " Właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej". Z treści wskazanego przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że przewidziane w tym przepisie prawo przysługuje wyłącznie osobom legitymującym się tytułem własności. Za takim stanowiskiem przemawia także geneza powstania wymienionego przepisu. Ocenę zasadności zarzutu naruszenia wskazanego przepisu warto zatem poprzedzić następującymi uwagami. Gospodarstwo rolne, w skład którego wchodziła działka gruntu, na której znajdowały się zabudowania, zostało przekazane na własność Państwa na podstawie art.45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin ( Dz.U. Nr 32, poz. 140). Jak wynika z decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] kwietnia 1980 r. na własność Państwa przejęte zostało gospodarstwo rolne H. P. bez budynków. Było to zgodne z art.51 ust.1 wymienionej wyżej ustawy, który stanowił, że z gospodarstwa przekazywanego Państwu rolnik mógł wyłączyć budynki lub niektóre z budynków. Budynki te stanowiły odrębny przedmiot własności, z którą związana była służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z nich. Ustawa ta podobnie, jak poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne ( Dz.U. Nr 21, poz. 118) umożliwiała rolnikowi pozostawienie prawa własności budynków, lecz nie przewidywała możliwości nabycia przez rolnika własności gruntu pod budynkami. Budynki stanowiły odrębny przedmiot własności, co było wyjątkiem od zasady " superficies solo cedit " ( art.46 §1 kodeksu cywilnego). Zgodnie z przepisami ustawy z 29 maja 1974 r. z chwilą śmierci rolnika i nie wcześniej niż z chwilą śmierci jego małżonka budynki przechodziły na własność Państwa ( art.11 ust.2 ustawy). Zatem pod rządami tej ustawy nie było możliwości nabycia przez następców prawnych własności budynków. Stan ten uległ zmianie pod rządami ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym rolników i ich rodzin, która nie przewidywała już – jak wyżej wskazano - przejęcia przez Państwo, po śmierci rolnika, nieruchomości budynkowych. Nawiązanie do powyższych regulacji jest niezbędne, gdyż skarżąca precyzując zarzut naruszenia prawa materialnego prezentuje stanowisko, że zabudowana działka powinna być przyznana wyłącznie jej, z pominięciem pozostałych spadkobierców H. P., a tym samym kwestionuje zasadę, że własność budynków i działki pod budynkami była prawem dziedzicznym. Kontynuując wątek dotyczący wzajemnej zależności dotychczasowych przepisów wymienionych ustaw z 1974 r. i 1977 r. przypomnieć należy pogląd wypracowany w orzecznictwie, zgodnie z którym - jeżeli własność budynków zatrzymanych przez rolnika na podstawie ustawy z 1974 r. nie wygasła przed dniem 1 stycznia 1978 r., to z dniem wejścia w życie ustawy z 1977 r. stała się prawem dziedzicznym. Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów ( zasada prawna ) z dnia 15 grudnia 1978 r., sygn. III CZP 51/78, publ. ONSC 1979/3/42, stwierdził , że: " Prawo do budynków, o którym mowa w art.51 ust.2 - 4 ustawy z 1977 r. z chwilą śmierci rolnika przechodzi na spadkobierców." W wyroku z 25 czerwca 1997 r. Sąd Najwyższy również jednoznacznie stwierdził, że własność budynków zatrzymanych przez rolnika przekazującego gospodarstwo Państwu w razie jego śmierci, o ile nie wygasła przed dniem 1 stycznia 1978 r., stawała się z tym dniem prawem dziedzicznym ( sygn. II CKU 63/97, publ. ONSC 1997/12/208). Ustawa z 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (..) wprowadziła w art.6 przepis, który umożliwił właścicielom budynków, znajdujących się na działce gruntu, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego, przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., nabycie nieodpłatnie na własność działki gruntu, na której zostały wzniesione budynki. Przypomnienie genezy powstania art.6 ustawy z 24 lutego 1989 r., będącego podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie, wzmacnia argumentację Sądu pierwszej instancji, gdyż od 1978 r. prawo własności budynków było prawem dziedzicznym. Przepis art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. należy stosować tak do rolników, którzy przekazali gospodarstwo, jak też do ich następców prawnych (spadkobierców). Osoba ubiegająca się o przyznanie jej prawa własności nieruchomości zabudowanej, o której mowa w art.6 wskazanej wyżej ustawy, powinna wykazać się tytułem własności wynikającym ze spadkobrania po rolniku, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu z wyłączeniem budynków. Jeżeli takim tytułem wykazuje się kilku spadkobierców, to przeniesienie własności nieruchomości budynkowej następuje na współwłasność stosownie do ich udziałów, wynikających z postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku. Bez znaczenia jest podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, który ze spadkobierców użytkował nieruchomość spadkową i ponosił z tego tytułu opłaty lub uzyskiwał korzyści. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika w sposób bezsporny, że spadkobiercami rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu, czyli spadkobiercami H. P. są osoby wymienione w decyzji Starosty Powiatu w K. z dnia [...] września 2011 r. Przywołany przez autora skargi kasacyjnej artykuł zamieszczony w prasie prawniczej nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec jednoznacznej treści omawianego przepisu i genezy jego powstania. Interpretacja przepisu art.6 ustawy z 24 lutego 1989 r., jaką proponuje skarżąca kasacyjnie, byłaby niezgodna z jego treścią i krzywdząca dla pozostałych spadkobierców. Zwrócił na to uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 18 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 29/08. Podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że pozostali spadkobiercy nie są zainteresowani sporną nieruchomością nie odpowiada materiałowi zgromadzonemu w aktach sprawy, w których znajdują się stosowne oświadczenia pozostałych spadkobierców H. P.. Powyższe prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, przeprowadził prawidłową wykładnię przepisu będącego podstawą wydania decyzji w sprawie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło