I OZ 1203/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Starosty C. na postanowienie zawarte w pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Gl 51/13, zasądzające od Starosty C. na rzecz E. Ł. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi E. Ł. na bezczynność Starosty C. w przedmiocie informacji publicznej postanawia: 1. Oddalić zażalenie. 2. Zasądzić od Starosty C. na rzecz E. Ł. kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W dniu 8 kwietnia 2013 r. E. Ł. skierowała drogą poczty elektronicznej do Starosty Cieszyńskiego wniosek o pisemne udostępnienie informacji publicznej dotyczącej Powiatu Cieszyńskiego w sprawie regulacji prawnych dotyczących krzyży lub innych symboli religijnych. Następnie pismem z dnia 27 kwietnia 2013 r. E. Ł wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Starosty C. wnosząc o zobowiązanie organu do rozpoznania jej wniosku z dnia 8 kwietnia 2013 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku oraz o wymierzenie organowi grzywny, jeżeli nie przekaże tej skargi Sądowi w terminie 15 dni od jej otrzymania. Skarżąca wskazała, że termin do załatwienia sprawy bezskutecznie upłynął w dniu 22 kwietnia 2013 r. W odpowiedzi na skargę pismem z dnia 10 maja 2013 r. Starosta C. poinformował, iż w całości uwzględnił skargę i udzielił wnioskowanej informacji. Pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. pełnomocnik E. Ł. podtrzymał skargę na bezczynność organu, jednocześnie cofnął wniosek o wymierzenie grzywny. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu przyznał, iż naruszenie prawa przez organ w przedmiotowej sprawie nie nosi znamion naruszenia "rażącego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Gl 51/13,, w sprawie ze skargi E. Ł. na bezczynność Starosty C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w pkt 1 stwierdził, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 2 umorzył postępowanie w pozostałym zakresie, w pkt 3 zasądził od Starosty C. na rzecz E. Ł. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA w Gliwicach uznał, że udostępnienie informacji publicznej, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z obowiązku rozpoznania merytorycznego skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt. 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa oraz od obowiązku rozważenia zasadności wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, CBOSA). Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek ustalenia czy bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, niezależnie od tego czy w dacie wyrokowania organ pozostawał w bezczynności. Stąd zgodnie z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Sąd w pkt 1 wyroku orzekł, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpowiedzi bowiem udzielono po terminie, w krótkim okresie po jego upływie i niezwłocznie po skierowaniu skargi do Sądu za pośrednictwem organu. W punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono formalnie o umorzeniu postępowania sądowadministracyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość, wobec udzielenia informacji publicznej przed datą podjęcia orzeczenia przez Sąd. O zwrocie kosztów sądowych na rzecz Skarżącej orzeczono w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Umorzenie postępowania sądowego z tego powodu, że organ - po wniesieniu skargi - udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (a więc z powodu bezprzedmiotowości postępowania sądowego) stanowi sytuację podobną do sytuacji autokontroli uregulowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a., która jest postawą do zwrotu kosztów sądowych właśnie na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Na postanowienie zawarte w pkt 3 wskazanego wyżej wyroku zażalenie złożył Starosta C. zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 201 § 1 p.p.s.a. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz Skarżącej kwoty 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Organ podkreślił, że art. 201 § 1 p.p.s.a. określa zwrot kosztów jedynie w sytuacji, gdy organ już na etapie, gdy skarga wraz z aktami sprawy została przekazana sądowi w oparciu o art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a., uwzględnia skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy, zgodnie z § 3 tego przepisu. Zatem tylko w tej sytuacji sąd mógłby orzec o zwrocie kosztów dla skarżącej, nie zaś w sytuacjach podobnych – jak chciałby sąd , na co powołuje się w uzasadnieniu wyroku. Ponadto Starosta C. wskazał, iż brak jest podstaw do przyznania Skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z uwagi na znikomy nakład pracy jej pełnomocnika procesowego w sprawie. Na powyższe zażalenie odpowiedź wniósł pełnomocnik Skarżącej, wnosząc o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych to jest w kwocie 240 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Starosty C. nie zasługuje na uwzględnienie i jako takie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a." w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 p.p.s.a., czyli w sytuacji gdy organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, w zakresie swojej właściwości uwzględni skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy (art. 201 § 1 p.p.s.a.). (por. uchwała 7 Sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2011, sygn. akt II FZ 84/11). Dotyczy to zarówno sytuacji uwzględnienia skargi przed jej przekazaniem do sądu ale po jej wniesieniu, jak i po skierowaniu skargi do sądu. Postępowanie sądowe zostaje bowiem uruchomione wniesioną za pośrednictwem organu skargą. Stosownie natomiast do art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przenosząc powyższe rozważania na okoliczności rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 54 § 3 powołanej wyżej ustawy i na podstawie art. 201 § 1 tejże ustawy orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej w kwocie 357 zł. Na wskazaną kwotę składa się wpis sądowy w wysokości 100 zł ustalony zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2003, Nr 221, poz. 2193 ze zm.), zgodnie z którym wpis stały w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej wynosi 100 zł, stawka minimalna radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w wysokości 240 zł, zgodnie z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490, dalej jako rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości) oraz 17 zł uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa. Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić, co oznacza, że postanowienie zawarte w pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 63/13 nie narusza prawa. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, iż brak jest podstaw do przyznania Skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a to z uwagi na znikomy nakład pracy jej pełnomocnika procesowego w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. zajął stanowisko w sprawie podtrzymując skargę na bezczynność organu odpowiednio je uzasadniając oraz cofnął wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Sąd zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa procesowego, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości podstawę zasądzenia wymienionej opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozporządzeniu, która w niniejszej sprawie wynosi 240 zł jak wskazuje sam skarżący. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości sprawy. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na zasądzenie, w razie uwzględnienia skargi w całości, zwrotu kosztów postępowania poniżej stawek minimalnych. Zasądzenie kosztów postępowania według stawek niższych niż minimalne byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby takie stawki przewidywała umowa pomiędzy stroną a pełnomocnikiem. Podstawę prawną dla takiego porozumienia zawiera § 3 ust. 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości i jest to jedyny przepis, który uzasadnia odstąpienie od stosowania stawek minimalnych. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.