II OSK 127/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-09-03
Skład orzekający: Zofia Flasińska, Bożena Popowska, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie lokalu w wyniku wykonania wyroku eksmisyjnego, mimo trwających postępowań sądowych dotyczących legalności nabycia lokalu i czynności egzekucyjnych, stanowi podstawę do wymeldowania z pobytu stałego?Ratio decidendi
Opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku eksmisyjnego, nawet jeśli jest wynikiem przymusu i towarzyszą mu toczące się postępowania sądowe dotyczące legalności nabycia lokalu, jest równoznaczne z ustaniem pobytu w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu. Organy ewidencyjne nie mają uprawnień do weryfikowania orzeczeń sądów powszechnych ani oceny legalności czynności komorniczych.Stan faktyczny
W. R. został wymeldowany z pobytu stałego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K., utrzymanej w mocy przez Wojewodę Śląskiego, po tym jak opuścił lokal w wyniku eksmisji przeprowadzonej przez komornika na podstawie prawomocnego postanowienia sądu o przysądzeniu własności lokalu. W. R. kwestionował legalność nabycia lokalu i czynności egzekucyjnych, podnosząc, że postępowania w tych sprawach były w toku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił jego skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Bożena Popowska sędzia del. WSA Dariusz Chaciński /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 865/13 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 865/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie wymeldowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego W. R. z lokalu nr [...] przy ulicy M. [...] w K. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że postępowanie w sprawie wymeldowania wszczęte zostało na wniosek P. K. i G. P., właścicieli lokalu nr [...] przy ulicy M. [...], którzy podali, że W. R. nie przebywa w tym lokalu od sierpnia 2012 r. Podali również, że prawo do lokalu nabyli na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...] maja 2012 r., [...] (spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego).
Organ ustalił, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ż. dokonał eksmisji W. R. z przedmiotowego lokalu. Dalej stwierdził, że podstawowym kryterium oceny zamieszkiwania w lokalu jest rzeczywiste ześrodkowanie interesów życiowych strony. Zamieszkiwanie to przebywanie w sensie fizycznym oraz wola (zamiar) stałego pobytu (tak NSA w wyroku z dnia 23.10.2002 r., II SA/Ka 2807/00). Zamieszkiwaniem jest zatem taki stan faktyczny, w którym osoba przebywa w określonym lokalu z zamiarem pobytu stałego, ma w nim zgromadzone swoje rzeczy osobiste, majątkowe, stołuje się w nim, nocuje, prowadzi gospodarstwo domowe, a lokal stanowi centrum spraw życiowych tej osoby, nie zaś tylko miejsce zameldowania. Wyjaśnił też organ, że ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan rzeczywisty, a nie pozorny, odnoszący się do przebywania określonej osoby pod oznaczonym adresem. W konsekwencji organ stwierdził, że W. R., mimo iż opuścił mieszkanie przy ulicy M. [...] w K., nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i nie wymeldował się z pobytu stałego, chociaż był do tego wzywany. W związku z tym w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione warunki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania W. R.
W odwołaniu od tej decyzji W. R. zarzucił, że jego eksmisji z lokalu dokonał niewłaściwy miejscowo komornik, co jest przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Kwestionuje też legalność przysądzenia przedmiotowego lokalu na rzecz wnioskodawców. Również ta sprawa ma swój bieg przed sądami powszechnymi. Nadto stwierdził, że umieszczenie go (w wyniku wykonania eksmisji) w hotelu nie jest równoznaczne z uzyskaniem przez niego lokalu zastępczego i tym samym nie daje podstawy do wymeldowania z pobytu stałego.
Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu meldunkowym badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Okolicznością istotną w sprawie wymeldowania jest fakt opuszczenia tego miejsca. Przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania tylko wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań lub zachowań innych osób, co w odniesieniu do odwołującego nie miało miejsca, gdyż miejsce, w którym był zameldowany, opuścił na skutek wykonania wyroku eksmisyjnego.
Z akt sprawy wynika, że wskutek uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...] maja 2012 r., [...] zobowiązującego dłużnika (W. R.) do wydania nabywcy (spółce cywilnej "[...]") lokalu przy ul. M. [...] w K., dnia [...] sierpnia 2012 r. zostały przeprowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ż. czynności w celu dokonania eksmisji dłużnika ze spornego lokalu (protokół czynności komorniczych, Km [...]). Czynności komornika zostały zaskarżone przez eksmitowanego, w wyniku czego Sąd Rejonowy K. w K. wydał w dniu [...] października 2012 r. dwa postanowienia – odrzucające skargę na czynności komornika w zakresie wprowadzenia wierzycieli w posiadanie przedmiotowego lokalu oraz na postanowienie komornika o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego (sygn. akt [...]) oraz umarzające postępowanie w przedmiocie skargi na czynności komornika w postaci wyznaczenia eksmisji z lokalu w dniu [...] sierpnia 2012 r. (sygn. akt [...]). W. R. złożył następnie zażalenia na powyższe postanowienia, które zostały przez Sąd Okręgowy w K. oddalone postanowieniami z dnia [...] listopada 2012 r., sygn. akt odpowiednio: [...], [...]. W kwestii wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem SR [...] sygn. akt [...] zobowiązującym W. R. do wydania nowemu nabywcy objętego postępowaniem lokalu mieszkalnego organ odwoławczy ustalił, że Sąd Rejonowy K. w K. postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., [...] odrzucił w tym przedmiocie wniosek W. R., a Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., [...] skargę na to postanowienie oddalił.
W konsekwencji Wojewoda stwierdził, że w sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że W. R. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. M. [...] w K. i nie ma prawnej możliwości powrotu do tego mieszkania. Jego twierdzenia, jakoby przebywanie poza spornym lokalem miało jedynie charakter tymczasowy i nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o jego wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego w świetle obiektywnych okoliczności sprawy nie mogą zostać uznane, zdaniem organu odwoławczego, za wiarygodne. Z protokołu czynności komorniczych z dnia [...] sierpnia 2012 r. jasno wynika, że W. R. spakował i zabrał ze sobą część rzeczy osobistych, natomiast pozostałe ruchomości znajdujące się w lokalu przy ul. M. [...] w K. zostały oddane pod dozór wierzyciela i umieszczone w pomieszczeniu w R. W. R. faktycznie zatem opuścił przedmiotowy lokal. Bezspornym jest, że od daty eksmisji w spornym mieszkaniu nie zamieszkuje. Orzeczenie zobowiązujące do wydania nieruchomości nabywcy oznacza prawny nakaz opuszczenia lokalu i opróżniania go z rzeczy osobistych z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa egzekucja wyroku orzekającego eksmisję, czy opróżnienie i wydanie lokalu (na skutek roszczenia windykacyjnego) przez odwołującego jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. wyrok NSA z 26.02.2003 r., V SA 1398/02). Wykonanie w drodze egzekucji wyroku eksmisyjnego nie wyłącza dobrowolności opuszczenia lokalu, pomimo, że jest w tych działaniach element przymusu. Chodzi bowiem o przymus dozwolony prawem i stosowany wyłącznie w sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje samodzielnie nałożonego na niego tytułem wykonawczym obowiązku.
Zdaniem Wojewody podnoszone przez odwołującego kwestie dotyczące wadliwości prawnej dokonanej eksmisji nie mogą stanowić skutecznego zarzutu w niniejszym postępowaniu, gdyż uprawnieniem organów ewidencyjnych nie jest ocenianie poprawności wyroków sądowych i dokonanych czynności komorniczych. Wniesiona przez W. R. skarga na działanie komornika, jak również wniosek o wznowienie postępowania zostały rozpatrzone w postępowaniu cywilnym. Odnośnie informacji, że przed sądami powszechnymi prowadzone są postępowania w sprawie wznowienia postępowań dotyczących 11 nakazów zapłaty (stanowiących podstawę przeniesienia własności spornego lokalu na nowego nabywcę) Wojewoda wskazał, że orzeczenie w sprawie wymeldowania musi być dokonane według oceny stanu faktycznego i prawnego istniejącego na dzień wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Organy meldunkowe nie mogą oczekiwać na zmianę tego stanu mogącą wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości. Celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych obywateli. Wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego nie oznacza, że wymeldowany staje się bezdomny. Orzekając o wymeldowaniu organ nie przesądza o prawie do lokalu, ani tym bardziej nie jest zobowiązany do zapewnienia osobie wymeldowanej lokalu zastępczego.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody Śląskiego W. R. zarzucił, że została ona wydana bez uwzględnienia podnoszonych przez niego wielu nieprawidłowości, co do treści dokumentów, na których oparły się organy orzekające w sprawie o wymeldowanie. Treść tych dokumentów jest zaś następstwem zbiegu wielu niesprawiedliwości instytucji i sądów, których następstwem jest niesprawiedliwe pozbawienie dostępu do posiadanego mieszkania własnościowego. Dalej skarżący wskazał na te nieprawidłowości, związane z przydziałem mu tego mieszkania, wydaniem nakazów zapłaty, wydaniem postanowienia o przysądzeniu własności przedmiotowego lokalu na rzecz wnioskodawców P. K. i G. P. oraz przeprowadzenia przez komornika eksmisji z tego lokalu. Podtrzymał też zarzut sformułowany wcześniej w odwołaniu, że w hotelu w którym obecnie przebywa nie są ześrodkowane jego interesy i nie jest możliwe jego zameldowanie nawet na pobyt czasowy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r., II SA/Gl 865/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzje organów obydwu instancji odpowiadają prawu. Z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności wynika, że osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Gdy tego obowiązku dana osoba nie spełnia, to decyzję o wymeldowaniu takiej osoby wydaje z urzędu lub na wniosek strony właściwy organ gminy (art. 15 ust. 2 ustawy). Prawidłowo też podkreśliły organy obydwu instancji, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i potwierdzeniu faktu pobytu w tym lokalu (art. 9 ust. 2b ustawy). Analogicznie zatem jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby.
Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący istotnie opuścił miejsce pobytu, z którego został wymeldowany. W razie bowiem ustalenia, że w wyniku wskazanych wyżej okoliczności pobyt skarżącego w lokalu istotnie ustał, spełniona zostałaby przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy organy obydwu instancji uznały, że skarżący opuścił miejsce pobytu w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy Sąd ocenę tę podzielił. Bezspornym w sprawie jest, że prawomocnym postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. [...] Sąd Rejonowy K. nakazał skarżącemu wydanie P. K. i G. P. objętego orzeczeniem o wymeldowaniu mieszkania. Orzeczenie to zostało wykonane w drodze egzekucji komorniczej, co zostało należycie udokumentowane w aktach administracyjnych i opisane w decyzjach organów obu instancji. Podkreślenia też wymaga, że w myśl utrwalonego w tej mierze orzecznictwa opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ustawy, obejmuje swym zakresem także przypadki wykonania orzeczenia eksmisyjnego, bądź to dobrowolnie, bądź też wskutek usunięcia osoby zameldowanej z lokalu przez komornika, stosownie do sądowego tytułu wykonawczego. Kwestię tę przesądził Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z dnia 6 października 2005 r., II OSK 65/05, stwierdzając, że "opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej". Przesądza to o ziszczeniu się określonych w art. 15 ust. 2 ustawy przesłanek do wymeldowania skarżącego.
W tym względzie nie mogą odnieść skutku zarzuty dotyczące legalności orzeczenia o przysądzeniu własności objętego wymeldowaniem mieszkania, wydaniu przeciwko skarżącemu nakazów zapłaty w postępowaniu cywilnym czy też prawidłowości przeprowadzenia przez komornika czynności polegających na usunięciu z tego mieszkania skarżącego i należących do niego ruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organy meldunkowe nie mają uprawnień do weryfikowania orzeczeń wydanych przez sądy powszechne. Uprawnień takich nie posiadają również sądy administracyjne. Organ odwoławczy przeprowadził przy tym wyczerpujące postępowanie zmierzające do potwierdzenia faktu, że w przewidzianym trybie nie doszło w postępowaniu cywilnym do wzruszenia czynności egzekucyjnych komornika w wyniku których skarżący został usunięty z mieszkania. Należy podzielić też stanowisko organów, że dla ziszczenia się przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie ma znaczenia, jaki charakter ma pobyt skarżącego w hotelu w którym został on umieszczony w następstwie egzekucji komorniczej i czy pomieszczenie, w którym przebywa, spełnia wymogi lokalu zastępczego, co podnoszone jest w skardze.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 sierpnia 2013 r., II SA/Gl 865/13, wniósł W. R. reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego w ramach prawa pomocy. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:
1. prawa materialnego
- art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu na okres 3 miesięcy i nie dopełnił obowiązku wymeldowania, podczas gdy w dniu wydania przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu, po stronie skarżącego nie występowała wola opuszczenia miejsca stałego pobytu na okres 3 miesięcy, skarżący nie miał innego miejsca stałego pobytu, zaś postępowanie sądowe cywilne w przedmiocie stanowiącym istotę problemu, tj. kwestii związanej z wprowadzeniem wierzycieli w posiadanie przedmiotowego lokalu jak i innych czynności egzekucyjnych było w toku, a zatem nie istniała podstawowa przesłanka do przyjęcia, że skarżący stał się podmiotem zobowiązanym do wymeldowania;
- art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter dobrowolny, a spakowanie rzeczy codziennego użytku przy jednoczesnym pozostawieniu w mieszkaniu rzeczy osobistych oraz ruchomości stanowiących dorobek życia stanowiło o chęci stałego opuszczenia miejsca zamieszkania, co stanowiło podstawę do błędnego przyjęcia przez sąd pierwszej instancji, iż w sprawie zachodzi przesłanka opuszczenia lokalu na okres ponad 3 miesiące, przy jednoczesnym zachowaniu warunku złożenia przez właścicieli wniosku o wymeldowanie oraz nie wymeldowaniu się skarżącego z przedmiotowego lokalu, podczas gdy w dacie wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu, skarżący nie był zobowiązany do wymeldowania się z przedmiotowego lokalu, a okres jego przebywania poza lokalem nie przekroczył 3 miesięcy, a zatem Sąd I instancji błędnie zastosował w/w przepis, w sytuacji gdy wniosek o wymeldowanie nabywcy lokalu złożyli we właściwym miejscowo i rzeczowo organie administracji publicznej w dniu [...] sierpnia 2012 r., podczas gdy skarżący opuścił lokal [...] sierpnia 2012 r., a zatem nie doszło do spełnienia przesłanek określonych w/w przepisem.
2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 oraz art. 145 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 156 oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nie stwierdzeniu nieważności decyzji organu II instancji, pomimo iż decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało nie wskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne, w szczególności poprzez pominięcie przez organ I i II instancji a następnie sąd I instancji faktu, że w dacie wydania decyzji w sprawie wymeldowania przez organ administracji publicznej, postanowienia sądów powszechnych stanowiących podstawę wydania w/w decyzji nie były prawomocne;
- art. 134 § 1 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. polegające na nie przeprowadzeniu przez Sąd I instancji dowodów uzupełniających pomimo nie związania Sądu zarzutami i wnioskami skargi oraz postawą prawną wniesionego środka zaskarżenia, tj. nie dopuszczeniu jako dowodów w niniejszym postępowaniu postanowień sądów powszechnych wydanych w sprawach o sygn. akt [...], [...], [...], [...], [...], [...], wskazujących na istnienie istotnego zagadnienia prawnego, którego rozstrzygnięcie miało istotne znaczenie dla oceny stanu faktycznego stanowiącego podstawę do wydania rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie.
Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono między innymi, że opuszczenie przez skarżącego lokalu w dniu [...] sierpnia 2012 r. miało charakter dobrowolny w tym sensie, że dokonane zostało celem uniknięcia przymusu bezpośredniego. Skarżący nie zgadzał się od samego początku z opuszczeniem lokalu oraz kwestionował legalność nabycia prawa do lokalu przez uczestników niniejszego postępowania. Wyrazem tego są toczące się w sądach powszechnych postępowania dotyczące 11 nakazów zapłaty stanowiących przyczynę przeniesienia prawa własności do spornego lokalu na nabywcę oraz kolejne postępowania wszczynane przez skarżącego w przedmiocie zaskarżenia czynności egzekucyjnych.
Wydanie przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu już [...] listopada 2012 r., w trakcie toczącego się sporu co do legalności nabycia prawa do spornego lokalu przez uczestników niniejszego postępowania będących wnioskodawcami o wymeldowanie skarżącego z lokalu, było przedwczesne i stanowi w świetle k.p.a. istotne naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została udzielona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły, zatem należało odnieść się do zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W związku z tym rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są w oczywisty sposób bezzasadne. Bazują one na założeniu, że "w dacie wydania decyzji w sprawie wymeldowania (...), postanowienia sądów powszechnych stanowiących podstawę wydania w/w decyzji nie były prawomocne". Organy nie wyjaśniły więc dostatecznie sprawy oraz nie wskazały, na jakich dowodach oparły ustalenia. Stwierdzenie to nie odpowiada prawdzie.
Jak podano w skardze kasacyjnej powodem opuszczenia przez W. R. lokalu nr [...] przy ulicy M. [...] w K. była chęć uniknięcia egzekucji z tego lokalu, wyznaczonej na dzień [...] sierpnia 2012 r. Podstawą eksmisji było postanowienie Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...] maja 2012 r., [...], przysądzające na rzecz nabywców P. K. i G. P. spółdzielcze własnościowe prawo do wskazanego wyżej lokalu oraz zobowiązujące dłużnika W. R. do wydania lokalu nabywcy. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie w dniu wydawania decyzji o wymeldowaniu postanowienie to było prawomocne, a W. R. jedynie próbował bez powodzenia wznowić postępowanie zakończone tym postanowieniem. Wniosek o wznowienie został odrzucony postanowieniem w/w Sądu z dnia [...] października 2012 r., a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] grudnia 2012 r., [...]. Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem o przysądzeniu prawa do lokalu i zobowiązaniu do jego wydania nabywcy nie stanowi żadnego prejudykatu dla postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania, tym bardziej, że do uchylenia prawomocnego postanowienia ostatecznie nie doszło. Skargi na czynności komornika w przedmiocie egzekucji i wprowadzenia nabywców w posiadanie również zostały prawomocnie oddalone, co wynika z ustaleń organu (k. 65 akt administr.).
Przyjąć więc należy, że postanowienie Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...] maja 2012 r., [...], zobowiązujące W. R. do wydania lokalu nabywcy było prawomocne i mogło podlegać egzekucji. Skoro tak, to opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję (lub tylko z powodu zagrożenia eksmisją), jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (por. wyrok NSA z 6.10.2005 r., II OSK 65/05, LEX nr 188693). Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie. W wielu wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że "W sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu skarżącego w spornym lokalu" (zob. wyrok NSA z 4.07.2008 r., II OSK 788/07, LEX nr 498351).
Tak więc również podnoszony w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez pominięcie woli i braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu przez osobę wymeldowaną, w sytuacji, gdy podstawą opuszczenia była egzekucja z lokalu, nie znajduje usprawiedliwienia.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło