II GSK 2436/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 sierpnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1780/13 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 2010 r. nr Sp. . w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2) zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A.i K. kwotę 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 sierpnia 2013 r. wydanym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 2010 r. nr Sp. . w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy ACCO nr R., oddalono skargę. W sprawie poczyniono następujące ustalenia: Pismem z dnia 23 stycznia 2004 r. A. K., dalej "skarżąca", złożyła do Urzędu Patentowego podanie o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "ACCO". W świetle przedstawionego opisu tego znaku, słowo "ACCO" przedstawia litery w kolorze białym na tle niebieskiego prostokąta. Niebieski prostokąt z podbiciem w kolorze niebieskim przedstawiony jest w zmieniającym się coraz jaśniejszym odcieniu. Znak przeznaczony jest do oznaczania towarów i usług w klasach 35, 36, a mianowicie: "Pomoc w zarządzaniu, administrowaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej lub handlowej przedsiębiorstw przemysłowych i handlowych. Analizy kosztów, ekspertyzy w zakresie działalności gospodarczej. Rachunkowość, doradztwo podatkowe, sporządzanie zeznań podatkowych, pomoc w postępowaniu przed organami podatkowymi, prowadzenie ksiąg rachunkowych i pozostałych urządzeń księgowych, sporządzanie sprawozdań statystycznych, obsługa podmiotów gospodarczych w zakresie prowadzenia spraw pracowniczych, rozliczeń w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych w zakresie rozliczeń z ZUS i funduszami emerytalnymi. Pomoc w zakładaniu przedsiębiorstw i ich likwidacji. Pozostałe usługi doradcze i księgowe zawarte w tej klasie. Usługi w zakresie rekrutacji personelu, doradztwo w zakresie zarządzania personelem. Pośrednictwo w poszukiwaniu pracy i personelu, usługi wynajmu personelu – leasing pracowników" w klasie 35 oraz "ekspertyzy i szacowanie wartości dla celów pozyskania źródeł kapitału". Decyzją z dnia 14 lutego 2008 r. Urząd Patentowy udzielił skarżącej prawo ochronne na wspomniany znak towarowy (R-.). W dniu 29 stycznia 2009 r. wpłynął do Urzędu Patentowego wniesiony przez Firmę Audytorską "ACCO" spółka z o.o. w K., dalej "spółka ACCO", sprzeciw przeciwko udzieleniu skarżącej omawianego prawa ochronnego. Na rzecz spółki ACCO, jak podniesiono, został zarejestrowany z wcześniejszym pierwszeństwem od dnia 11 grudnia 2003 r. znak słowno-graficzny ACCO R-., przeznaczony do oznaczania podobnych towarów i usług, jak to ma miejsce w odniesieniu do znaku skarżącej. Według spółki ACCO w warstwie słownej przeciwstawione znaki są identyczne, stanowiąc tym samym niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd co do pochodzenia usług. Jako podstawę prawną sprzeciwu spółka ACCO wskazała naruszenie przez sporną rejestrację przepisów art. 131 ust. 1 pkt 1 i art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej "p.w.p." W myśl art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Zgodnie z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego zarejestrowanego lub zgłoszonego do rejestracji (o ile znak taki zostanie zarejestrowany) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli jego używanie spowodować może wśród części odbiorców błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami. Decyzją z dnia 10 listopada 2010 r. Sp. . Urząd Patentowy unieważnił prawo ochronne na znak skarżącej R-., uznając naruszenie przez sporną rejestrację przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. W ocenie organu przeciwstawione znaki służą do oznaczania podobnych usług, co jest bezsporne. Przechodząc do kwestii podobieństwa tych znaków zawierają one, zarówno element słowny, jak i elementy graficzne. Dominującym elementem znaków jest, zdaniem organu, identyczne słowo "ACCO". Natomiast elementy graficzne zastosowane w porównywanych znakach towarowych odgrywają rolę podrzędną i sprowadzają się do zastosowania określonej czcionki, tła oraz (w przypadku znaku przeciwstawionego) czerwonego trójkąta. Elementy te służą jedynie wyeksponowaniu elementu słownego i same w sobie mają niewielką zdolność utrwalenia się w świadomości odbiorcy. W całościowym wrażeniu, jaki wywiera znak, dominuje wyraz "ACCO", zapisany w obydwu znakach towarowych wielkimi literami, przy zastosowaniu dobrze widocznej czcionki. W znakach tych wykorzystana jest ponadto ta sama kolorystyka (niebiesko-biała), a umieszczony w znaku przeciwstawionym czerwony trójkąt jest elementem wyeksploatowanym i wyraźnie mniejszym w stosunku do elementu słownego. Zastosowanie w porównywanych znakach towarowych identycznego elementu słownego, przy wykorzystaniu ubogiej grafiki, prowadzi do uznania ich podobieństwa, przy czym fonetycznie znaki te są identyczne. Wyraz "ACCO", w ocenie organu, ma charakter fantazyjny. Podobieństwo przeciwstawionych znaków stwarza ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Oznaczane tymi znakami usługi są świadczone nie tylko na rzecz profesjonalnych podmiotów gospodarczych, ale także osób nie prowadzących takiej działalności, które okazjonalnie korzystają z usług doradztwa podatkowego lub szeroko rozumianej rachunkowości. Toteż rejestracja tego znaku narusza przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Natomiast w ocenie Urzędu Patentowego w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające unieważnienie prawa ochronnego na podstawie art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., polegającą na przyjęciu, że zachodzą przesłanki uzasadniające istnienie ryzyka konfuzji, a także zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez niewłaściwe zastosowanie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 12 września 2011 r., VI SA/Wa 829/11, uchylił zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko skarżącej o naruszeniu przez Urząd Patentowy obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a tym naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto, zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ zbyt szeroko określił krąg odbiorców usług, do oznaczania których został zgłoszony wspomniany znak towarowy. Zainteresowane podmioty swoją ofertę kierują do osób prowadzących działalność gospodarczą, a zatem posiadających wyższy poziom wiedzy co do prowadzonej działalności, aniżeli przeciętny obywatel, który okazjonalnie korzysta z usług doradztwa lub usług rachunkowości. Również, w ocenie Sądu pierwszej instancji, organ nie dokonał oceny zdolności odróżniającej elementów graficznych. Jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, Urząd Patentowy w trakcie postępowania o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy zgłoszony przez skarżącą, porównywał ten znak z przeciwstawionym znakiem wnioskodawczyni. W tamtym postępowaniu uznał spełnienie przez znak skarżącej ustawowych warunków do uzyskania prawa ochronnego na sporny znak. Natomiast w zaskarżonej decyzji, unieważniającej prawo ochronne na omawiany znak, organ nie wyjaśnił bliżej powodów dla zmiany swojego stanowiska w kwestii zdolności rejestracyjnej tego znaku, tym bardziej, gdy w obu postępowaniach analizował ten znak. Takie działanie organu, zdaniem Sądu pierwszej instancji, narusza art. 7 i art. 8 k.p.a. stanowisko Urzędu Patentowego w powyższej kwestii powinno być dokładnie zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji, w myśl art. 107 § 3 k.p.a., czego organ nie uczynił. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Urząd Patentowy, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrotu niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 94/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Według sądu kasacyjnego Sąd pierwszej instancji niezasadnie zarzucił Urzędowi Patentowemu zbyt szerokie określenie kręgu odbiorców usług, dla oznaczenia których został zgłoszony sporny znak towarowy. Potencjalnymi odbiorcami usług oznaczanych przedmiotowym znakiem mogą być bowiem nie tylko podmioty gospodarcze, ale również osoby korzystające okazjonalnie z usług, objętych zakresem udzielonego prawa ochronnego. Również nie podzielono stanowiska Sądu pierwszej instancji w kwestii naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., a to w następstwie braku wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego pierwotnie udzielono prawo ochronne na zgłoszony przez skarżącą znak towarowy, a następnie unieważniono to prawo w sytuacji, gdy znana była organowi okoliczność udzielenia prawa ochronnego na podobny znak wnioskodawczyni z wcześniejszym pierwszeństwem. W szczególności wskazano na trafność argumentacji Urzędu Patentowego, wskazującego na odrębne tryby postępowania w zakresie dotyczącym praw własności przemysłowej, a mianowicie postępowania zgłoszeniowego oraz postępowania spornego. Postępowania te toczą się według ściśle określonych reguł. W ustawie Prawo własności przemysłowej postępowanie zgłoszeniowe uregulowane jest w tytule szóstym przepisach (art. 235-254 p.w.p.), a postępowanie sporne w tytule siódmym (art. 255-258 p.w.p.). W postępowaniu spornym nie znajdują zastosowania przepisy obowiązujące w postępowaniu zgłoszeniowym. Postępowanie sporne cechuje kontradyktoryjność i zbliżone jest do postępowania cywilnego. Ustawodawca wyraźnie wskazał, iż w tym postępowaniu jedynie w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 256 ust. 1 p.w.p.). Z tych względów, działając na wniosek strony, w postępowaniu spornym Urząd Patentowy nie może oceniać decyzji udzielającej prawo ochronne w jej całokształcie. Tym samym, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, w decyzji wydanej w trybie spornym Urząd Patentowy nie musi wskazywać powody, jakie przemawiały za przyznaniem prawa ochronnego w postępowaniu zgłoszeniowym. W swych zaleceniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu powinność ponownego rozpoznania skargi, oceniając legalność i zasadność rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji w ramach zastosowanej podstawy prawnej. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., o czym była mowa na wstępie, wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1780/13 oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji wskazał na przepis art. 190 p.p.s.a., w świetle którego Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd pierwszej instancji szczegółowo przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 94/12, wskazując w końcowej części uzasadnienia na nie podzielenie przez NSA stanowiska Sądu pierwszej instancji w kwestii naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. w następstwie braku wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego pierwotnie udzielono prawo ochronne na zgłoszony znak towarowy, a następnie unieważniono to prawo w sytuacji, gdy znana była organowi okoliczność udzielenia prawa ochronnego na podobny znak wnioskodawczyni z wcześniejszym pierwszeństwem. Skarżąca wywiodła skargę kasacyjna od tego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postepowania kasacyjnego. Skarga kasacyjna oparta jest na zarzucie naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne potwierdzenie stanowiska Urzędu Patentowego, że ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, w przypadku znaków usługowych (tj., znaków towarowych przeznaczonych wyłącznie do oznaczania usług) oceniane jest identycznie, jak znaków przeznaczonych wyłącznie do oznaczania towarów; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne potwierdzenie stanowiska Urzędu Patentowego, który pominął dowody zgromadzone w sprawie, co doprowadziło do błędnego założenia, że używanie znaku towarowego przez wiele podmiotów gospodarczych, (tzw. "rozmycie znaku"), nie ma wpływu na ocenę ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. art. 132 ust. pkt. 2 p.w.p., które miało wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit 3 a) p.p.s.a., polegające na wadliwym rozumieniu kryterium podobieństwa znaków towarowych oraz kryterium niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd z art. 132 ust. pkt. 2 p.w.p., czego konsekwencją było uznanie podobieństwa znaków towarowych ACCO R-201060 i ACCO R-181057 oraz uznanie istnienia ryzyka wprowadzenia w błąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach naruszenia przez Sąd pierwszej instancji wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, aczkolwiek nie do końca należy podzielić uzasadnienie skargi kasacyjnej. Jak już wspomniano Sąd pierwszej instancji wskazał przepis art. 190 p.p.s.a. Jednakże mimo to Sąd pierwszej instancji nie wykonał wiążącego go zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 94/12. W wyroku tym, o czym była już mowa, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., przy ponownym rozpoznaniu skargi, na powinność ocenienia legalności i zasadności rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, unieważniającej sporne prawo ochronne, w ramach zastosowanej przez Urząd Patentowy podstawy prawnej. Nie ulega wątpliwości, iż zalecenie to nakładało na Sąd pierwszej instancji obowiązek skontrolowania zaskarżonej decyzji pod kątem trafności unieważnienia przez Urząd Patentowy prawa ochronnego na sporny znak towarowy na podstawie przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. W myśl tego przepisu, jak już wskazano, nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego zarejestrowanego lub zgłoszonego do rejestracji (o ile znak taki zostanie zarejestrowany) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli jego używanie spowodować może wśród części odbiorców błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami. Dlatego istotnym mankamentem zaskarżonego wyroku, naruszającym wskazane w skardze kasacyjnej przepisy postępowania, jest brak odniesienia się Sądu pierwszej instancji do kwestii oceny legalności i trafności unieważnienia przez Urząd Patentowy spornego prawa ochronnego z powołaniem się na przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. W rezultacie Sąd pierwszej instancji nie wykonał wiążącego go zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 94/12. Z tego względu zaskarżony wyrok nie poddaje się możliwości jego skontrolowania. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji (art. 185 p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.