II SA/Bd 592/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza K., na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 i 3, art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 2, ust. 4 pkt 2 i 6, ust. 4a, art. 7 ust. 1, 1a, ust. 3 pkt 1, ust. 4, ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) oraz art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) odmówił przyznania B. P. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wykazane dochody nie są odzwierciedleniem rzeczywistej sytuacji finansowej gospodarstwa domowego i wystąpiła dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Wskazano, że państwo P. są właścicielami domu jednorodzinnego w stanie surowym i działki o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł. Ponadto posiadają samochód V., rocznik [...] o wartości [...] zł. W konsekwencji organ stwierdził, że strona jest w stanie ponosić wydatki związane z zajmowanym lokalem wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem B. P. złożyła odwołanie wnosząc o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wskazała, że spełnia przesłanki uprawniające do otrzymywania dodatku. Podała, że dom był budowany ze środków pochodzących z książeczki mieszkaniowej, spadku oraz odszkodowania po zmarłym ojcu. Celem budowy jest zaś posiadanie własnego lokum. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...], działając na podstawie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Podniósł, że zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych odebrano od strony oświadczenia o stanie majątkowym, na podstawie których bezspornie ustalono stan majątkowy rodziny B. P., na który składa się dom jednorodzinny w stanie surowym wraz z działką o pow. [...] m2 o wartości [...] zł oraz samochód marki V., rocznik [...] o wartości [...] zł. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie ma zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym, jeśli występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wskazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym strony, wskazującym, że jest ona w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe, to organ może odmówić przyznania dodatku. Zdaniem organu, wystarczy sprzedaż budowanego domu, by strona mogła pokrywać swoje opłaty mieszkaniowe przez wiele lat. Okoliczność, że dom został w części zbudowany ze środków z książeczki mieszkaniowej nie zmienia sytuacji. Gospodarstwo domowe powinno wykorzystywać wszystkie swoje środki do zaspokojenia m.in. potrzeb mieszkaniowych. Dalej organ wskazał, że dodatek przyznawany jest osobom, które spełniają wszystkie ściśle określone wymagania i nie mogą pokrywać całości opłat za lokal korzystając z własnych zasobów finansowych i majątkowych. Celem ustawodawcy jest zaś pokrywanie tylko części wydatków mieszkaniowych osób bardzo ubogich i nie posiadających istotnych składników majątkowych. Nie zgadzając się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wskazała, że spełniła wszystkie kryteria, aby otrzymać dodatek mieszkaniowy. Ponadto powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszej instancji naruszają przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy i co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia. Na wstępie należy dostrzec, że w świetle okoliczności ustalonych przez organy obydwu instancji nie było wątpliwości, iż w kontrolowanej sprawie zostały spełnione przez skarżącą kryteria przyznania dodatku mieszkaniowego określone w przepisach art. 2 - 6 ustawy. Podstawę odmowy przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego stanowił art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Organ przyjął istnienie dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji przez wnioskodawczynię, a jej rzeczywistym stanem majątkowym. Motywując odmowę akcentowano - poza celami ustawy - tę część regulacji art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy, która wskazuje, że strona jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, wykorzystując własne środki i posiadanie zasoby majątkowe, jakimi są: dom jednorodzinny w stanie surowym położony na działce o powierzchni [...] m2 o wartości ok. [...] zł oraz samochód osobowy marki V., rocznik [...] o wartości [...] zł. Wskazać w tym miejscu należy, że głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to ma zatem pomóc osobie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, a spełniającej wymogi ustawy w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym osoba ta zamieszkuje. Dodatek mieszkaniowy nie może służyć do pokrywania kosztów utrzymania lokalu, jeżeli wnioskodawca jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym lokalem. Trzeba także podkreślić, że dodatki mieszkaniowe są świadczeniami powszechnymi należnymi osobom spełniającym kryteria ustawowe. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma więc stwierdzenie, czy dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej przez skarżącą deklaracji, a faktycznym jej stanem majątkowym, wskazującym, że jest ona w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe - ma charakter "rażący". Rażąca dysproporcja, o jakiej mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, oznacza oczywistą i łatwą zauważalną różnicę między sytuacją majątkową ustaloną przez pracownika socjalnego podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, a deklarowanymi przez stronę dochodami. Ustalenia poczynione w tym zakresie przez organ powinny wskazywać na sytuację, która mogłaby sugerować istnienie jeszcze innych niż wykazane w złożonej deklaracji przez wnioskodawcę źródeł dochodu (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 805/07, wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1510/07). Wskazać należy, że nieposiadanie dochodów, a posiadanie majątku, nie oznacza automatycznie wystąpienia rażącej dysproporcji w rozumieniu art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy. Celem nadrzędnym jest wyeliminowanie przypadków, w których dodatek mieszkaniowy wypłacany byłby na rzecz osób, których stan majątkowy pozwala na uiszczanie opłat związanych z zajmowanym mieszkaniem, a które wykazują dochody, lub ich brak, uzasadniające prawo do tego świadczenia. Chodzi zatem o osoby, które dysponują dochodami nie dającymi się udowodnić w drodze dopuszczonych przez prawo, a więc przede wszystkim o osoby osiągające je nielegalnie lub je ukrywające (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 100/12). Sam fakt posiadania przez skarżącą wskazanego majątku nie może skutkować wydaniem decyzji odmawiającej jej przyznania zasiłku. Warto w tym miejscu przytoczyć pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1198/05, według którego dodatek mieszkaniowy może nawet zostać przyznany osobom uznawanym w opinii publicznej za majętne (właścicielom domów czy odrębnych lokali mieszkalnych), jeżeli wykażą one, że ich sytuacja dochodowa odpowiada ustawowym kryteriom, gdyż decydujące znaczenie ma nie tyle sam stan majątkowy, ale uzyskiwany dochód przez gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w tym również dochód uzyskiwany z posiadanych dóbr materialnych. Z sytuacją analogiczną mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Fakt posiadania przez wnioskodawcę pewnych dóbr majątkowych nie dowodzi zatem automatycznie, że strona czerpie korzyści z innych źródeł, które nie są ujawnione w deklaracji. Często bowiem zostały one zgromadzone w okresie wcześniejszym, w którym uzyskiwano większe dochody. Należy wskazać, że brak jest tutaj prostej, przyczynowo-skutkowej zależności, która dyskwalifikowałaby osoby posiadające jakikolwiek majątek w postępowaniu o przyznanie dodatku mieszkaniowego (por. M. Kober, artykuł CASUS 2003/1/49, Rozważania na temat interpretacji przepisu art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Reasumując, w niniejszej sprawie nie zachodziła podstawa do przyjęcia rażącej dysproporcji w rozumieniu art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy. Wskazania zaś do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, które miało wpływ na wynik sprawy, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., jak w pkt 1 wyroku. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w myśl art. 152 p.p.s.a.