III SA/Gd 532/13

WyrokWSA w Gdańsku2013-09-05

Skład orzekający: Jolanta Sudoł, Felicja Kajut, Bartłomiej Adamczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli nie podjęła zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie uwzględniając szerokiego rozumienia pojęcia 'rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej'. Osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie podejmuje zatrudnienia, powinna być traktowana jako spełniająca ten warunek. Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Stan faktyczny
A. C.-R. złożyła wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad ojcem legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca od 1996 r. jest osobą bezrobotną i nie zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, podkreślając, że przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga rezygnacji z zatrudnienia, a nie tylko niepodejmowania go. Skarżąca zaskarżyła decyzję, argumentując, że jej wieloletni brak zatrudnienia wynikał z opieki nad dziećmi i poszukiwania prac dorywczych, a obecnie sprawuje faktyczną opiekę nad rodzicami.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi A. C.-R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 8 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 1 marca 2013 r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 kwietnia 2013 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 1 marca 2013 r. (nr [...]) w sprawie odmowy A. C.-R. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 4 lutego 2013 r. A. C.-R. (dalej: "strona", "skarżąca") złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad ojcem. Decyzją z dnia z dnia 1 marca 2013 r. (nr [...]) Burmistrz Miasta - na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", art. 3, art. 5 ust. 2, art. 16a, art. 23 ust. 4e, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3) - odmówił przyznania stronie przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto stosownie do art. 16a ust. 2 tej ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tj. w okresie zasiłkowym 2012/2013 kwoty 623 zł netto). Wysokość dochodu wymaganego dla ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustala się na podstawie art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ ustalił, że dochód na jedną osobę w rodzinie strony wynosi 550,69 zł i nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania wnioskowanego zasiłku. Niemniej jednak z dokumentów zgromadzonych w sprawie oraz wywiadu środowiskowego wynika, że strona od 1996 r. jest osobą bezrobotną, a zatem nie zrezygnowała z pracy aby móc zapewnić opiekę rodzicom: A. C. (która na podstawie orzeczenia z dnia 15.06.2012 r. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od dnia 20.04.2012 r.) oraz B. C. (który na podstawie orzeczenia z dnia 17.01.2013 r. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od dnia 24.10.2012 r.). Organ podkreślił, że specjalny zasiłek opiekuńczy ma rekompensować rezygnację z pracy o czym jednak nie można mówić w sytuacji gdy dana osoba nie przejawia aktywności zawodowej (jest bierna zawodowo od 17 lat), a powodem złożenia wniosku jest tylko chęć uzyskania dodatkowego dochodu z powodu trudnej sytuacji finansowej rodziny. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji podnosząc, że sprawuje opiekę nad rodzicami, którzy legitymują się znacznym stopniem niepełnosprawności. Fakt, że od 1996 r. jest zarejestrowana jako bezrobotna nie oznacza, że nie jest osobą czynną zawodowo. W tym czasie szukała aktywnie pracy podejmując prace dorywcze i sezonowe, np. przy zbieraniu owoców, podejmowała się opieki nad dziećmi. Nie były to zajęcia stałe, ani potwierdzone umową. Ponadto przez kilka lat zajmowała się swoimi dziećmi. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych twierdziła, że rezygnacja z zatrudnienia nie oznacza posiadania etatu i porzucenia pracy celem sprawowania opieki, lecz również nie podejmowanie zatrudnienia. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 kwietnia 2013 r. (nr [...]) – na podstawie art. 1, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 16a ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych podkreślając, że specjalny zasiłek opiekuńczy należy odróżnić od świadczenia pielęgnacyjnego, które unormowano w art. 17 tej ustawy, a który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W pierwszym przypadku chodzi jedynie o osoby, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Między przesłankami warunkującymi nabycie prawa do świadczenia w obu przypadkach chodzi częściowo o inne okoliczności faktyczne, podstawy takiej nie daje rezygnacja z podjęcia zatrudnienia, skoro nie została wymieniona w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium, aby nabyć prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego strona musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki. Organ odwoławczy zauważył, że strona do tej pory sprawowała opiekę mimo wieloletniego braku zatrudnienia. Nie zaprzestała też w związku z opieką wykonywania innego zatrudnienia, skoro wykonywała prace dorywcze. Ponadto opieka nad własnymi dziećmi nie ma nic wspólnego z rezygnacją z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad rodzicami. Organ odwoławczy podsumował, że brak rezygnacji z zatrudnienia - mimo spełnienia pozostałych przesłanek warunkujących nabycie prawa do świadczenia - uniemożliwia przyznanie wnioskowanego zasiłku. A. C.-R. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia oraz przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad ojcem. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażające się w założeniu, że specjalny zasiłek opiekuńczy ma stanowić dodatkowy dochód rodziny; - art. 9 k.p.a. polegające na nie udzieleniu informacji, że przesłanki uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego w danej sprawie nie zachodzą, a są wystarczające dla świadczenia pielęgnacyjnego; - art. 8 k.p.a. polegające na niepełnym informowaniu i wyjaśnianiu przepisów prawnych mogących mieć zastosowanie w danej sytuacji. W uzasadnieniu skarżąca zauważyła, że od ubiegłego roku rodzice nie są w stanie samodzielnie prowadzić domu, robić zakupów, sprzątać, korzystać z pomocy lekarskiej. Ta okoliczność jest jedynym powodem dla którego podjęła starania o otrzymanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Fakt, że od dłuższego czasu nie pracuje na podstawie stosunku pracy nie ma związku z tym, że rodzice wymagają opieki od 2012 r. - zgodnie z datami wskazanymi na orzeczeniach. Nadto organ nieprawidłowo zarzucił, że z otrzymanej pomocy skarżąca zamierza uczynić dodatkowe źródło dochodu, bo gdyby taki było podjęłaby starania o uzyskanie orzeczeń dla rodziców o wiele wcześniej, kiedy uzyskanie świadczenia było łatwiejsze. Okoliczność, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od 1996 r. nie oznacza, że nie jest osobą czynną zawodowo - szukała pracy aktywnie, nie tylko za pośrednictwem urzędu zatrudnienia, ale również przez rodzinę, znajomych, a nawet ogłoszenia na portalach lokalnych. Wyjaśniła, że podejmowała różnego rodzaju prace dorywcze i sezonowe np. przy zbiorach owoców, a także podejmowała się opieki nad dziećmi. Nie były to zajęcia stałe, ani potwierdzane umową. Poza tym istotny jest fakt, że jako młoda osoba przez kilka lat zajmowałam się wychowywaniem dwójki własnych dzieci. Z tego powodu również nie miała możliwości podjęcia zatrudnienia. Są to okoliczności właściwie nie związane ze sprawą, gdyż niepełnosprawność rodziców datuje się od 2012 r., a organy błędnie skupiły się na braku aktywności zawodowej skarżącej, w okresie kilkanaście lat poprzedzającym stan faktyczny na podstawie którego należy rozstrzygać. Na przełomie 2012 i 2013 r. próbowała podjąć zatrudnienie związane z opieką nad dziećmi, ale konieczność opiekowania się rodzicami jej to uniemożliwiła. W jej ocenie rezygnacja z zatrudnienia, powołana w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie oznacza jedynie posiadania etatu i porzucenia go, by sprawować opiekę nad bliskimi osobami, ale również nie podejmowanie zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki. W ten sposób do wyjaśnienia pojęcia rezygnacji z zatrudnienia podchodzi również sąd administracyjny. Wprawdzie takie orzeczenia sądów administracyjnych dotyczą art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednak biorąc pod uwagę system prawa pomocy społecznej i cele ustawy, nie wydaje się, że założeniem ustawodawcy było umożliwienie uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jedynie osobom, które rezygnują z zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia 8 kwietnia 2013 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 1 marca 2013 r. (nr [...]) w sprawie odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. w dniu 17 stycznia 2013 r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), zwana dalej: "ustawą". Przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać w porządku prawnym od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie obwarowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do niespełnienia przez skarżącą – zdaniem organów odmawiających przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego – przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikającej z ust. 1 art. 16a tej ustawy. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organy obu instancji przyjęły, że skarżąca A. C.-R. od dnia 1996 r. jest bierna zawodowo (nie przejawia aktywności zawodowej), a zatem w takim wypadku nie jest możliwe – w ocenie organów – wypełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy. Innymi słowy, pomimo ustalenia w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, że skarżąca od dłuższego czasu pomaga rodzicom (dba o regularne wizyty u lekarzy, sprząta, robi zakupy, pomaga w codziennej toalecie), a osoby te posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to wobec nie pozostawania w zatrudnieniu lub nie wykonywania innej pracy zarobkowej, brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżąca rezygnuje z ww. form aktywności zawodowej w celu konieczności sprawowania stałej opieki nad takimi osobami. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób niepełny oceniły materiał dowodowy, tym samym nie można przyjąć, iż został wyjaśniony stan faktyczny stanowiący podstawę wydanych rozstrzygnięć. Mianowicie, w aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w C. z dnia 23 stycznia 2013 r., z którego wynika, że skarżąca A. C.-R. "od dnia 1 marca 1996 r. do nadal" jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. W ocenie Sądu okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a zatem winna zostać w sposób wszechstronny poddana ocenie organów w niniejszej sprawie. W tym kontekście Sąd pragnie wyjaśnić, że orzecznictwo sądów administracyjnych według poprzednio obowiązującego – tj. do dnia 1 stycznia 2013 r. – stanu prawnego, a dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego stwarzało możliwość przyznania go osobie bezrobotnej. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, LEX nr 501328). W ocenie Sądu, wypracowane na gruncie dotychczasowych przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego sposoby wykładni przepisów regulujących zasady uzyskania prawa do tego świadczenia wydają się być również aktualne w procesie wykładni przepisów dotyczących specjalnego świadczenia opiekuńczego, skoro celem obydwu świadczeń (tj. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) jest wsparcie finansowe (rekompensata) Państwa wobec osób, które - z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność - nie pozostają w zatrudnieniu lub nie wykonują innej pracy zarobkowej. Należy zatem wskazać, że ustawodawca wprowadzając od dnia 1 stycznia 2013 r. obok świadczenia pielęgnacyjnego specjalny zasiłek opiekuńczy (w którym to dla osoby podejmującej się opieki ustalił wymóg jedynie rezygnacji z zatrudnienia – art. 16a ust. 1 ustawy), jednocześnie – w art. 16a ust. 8 ustawy – enumeratywnie określił przypadki (podmioty), którym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Gdyby zatem wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających status osoby bezrobotnej możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie uczyniłby w tym przepisie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 550/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://cbois.nsa.gov.pl/doc/0C147F93EA). Należy zatem przyjąć, że tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, tak samo w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba zarejestrowana w urzędzie pracy ma prawo ubiegać się o przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że pojęcie "rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 ustawy, należy wykładać szeroko, tj. mając na uwadze realia, w których znajduje się osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. Mianowicie, zwrócić uwagę należy, że "bezrobotnym" – zgodnie z definicją legalną określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2013, poz. 674) – jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, którą cechuje m.in. gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. W tej sytuacji należy przyjąć, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna składając wniosek o przyznanie omawianego świadczenia niejako właśnie rezygnuje z tej gotowości do pracy, a zatem pozbawia się (choć potencjalnej ale) możliwości uzyskania i wykonywania pracy. Potwierdza to analiza przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j/ ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z której jasno wynika, że uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozbawia osobę zarejestrowaną jako bezrobotna tego statusu, a w konsekwencji pozbawia taką osobę uzyskania za pośrednictwem urzędu pracy zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), co należy w takim przypadku utożsamić z pojęciem "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym posłużył się ustawodawca w art. 16a ust. 1 ustawy. Należy mieć bowiem na uwadze to, że skutki wyłączenia możliwości uzyskania zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy i skutki podjęcia samodzielnej decyzji o rezygnacji z zatrudnienia, z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, są w istocie takie same – oznacza to bowiem, że dana osoba nie wykonuje pracy zawodowej, gdyż czas ten poświęca opiece nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu nie zasługuje także na akceptację dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy polegająca na przyjęciu, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy. Taka interpretacja przepisu (aczkolwiek zgodna z jego literalnym brzmieniem) jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Prezentowana wykładnia prowadzi bowiem do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także – co istotne w rozpoznawanej sprawie – zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nie sposób jest bowiem przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta – pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia – nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy, pomijając fakt zarejestrowania skarżącej jako osoby bezrobotnej w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. w sposób niepełny rozpatrzyły i oceniły materiał dowodowy, czym naruszyły art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2013 r. poz. 267), a ponadto dokonały błędnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy. W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a/ i c/ oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu I instancji . Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny dokonać oceny stanu faktycznego według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz mieć na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią są związane z mocy art. 153 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło