I FSK 83/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-24
Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Maria Dożynkiewicz, Maja Chodacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT jest dopuszczalna, gdy faktura dokumentuje transakcje, które nie miały rzeczywistego charakteru gospodarczego, a podatnik nie zachował należytej staranności przy wyborze kontrahenta?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT przysługuje tylko wtedy, gdy faktura dokumentuje rzeczywiste operacje gospodarcze. W sytuacji, gdy podatnik nie zachował należytej staranności przy wyborze kontrahenta, a transakcje okazały się fikcyjne, odmowa odliczenia podatku jest uzasadniona, nawet jeśli nie wykazano bezpośredniej wiedzy podatnika o przestępstwie w dziedzinie VAT, ale istniały obiektywne przesłanki wskazujące na możliwość takiego uczestnictwa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT za grudzień 2008 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej, który utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organy uznały, że faktury wystawione przez K. C. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych, ponieważ kontrahent nie prowadził działalności pod wskazanymi adresami, nie figurował w ewidencjach jako czynny podatnik VAT, a sam zaprzeczył wystawieniu faktur. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, podzielając ustalenia organów. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od J. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 613/13 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 18 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. kwotę 1.800 zł (słownie: jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Zaskarżonym wyrokiem z 12 września 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 613/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 18 marca 2013 r., w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r.
2. Uzasadniając wyrok, WSA wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego L. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z 31 lipca 2012 r. określił podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 roku, w kwocie 78 256 zł.
Organ pierwszej instancji uznał, iż faktury, na których widnieje jako sprzedawca K. C., zawierające dwa różne adresy siedziby sprzedawcy, z dnia:
– 10 grudnia 2008 r. wartość netto 43 000 zł, podatek VAT 9 460 zł oraz wartość netto 50 000 zł, podatek VAT 11.000 zł,
– 5 grudnia 2008 r., wartość netto 41 000 zł, podatek VAT 9 020 zł,
– 31 grudnia 2008 r., wartość netto 36 000 zł, podatek VAT 7 920 zł
nie stanowiły podstawy do odliczenia przez podatnika podatku naliczonego w nich zawartego z uwagi na fakt, iż nie dokumentują one rzeczywistych transakcji gospodarczych.
Organ wskazał, że brak było innych dokumentów potwierdzających zawarcie i wykonanie usług przez ww. sprzedawcę, oraz, że nie figurował on w ewidencjach organów, do których zwrócił się organ pierwszej instancji, jako podatnik VAT czynny oraz nie prowadził działalności gospodarczej pod wskazanymi adresami. Ponadto z informacji pozyskanej z Krajowej Ewidencji Podatników wynikało również, że ww. podmiot nie złożył zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R w żadnym urzędzie skarbowym.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z 18 marca 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zgadzając się, z ustaleniami organu pierwszej instancji, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, wynika, iż udokumentowane zakwestionowanymi fakturami transakcje "nabycia" usług od wskazanego kontrahenta miały charakter fikcyjny, nie dokumentowały one bowiem faktycznych zdarzeń gospodarczych. Organ odwoławczy zauważył, iż podatnik nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, jak również dowodów potwierdzających zawarcie transakcji z firmą K. C. oraz nie podważył oceny poszczególnych dowodów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji. K. C. zaprzeczył, by wykonywał prace na rzecz skarżącego oraz by jego przedstawicielem był P. K. Z akt Prokuratury Rejonowej L. wynikało, że w sprawie doszło m.in. do sfałszowania faktur wystawionych na rzecz podatnika. Zdaniem organu odwoławczego przesłuchanie P. K. byłoby bardzo utrudnione, jeśli nie niemożliwe w sytuacji, gdy skarżący nie podał adresu tej osoby.
Dyrektor Izby Skarbowej zaakcentował, iż organ pierwszej instancji, w decyzji wskazał podstawę prawną, w oparciu o którą dokonał rozstrzygnięcia w sprawie oraz uzasadnił motywy swojego działania, a materiał dowodowy został zebrany, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 122 w związku z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów, zakreślonych przez przepis art. 191 Ordynacji podatkowej.
3. W skardze na decyzję ostateczną podatnik zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj.:
- art. 187 § 1 w związku z art. 122, art. 127 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ich interpretację, co spowodowało wydanie decyzji bez zgromadzenia całego materiału dowodowego w odrębnym postępowaniu odwoławczym,
- art. 188 w związku z art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niestosowanie, ponieważ organ odwoławczy, bezzasadnie nie uwzględniając wniosków dowodowych skarżącego, uchylił się od wypełnienia ciążącego na nim obowiązku, ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości (wszechstronnie) stanu faktycznego,
- art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 122, art. 187 § 1, art. 199a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ich interpretację, przez co wydano decyzję z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, nie uwzględniając zgodnej woli stron umowy, nie wyjaśniając merytorycznych powodów odrzucenia twierdzeń strony przy jednoczesnym przyjęciu do rozstrzygnięcia tylko tych elementów błędnie ustalonego stanu faktycznego, które potwierdzały rozstrzygnięcie,
- art. 192 w związku z art. 181 i art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ich interpretację, przez co wydano decyzję bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przy pominięciu dowodów wnioskowanych przez stronę, a których przeprowadzenie mogło zmienić treść wydanej decyzji,
2) przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.; dalej u.p.d.o.f.) w związku z art. 60 i art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego oraz przepisami art. 2 § 4, art. 15 § 1, art. 16, art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ich interpretację, w wyniku czego organy podatkowe oparły decyzję o ustalenia niezgodne z rzeczywistością,
- art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej u.p.t.u.) poprzez niewłaściwe stosowanie, w wyniku czego wydano decyzję na podstawie przepisu, który nie ma oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił. Sąd ten uznał, że organy podatkowe podjęły działania niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i jej załatwienia, zebrały dowody pozwalające na prawidłowe ustalenie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, oceniły te dowody bez naruszania zasady swobodnej oceny dowodów, ustaliły prawidłowo stan faktyczny sprawy, dokonały prawidłowej jego subsumcji oraz przedstawiły w sposób przejrzysty i logiczny wynik swych ustaleń i rozważań.
Analizując materiał dowodowy Sąd wskazał, iż ustalenia faktyczne organów podatkowych co do tego, że zakwestionowane transakcje nie zostały dokonane z podmiotem uwidocznionym na spornych fakturach jako wykonawca usług były trafne, opierały się na prawidłowo zgromadzonym i właściwie ocenionym materiale dowodowym. Zdaniem Sądu fakt wykonania prac budowlanych odpowiadających pracom opisanym na spornych fakturach nie był dowodem na to, że usługi zostały wykonane przez K. C. Fakt ten świadczył jedynie o tym, że skarżący mógł nabyć usługi, ale od innego podmiotu (rzeczywistego usługodawcy), jednakże skarżący nie ma faktur dokumentujących wykonanie usług przez tego rzeczywistego wykonawcę. Zdaniem Sądu pierwszej instancji podatnik podatku VAT stosownie do art. 86 ust. 1 i 2 lit. a u.p.t.u. ma prawo odliczyć od wyliczonego przez siebie podatku należnego podatek naliczony, zapłacony wcześniej przy nabyciu towaru lub usługi, gdy dysponuje fakturą zakupu z uwidocznioną w niej kwotą podatku (naliczonego) oraz gdy taka faktura dokumentuje rzeczywisty obrót towarami lub usługami pomiędzy podmiotami uwidocznionymi w jej treści.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że w decyzjach wskazano m.in., że wykonawcę usług podatnik wybrał z ogłoszenia nie sprawdzając jego kwalifikacji, nie poznał osobiście K. C. oraz osób wykonujących zlecone prace, nie zawarł z wykonawcą usług umowy pisemnej, nie posiada żadnej dokumentacji na okoliczność odbioru przez siebie robót wykonanych przez swego kontrahenta, od osoby podającej się za przedstawiciela K. C. nie żądał żadnego dokumentu potwierdzającego umocowanie, nie posiadał dowodów na okoliczność zapłaty za usługi, nie próbował zwrócić się do właściwego urzędu skarbowego na podstawie art. 96 ust. 13 u.p.t.u. o potwierdzenie, że kontrahent jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. W efekcie czego w opinii Sądu podatnik nie zachował należytej staranności przy dobieraniu kontrahenta i zawieraniu z nim transakcji, w związku z czym świadczyło to o niestarannym zachowaniu i akceptowaniu ryzyka zawierania transakcji nierzetelnych.
Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów u.p.d.o.f., Kodeksu Cywilnego oraz art. 108 ust. 1 u.p.t.u., gdyż organy podatkowe nie stosowały tych przepisów. Także za bezpodstawne uznał Sąd zarzuty naruszenia art. 199a i art. 127 Ordynacji podatkowej, gdyż na podstawie zgromadzonych dowodów, prawidłowo ocenionych, organy podatkowe nie musiały mieć wątpliwości co do istnienia pomiędzy skarżącym a K. C. stosunku zobowiązaniowego, a postępowanie podatkowe było prowadzone przez organy obu instancji.
Za niezasługujące na uwzględnienie Sąd uznał także zarzuty nieuwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego i przez to niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdyż organ odwoławczy wyjaśnił przyczyny, dla których nie przesłuchał wnioskowanej osoby. W opinii Sądu, w związku z okolicznością, iż podatnik nie wskazał danych umożliwiających identyfikację wnioskowanego świadka, to żądanie jego przesłuchania zmierzało jedynie do przewlekania sprawy.
6. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił na podstawie:
I. art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną interpretację:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku art. art. 133 § 1, 134 § 1 p.p.s.a. w wyniku pominięcia przy wydaniu orzeczenia treści znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, co spowodowało niewłaściwą ocenę prawnopodatkowego stanu faktycznego, a w konsekwencji skutkowało nieuwzględnieniem skargi, mimo że powinna ona być uwzględniona,
2) art. 145 § 1 pkt 1 c w związku z art. art. 133 § 1, 134 § 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w wyniku nieuwzględnienia naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania tj.:
a) art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, Ordynacji podatkowej - poprzez przyjęcie, że organy podatkowe w sposób właściwy zebrały i przedstawiły Sądowi cały materiał dowodowy zgromadzony przed wydaniem decyzji,
b) art. 122 w związku z art. 180 § 1, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej – poprzez przyjęcie, że organy podatkowe właściwie wyjaśniły stan faktyczny,
c) art. 120, w związku z art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 127, art. 192, art. 200 § 1, art. 210 § 4, art. 216 § 1 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że w prowadzonym postępowaniu organy podatkowe nie naruszyły obowiązujących przepisów prawa i prowadziły postępowania oraz wydały decyzję w sposób zgodny z zasadą zaufania do organów podatkowych,
d) art. 188 w związku z art. 197 § 1, 198 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez przyjęcie, że wnioski dowodowe składane przez skarżącego w toku obu postępowań nie miały znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego,
e) art. 191 w związku z art. 199a § 1 i § 3, art. 2 § 4, art. 15 § 1, art. 16 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 § 1 kpc (Dz. U. 1964.43.296 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że organy podatkowe mają kompetencje do ustalania celu i zamiaru stron przy zawieraniu umowy cywilnoprawnej i dokonane na podstawie tego ustalenia, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organy podatkowe nie przekroczyła zasady swobodnej oceny dowodów,
- w konsekwencji Sąd nie zauważając iż organ podatkowy, w wyniku wadliwego postępowania, przedstawił niepełny oraz wybrany tendencyjnie materiał dowodowy, przez co dokonana na jego podstawie przez organy podatkowe ocena stała się (oceną dowolną i przekraczającą rażąco zasadę swobodnej oceny dowodów, a co więcej nie została dokonana na podstawie przepisów prawa - wydał orzeczenie oddalające skargę, mimo że spełniała ono przesłanki do jej uwzględnienia.
II. art. 174 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 99 ust. 12 u.p.t.u. poprzez błędną jego interpretację oraz art. 29 ust. 1 u.p.t.u. w związku z art. 45 ust. 6 i art. 26 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez ich niezastosowanie, w wyniku czego Sąd niezasadnie uznał, że faktura nie zawiera danych rzeczywistego sprzedawcy usług.
W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA, oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
7. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
8. Skarga kasacyjna w tej sprawie oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Ze względu na sposób sformułowania jej zarzutów i ich uzasadnienie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna może być oparta zarówno na naruszeniu przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że naruszenie przepisów postępowania może być skuteczną podstawą skargi kasacyjnej, jeżeli uchybienia w tym zakresie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych i istotnych wymogów skargi kasacyjnej (art. 176 p.p.s.a.). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym – wykazanie także, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja skargi kasacyjnej w zasadzie wyznacza zakres kontroli sprawowanej przez sąd kasacyjny. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności, które w tej sprawie nie zachodzą (art. 183 § 1 p.p.s.a.) oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, co oznacza, że władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały skonkretyzowane w skardze kasacyjnej. Powyższe obliguje zatem stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego konstruowania tak zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, działający jako sąd kasacyjny, nie został bowiem wyposażony w kompetencje do konkretyzowania, uściślania czy też korygowania zarzutów strony skarżącej.
9. Naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. zdaniem skarżącego nastąpiło ze względu na pominięcie przy wydaniu orzeczenia treści znajdujących się w aktach sprawy dokumentów. Z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Wskazany wyżej przepis mógłby zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza materiał znajdujący się w aktach sprawy. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy. Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, tyle że z przyjęciem odmiennej oceny niż tego oczekuje strona. Przepis ten nie może więc służyć kwestionowaniu oceny stanu faktycznego. W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. W postępowaniu przed sądem pierwszej instancji wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność kwestionowana przez uprawniony podmiot.
Z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że naruszenie wskazanych wyżej przepisów skarżący upatruje w nieuwzględnieniu argumentów skarżącego co do tego, że K. C. w jednym z zeznań nie kwestionował prowadzenia działalności gospodarczej i że w jego imieniu wykonywały usługi różne osoby, które znał, z którymi się spotykał to jest A. J. i Z. J., osoby te dysponowały jego dokumentami, pieczątkami, wykonywał ich polecenia. Zdaniem skarżącego to wskazuje, że akceptował on prowadzenie w taki sposób działalności gospodarczej, w jego imieniu, przez te osoby. Wskazując na nieuwzględnienie tych okoliczności skarżący polemizuje z ustaleniami organów zaaprobowanymi przez Sąd pierwszej instancji, że zakwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W istocie więc za pomocą podanych w tym zarzucie przepisów skarżący próbuje podważyć stan faktyczny ustalony w sprawie oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Za pomocą jedynie wskazanych w ramach tego zarzutu przepisów nie można jednak zwalczać ustalonego w sprawie stanu faktycznego i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
10. Z uzasadnienia zarzutów odnoszących się do naruszenia art. 180 § 1 w związku z art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej wynika, że do ich naruszenia doszło ze względu na oparcie się przez Sąd pierwszej instancji wyłącznie na jednym z zeznań K. C. Autor skargi kasacyjnej wskazuje na zeznania tej osoby, w których nie kwestionował on prowadzenia działalności gospodarczej i twierdził, że w jego imieniu wykonywały różne usługi osoby, które znał oraz na twierdzenia K. C., że wykonywał polecenia tych osób, pozwalał aby używali jego pieczątki i dysponowali jego dokumentami. Pomijając nawet to, że wskazywane zeznania wystawcy faktur sprzeczne są ze sobą, a także to, że autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, o które zeznania K. C. chodzi, to przede wszystkim podane przez autora skargi kasacyjnej osoby, które miały działać w imieniu K. C. tj. A. J. i Z. J. nie były wskazywane przez skarżącego zarówno na etapie postępowania podatkowego jak i przed Sądem pierwszej instancji jako osoby działające w imieniu wystawcy zakwestionowanych faktur. Skarżący bowiem twierdził, że w imieniu wystawcy tych faktur działał P. K. Trudno więc uznać, by ze skargi kasacyjnej wynikało, by nie uwzględnienie wskazywanych okoliczności mogło mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Nie można też zgodzić się ze skarżącym, by ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego naruszała zasadę swobodnej oceny dowodów określoną w art. 191 Ordynacji podatkowej. W sytuacji, gdy wystawca spornych faktur zaprzecza, by wystawiał te faktury, a skarżący poza fakturami nie dysponuje żadnymi dowodami, które mogłyby świadczyć o tym, że roboty objęte tymi fakturami wykonywał K. C., czy też osoby przez niego upoważnione, a co więcej nie jest w stanie wskazać kto konkretnie roboty te wykonywał, nie posiada dowodów zapłaty za te roboty, nie żądał od osoby, która miała działać w imieniu K. C. pełnomocnictwa do działania w jego imieniu, to wbrew temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej, były podstawy do uznania, że faktury te nie odzwierciedlają rzeczywistości.
11. Nie można też zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej ze względu na nieprzesłuchanie w charakterze świadka P. K. W myśl tego przepisu żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Domagając się przesłuchania świadka strona powinna jednak wskazać jego adres, a także okoliczności na które świadek ten miał być słuchany. W skardze kasacyjnej poza ogólnym stwierdzeniem, że świadek ten potencjalnie mógłby potwierdzić stanowisko skarżącego nie podaje się na jakie okoliczności świadek ten miał być słuchany. Ze skargi kasacyjnej nie wynika więc wpływ tego ewentualnego uchybienia na wynik sprawy. Tak ogólnie sformułowany zarzut naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej trudno uznać za skuteczny.
12.1. Skoro zarzuty w zakresie naruszenia przepisów postępowania okazały się niezasadne dla oceny zarzutów materialnoprawnych istotny jest stan faktyczny ustalony przez organy i zaaprobowany przez Sąd pierwszej instancji. Ze stanu faktycznego niepodważonego skutecznie w skardze kasacyjnej wynika, że wystawione przez K. C. faktury nie odzwierciedlają rzeczywistości.
12.2. Podkreślić też należy, że wbrew temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej nie ma racji jej autor, że Sąd pierwszej instancji jako podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia rozważył jedynie art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. Sąd ten bowiem na stronie 9 uzasadnienia wskazał na art. 86 ust. 1 i 2 u.p.t.u. i stwierdził, że przepisy te należy odczytywać w ten sposób, że przysługujące podatnikowi prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w otrzymanych przez podatnika fakturach zakupu towarów i usług istnieje i może być skutecznie realizowane wtedy, gdy faktury zakupu odzwierciedlają rzeczywiście dokonane operacje gospodarcze. Na stronie 10 stwierdził też powołując się przy tym na treść art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u., że faktura niezawierająca danych rzeczywistego sprzedawcy towaru lub usługi jest fakturą, która stwierdza czynności, które nie zostały dokonane w rozumieniu tego przepisu. Sąd pierwszej instancji analizując wskazane wyżej przepisy w okolicznościach tej sprawy odwołał się też do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazując przy tym między innymi na wyrok TSUE z 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C 80/11 i C 142/11. Mając na uwadze orzecznictwo TSUE podzielił stanowisko organów, że okoliczności związane z zawieranymi przez skarżącego transakcjami pozwalają na wniosek, że skarżący nie zachował należytej staranności i zaakceptował ryzyko zawierania transakcji nierzetelnych.
12.3. Nie można też zgodzić się ze skarżącym, by pozbawienie prawa do odliczenia podatku naliczonego mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdyby wystawca okazał się podmiotem nieuprawnionym do wystawienia faktury lub podmiotem nieistniejącym. W postanowieniu z 6 lutego 2014 r. w sprawie C-33/13 TSUE podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w poprzednich swoich orzeczeniach, w szczególności wyrokach: z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében i Dávid, z dnia 6 września 2012 r. w sprawie C-324/11 Tóth, a także z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie C-285/11 Bonik oraz z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawach C-642/11 Stroj trans EOOD i C-643/11 ŁWK – 56 EOOD stwierdził, że:
Szóstą dyrektywę Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, zmienioną dyrektywą Rady 2001/115/WE z dnia 20 grudnia 2001 r., należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ona temu, aby podatnikowi odmówiono prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej należnego lub zapłaconego z tytułu towarów otrzymanych przez niego, na tej podstawie, iż biorąc pod uwagę przestępstwa lub nieprawidłowości, jakich dopuścił się wystawca faktury dotyczącej tej dostawy, uznaje się, że nie została ona rzeczywiście dokonana przez rzeczonego wystawcę, chyba że zostanie wykazane na podstawie obiektywnych przesłanek – bez wymagania od podatnika podejmowania czynności sprawdzających, które nie są jego zadaniem – iż podatnik ten wiedział lub powinien był wiedzieć, że wskazana dostawa wiąże się z przestępstwem w dziedzinie podatku od wartości dodanej, co ustalić powinien sąd odsyłający. W sprawie tej, jak to już wyżej wskazano, wykazane zostało, że skarżący mógł przewidywać, że uczestniczy w transakcji stanowiącej nadużycie.
13. Wobec powyższego nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej należało stosownie do art. 184 p.p.s.a orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i 209 tej ustawy.
-----------------------
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło