II SA/Gl 478/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-09-12
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Ewa Krawczyk, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane wykonane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego, mogą być uznane za samowolę budowlaną podlegającą sankcji rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, czy też powinny być rozpatrywane w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Roboty budowlane wykonane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie stanowią samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Należy je rozpatrywać w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, który przewiduje postępowanie naprawcze. Jeśli inwestor nie wykona nałożonych obowiązków w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, organ jest zobligowany do nakazania rozbiórki obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła rozbudowy sklepu spożywczego, która została zrealizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Następnie decyzja ta została stwierdzona nieważnością. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na inwestora obowiązek wykonania szeregu robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Po nie wykonaniu tych obowiązków, organ nakazał rozbiórkę pawilonu. Inwestor wniósł skargę do sądu administracyjnego, kwestionując legalność zastosowanego trybu postępowania i zarzucając naruszenie zasady nieretroaktywności prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. zatwierdził projekt budowlany i wydał M. J. pozwolenie na rozbudowę sklepu ogólnospożywczego przy ul. [...] na działce nr [...] w S.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r.
W międzyczasie w dniu [...] r. inwestor wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę dla inwestycji: rozbudowa sklepu przy ul. [...] na działce nr "1" w granicy z działką nr "2" oraz w odległości 1,73 m od działki nr "3". Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. nr [...], odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na ww. rozbudowę z uwagi na nieusunięcie nieprawidłowości w dokumentacji projektowej przez Inwestora.
Pismem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie inwestycji pod nazwą "rozbudowa sklepu spożywczego" na działce nr "1" przy ul. [...] w S., zrealizowanej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z dnia [...] r., której nieważność została stwierdzona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ powiatowy nałożył na M. J. obowiązek przedłożenia oceny technicznej w zakresie możliwości doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z obecnie obowiązującymi przepisami zawartymi w § 12 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ze wskazaniem koniecznych do wykonania robót budowlanych.
Ww. ocena techniczna została doręczona organowi I instancji w dniu [...] r.
Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w S. Wydział II Cywilny, sygn. akt: [...], zawiesił postępowanie w sprawie o ustanowienie drogi koniecznej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w sprawie legalności obiektu budowlanego posadowionego na działce nr "1".
W dniu [...] r. w siedzibie organu I instancji została przeprowadzona rozprawa administracyjna, zaś w dniu [...] r. organ przeprowadził oględziny pawilonów handlowych na działce nr "1" przy ul. [...] w S.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie Dz. U. 2010, Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na M. J. obowiązek zamurowania w przedmiotowym pawilonie otworu drzwiowego znajdującego się w ścianie od strony działki nr "2", zamurowania otworu okiennego w ścianie oddzielenia pożarowego (od strony działki nr "2" wraz z otworem okiennym w ścianie wykonanej pod skosem w stosunku do ww. działki) lub wypełnienia ich materiałem przepuszczającym światło (np. luksfery) o wymaganej klasie odporności ogniowej, obcięcia okapu połaci dachowej (od strony działki nr "2"), wymurowania ogniomuru o wys. 30 cm i wykonania korytka odprowadzającego wody opadowe ze spadkiem w kierunku południowym, uzupełnienia obróbek blacharskich i przeróbki rynien uwzględniającej ogniomur. Organ wskazał, że ww. roboty winny zostać wykonane w terminie do dnia [...] r.
Po rozpoznaniu wniesionego przez Inwestora odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] r. w części odnoszącej się do terminu, wyznaczając w tej mierze nowy termin do dnia [...] r. W pozostałej części utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt: II SA/Gl 431/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę wniesioną na ww. decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r. z uwagi na nieuiszczenie przez pełnomocnika skarżącego wpisu w wymaganej wysokości.
W dniu [...] r. przeprowadzona została kontrola, w wyniku której ustalono, że decyzja organu I instancji z dnia [...] r. nadal nie została wykonana.
Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., działając na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, nakazał M. J. rozbiórkę pawilonu handlowego usytuowanego na działce nr "1" (obiekt "A") przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu organ zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego akcentując, że postanowieniem nr [...] nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia oceny technicznej w zakresie możliwości doprowadzenia przedmiotowego sklepu do stanu zgodnego z obecnie obowiązującymi przepisami. Z przedłożonej oceny wynika, że istnieje możliwość dostosowania tego budynku do aktualnie obowiązujących przepisów pod warunkiem zamurowania otworu drzwiowego na zapleczu sklepu, zamurowania lub wypełnienia otworów okiennych zachodniej ściany luksferami, obcięcia okapu zachodniego połaci dachowej, wymurowania ogniomuru o wys. 30 cm i wykonania korytka podprowadzającego wody opadowe, uzupełnienia obróbek blacharskich i przeróbki rynien uwzględniającej ogniomur. Podczas przeprowadzonej wizji w terenie w dniu [...] r. stwierdzono, że także okno istniejące w skośnej ścianie budynku usytuowane jest z naruszeniem § 12 ust. 4 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. 1999, Nr 15, poz. 140), jak również narusza § 12 ust. 2 pkt. 2 obowiązujących przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), albowiem wykonane zostało bez zachowania odległości 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną. Wyżej wymieniona nieprawidłowość nie została wykazana w ocenie technicznej, ale ponieważ obowiązkiem organu nadzoru budowlanego (w trybie postępowania naprawczego) jest ustalenie możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami, tym samym zaszła konieczność wypełnienia odpowiednim materiałem również tego otworu okiennego. W ww. ocenie technicznej zawarte zostało także stwierdzenie, że możliwe jest pozostawienie stanu istniejącego w przypadku uzyskania drogi koniecznej wydzielonej z działki nr "2" (stanowiącej własność S. i A. Z.), w granicy której dokonano zabudowy, o co wnosił do Sądu Rejonowego w S. m.in. M. J. Obecny na rozprawie administracyjnej pełnomocnik M. J. wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez Sąd, jednak S. Z. poinformował, że wydane zostało przez Sąd postanowienie o wstrzymaniu postępowania w sprawie ww. drogi koniecznej do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego w sprawie legalności przedmiotowego obiektu budowlanego. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że postępowanie naprawcze prowadzone jest na podstawie aktualnych przepisów prawa i w oparciu o aktualny stan prawny organ uznał kwestię nie istniejącej obecnie drogi koniecznej za fakt nie mogący mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Organ I instancji wskazał nadto, że ponieważ do Inspektoratu nie wpłynęła informacja o wykonaniu ww. nałożonych decyzją z [...] r. obowiązków, przeprowadzona została (z udziałem właściciela przedmiotowego obiektu budowlanego) kontrola dot. powyższego, podczas której stwierdzono, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Nr [...] nie została wykonana. Pismem z dnia [...] r. stosownie do art. 10 § 11 k.p.a. powiadomiono strony o zgromadzonym w powyższej sprawie materiale dowodowym i możliwości przedłożenia informacji i dokumentów mogących stanowić dowody niezbędne dla pojęcia właściwego jej rozstrzygnięcia. Z uwagi na nieprzedłożenie żadnych nowych dowodów w sprawie, zgodnie z art. 51 ust. 3 pkt. 2 Prawa budowlanego należało orzec o konieczności rozbiórki obiektu.
Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej złożył M. J., działający przez pełnomocnika adw. A. R. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania wskazując, że jego zdaniem decyzję pierwszoinstancyjną należy uznać za błędną i wydaną z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 2 Konstytucji RP. Obiekt ten bowiem powstał na podstawie zatwierdzonego projektu budowlanego i decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę wydanej przez Prezydenta Miasta S. nr [...] z dnia [...] r., która przed stwierdzeniem jej nieważności obowiązywała przez 8 lat. Wszystkie działania podjęte po dniu 6 września 1999 r. przez organy administracji państwowej są zatem sprzeczne z zasadą nieretroaktywności prawa i wyrażoną w art. 2 Konstytucji zasadą państwa prawnego. W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik opisuje zasadę tę w aspekcie historycznym i w ujęciu Trybunału Konstytucyjnego. Stawia pytanie jak się ma do powyższych rozwiązań konstytucyjnych preferowanie interesu S. Z. (który złożył wniosek o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę), który w czasie budowy przedmiotowego pawilonu, zgodnej z wówczas panującym porządkiem prawnym, nie wiedział nawet o jego istnieniu, ponad interesem M. J.
Po rozpoznaniu wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał zaskarżoną doń decyzje pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego, a następnie wskazał, iż w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie można uznać robót budowlanych prowadzonych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie po wykonaniu tych robót, została wyeliminowana z obrotu prawnego, za samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ustawy Prawo budowlane. Roboty takie należy uznać za "inny przypadek" w rozumieniu art. 50 ust. 1 i art. 51 tej ustawy. W tej sytuacji do usunięcia skutków prawnych zaistniałych nieprawidłowości ma zastosowanie szczególny tryb wskazany w art. 51 Prawa budowlanego niezależnie od tego jakie były podstawy i tryb wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę. W świetle powyższego należy zatem uznać, że powiatowy organ nadzoru budowlanego zasadnie zastosował w niniejszej sprawie tryb postępowania przewidziany w art. 51 ustawy - Prawo budowlane. Kontynuując swe wywody organ zacytował i omówił art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1, art. 51 ust. 2, art. 51 ust. 3, art. 51 ust. 4 oraz art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, wskazując następnie, stosownie do ust. 7 art. 51 tejże ustawy przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.Organ, który wydał decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane jest zatem następnie zobligowany do sprawdzenia wykonania nałożonego na stronę zobowiązaną obowiązku, a w przypadku ustalenia, iż ów obowiązek nie został wykonany wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Z uwagi na niewykonanie przez Inwestora nałożonych nań obowiązków w ocenie organu II instancji zaskarżone orzeczenie organu stopnia powiatowego jest zatem zasadne i odpowiada obowiązującemu prawu.
Pismem z dnia [...] r. działający przez pełnomocnika adw. A. R. M. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, wnosząc o jej uchylenie i o umorzenie postępowania. W lakonicznym uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, iż zaskarżona decyzja nie może się ostać albowiem powołany przepis art. 50 ust. 1 prawa budowlanego dotyczy obiektu w budowie gdy tymczasem inkryminowany pawilon handlowy został wybudowany dawno temu i co ważniejsze w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę i zgodnie z tym zezwoleniem. Ponieważ prawo nie działa wstecz w związku z tym wydawanie decyzji w stosunku do obiektu legalnie wybudowanego jest cyt. "aberracją prawną".
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu zawartego w przedmiotowej skardze dodatkowo wskazał, iż organ odwoławczy w istocie przywołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlanego, jednakże służyło to jedynie objaśnieniu trybu postępowania naprawczego, jaki został uregulowany w art. 50, 51 ustawy Prawo budowlane. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wskazał bowiem, że "Stosownie do ust. 7 art. 51 Prawa budowlanego, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1". Zatem ust. 7 art. 51 ustawy Prawo budowlane umożliwia zastosowanie omawianego trybu postępowania w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały już zakończone. Organ ponownie wskazał także, że w sytuacji, gdy pozwolenie na budowę zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego, wówczas organy nadzoru budowlanego są zobowiązane do przeprowadzenia postępowania naprawczego, które winno być przeprowadzone, zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogła zostać uwzględniona. W szczególności Sąd nie stwierdził wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy czy z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też z innym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności wskazać w tym miejscu należy, iż bezspornym w sprawie jest, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. zatwierdził projekt budowlany i wydał M. J. pozwolenie na rozbudowę sklepu ogólnospożywczego przy ul. [...] na działce nr "1" w S. Inwestycja została zrealizowana. Jednakowoż decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Prezydenta Miasta S. Tym samym udzielone M. J. pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego.
W konsekwencji podkreślenia wymaga, iż wbrew sformułowanym w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej oraz w skardze twierdzeniom pełnomocnika skarżącego zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak też w doktrynie, powszechnie akceptowany jest pogląd (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 237/12, uzasadnienie uchwały NSA z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/10, wyrok NSA z 13 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 228/07, wyrok NSA z dnia 5 września 2001 r. sygn. akt SA/Sz 2652/00 - wraz z cytowanymi w nich dalszymi orzeczeniami), zgodnie z którym nie można uznać robót budowlanych prowadzonych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie po wykonaniu tych robót, została wyeliminowana z obrotu prawnego, za samowolę budowlaną podlegającą sankcji rozbiórki na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Roboty takie należy uznać za "inny przypadek" w rozumieniu art. 50 ust. 1 i art. 51 tej ustawy. W tej sytuacji do usunięcia skutków prawnych zaistniałych nieprawidłowości ma zastosowanie szczególny tryb wskazany w art. 51 Prawa budowlanego. Przepis art. 51 Prawa budowlanego, przez nawiązanie do art. 50 tejże ustawy, wyraźnie wyodrębnia te działania inwestora, które nie stanowią zjawisk samowoli budowlanej objętych art. 48 i 49b, a więc realizacji inwestycji budowlanej bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru budowy właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. Jednakowoż obejmuje jednak swoim zakresem również takie sytuacje, kiedy inwestor realizował budowę na podstawie akceptacji właściwego organu administracji publicznej (pozwolenia na budowę), jednakże w różnym trybie (np. odwoławczym, nieważnościowym, wznowieniowym) akt administracyjnej akceptacji został usunięty z obrotu prawnego.
Jak podkreśla się w orzecznictwie (por. przywołany wyżej wyrok NSA z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 237/12) unormowania art. 51 Prawa budowlanego znajdują zastosowanie również do robót zakończonych co wprost i jednoznacznie potwierdza art. 51 ust. 7. Przepis ten zobowiązuje bowiem właściwy organ do wydania nakazów i nałożenia obowiązków określonych w ust. 1 pkt. 1-3 tego artykułu, także w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo 49b jeśli roboty zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. W takim przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 51 nie poprzedza postanowienie wstrzymujące roboty budowlane.
Ja powyżej wskazano bezspornym w sprawie jest, iż skarżący Inwestor zrealizował budowę na podstawie udzielonego mu pozwolenia na budowę, które po zakończeniu tych robót zostało wyeliminowane z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia nieważności tego aktu.
Bezspornym jest nadto, iż decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na M. J. obowiązek wykonania w terminie do dnia [...] r. szeregu odnoszących się do przedmiotowego pawilonu robót, mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Po rozpoznaniu wniesionego przez inwestora [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części odnoszącej się do terminu (ustalając w tej mierze nowy termin: do dnia [...] r.), a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną doń decyzję w mocy. Natomiast postanowieniem z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt: II SA/G1 431/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniesioną skargę na ww. decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r. z uwagi na nieuiszczenie przez pełnomocnika skarżącego wpisu w wymaganej wysokości.
Tym samym wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane decyzja obligująca skarżącego do wykonania określonych robót uzyskała przymiot ostateczności i prawomocności i pozostaje w obrocie prawnym. Nakazy w niej zawarte nie podlegają zatem kontroli w obecnym postępowaniu sądowym dotyczącym rozstrzygnięcia nakazującego rozbiórkę obiektu.
Bezspornym jest wreszcie, czego w toku postępowania administracyjnego ani skarżący, ani jego pełnomocnik nie zakwestionowali, że w dniu [...] r. przeprowadzona została kontrola, w wyniku której ustalono, że ww. decyzja organu I instancji z dnia [...] r. obligująca Inwestora do wykonania robót mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodności z prawem, nie została wykonana. W konsekwencji decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, nakazał M. J. rozbiórkę pawilonu handlowego.
Wskazać zatem w tym miejscu należy, że celem postępowania naprawczego opartego na przepisach art. 51 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W myśl zatem art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego organ, o ile widzi potencjalną możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem (o ile możliwości takiej nie dopatruje się wydaje decyzje, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego) może w drodze decyzji nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, określając termin ich wykonania. Stosownie do ust. 3 przywołanego artykułu po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję:
1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo
2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Stosownie zaś do ust. 7 cytowanego artykułu przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Podkreślenia wymaga w tym miejscu, iż orzekające nakaz rozbiórki decyzje w warunkach określonych powyżej, nie są zależne od woli organu. Decyzje podejmowane na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy w odniesieniu do zrealizowanego obiektu budowlanego mają bowiem charakter związany. Oznacza to, że jeżeli nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem obiektu zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę, które jednak następnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz nadto zobligowany do wydania nakazu bądź to rozbiórki obiektu lub jego części bądź, w zależności od okoliczności sprawy, przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego. Podkreślenia wymaga nadto, że skorzystanie z możliwości swoistej "legalizacji" poprzez wykonanie nałożonych przez organ robót, nie jest podlegającym ewentualnej egzekucji obowiązkiem inwestora, a jedynie swojego rodzaju przywilejem. Nie korzystając z przywileju tego inwestor musi jednak liczyć się z tym, iż w takim przypadku właściwy organ zobligowany jest wydać decyzję, o której mowa powyżej.
Skoro zatem, jak to stwierdzono powyżej, bezspornym jest, iż skarżący robót, do których został zobligowany w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, nie wykonał, to swoim działaniem uniemożliwił tym samym rozpatrywanie przez organ ewentualnego wydania pozytywnie kończącej sprawę decyzji z art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Spowodował w efekcie, iż organ nadzoru budowlanego zobligowany był do nakazania rozbiórki obiektu pozostającego w niezgodzie z prawem.
W konsekwencji wydaną przez organ I instancji decyzję nakazującą skarżącemu rozbiórkę należy co do meritum uznać, zdaniem Sądu, za nie naruszającą prawa, jej wydanie stanowiło bowiem w okolicznościach opisanych powyżej obowiązek organu. Poprawnie zatem organ II instancji rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy decyzją stanowiącą w wyniku wniesionej skargi przedmiot niniejszego postępowania sądowego.
W efekcie sformułowane w odwołaniu, odwołującym się w tej mierze do filozofii starożytnej i współczesnej koncepcji państwa prawa, tezy pełnomocnika skarżącego o niedopuszczalności podejmowania przez organy jakichkolwiek działań w odniesieniu do budowy, która zrealizowana została na podstawie udzielonego w przeszłości pozwolenia na budowę, nawet jeśli pozwolenie to zostało następnie wyeliminowane z obrotu prawnego (stanowisko odmienne określone jest w skardze jako "aberracja prawna") mogłyby ewentualnie stanowić jedynie adresowane do ustawodawcy postulaty de lege ferenda. Nie pozostają natomiast w zgodności z obecną regulacją prawną i utrwalonym w tej mierze orzecznictwem sądów administracyjnych, a tym samym nie mogą wpłynąć na wynik sprawy.
Całkowicie niezrozumiały jest natomiast sformułowany w skardze przez pełnomocnika skarżącego zarzut, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji odwołuje się do art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego podczas gdy przepis ten odnosi się jedynie do obiektów w budowie, nie zaś zrealizowanych. Decyzja organu I instancji, utrzymana następnie w mocy przez organ wojewódzki, oparta bowiem była nie na art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego lecz poprawnie na art. 51 ust. 3 pkt 2 tejże ustawy. Art. 50 został zaś wspomniany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jako podstawa decyzji, co jednoznacznie i w pełni klarownie wynika z treści uzasadnienia, lecz jedynie w ramach objaśniania trybu postępowania naprawczego, jaki został uregulowany w art. 50, 51 ustawy - Prawo budowlane. Organ wskazał w tej mierze w dalszym toku wywodów, że "Stosownie do ust. 7 art. 51 Prawa budowlanego, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1".
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło