I SA/Gd 604/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 września 2013 r. sprawy ze skargi ,,A" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 1.025,45 (jeden tysiąc dwadzieścia pięć złotych 45/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 lutego 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia "A" Spółki jawnej z siedzibą w L., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia 18 grudnia 2012 r. odmawiające skarżącej wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia 15 grudnia 2011 r. spółka zwróciła się do Wójta Gminy o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis podając, że otrzymała pomoc w formie zwolnienia w podatku od nieruchomości, którą przeznaczyła na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810 ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie". Z uzyskanych ze zwolnienia podatkowego środków, zakład wydatkował w dniu 28 listopada 2011 r. na wskazany cel kwotę netto 96 500 zł (co stanowi równowartość 21 410,66 euro). Do wniosku dołączono dokumentację wskazującą na wysokość otrzymanej pomocy de minimis w latach 2009-2011 oraz potwierdzającą poniesienie wydatku na zakup pojazdu Volkswagen. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2012 r. Wójt Gminy odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Wydane postanowienie zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Wyrokiem z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 545/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia wydane w sprawie, albowiem organy administracyjne rozpoznały wniosek, pomimo nie ustalenia sposobu reprezentacji spółki. Ponownie uzasadniając odmowę wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, organ I instancji powołał § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, wskazując na brak możliwości sfinansowania zakupu samochodu na potrzeby zakładu ze środków pochodzących z ZFRON w ramach wyposażenia stanowiska pracy kierowcy, będącego osobą niepełnosprawną. Wprawdzie § 2 pkt 8 rozporządzenia przewiduje możliwość zakupu samochodów wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych, jednakże zakupiony przez wnioskodawcę pojazd nie spełnia tych wymogów. Ponadto nabyty pojazd będący środkiem transportu nie może zostać zakwalifikowany jako maszyna czy urządzenie, w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia, bowiem maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego stosowania zostały wyszczególnione w grupie 4, a środki transportu (w tym samochody osobowe, ciężarowe, specjalne, autobusy) zaklasyfikowane są do grupy 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2010 roku w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz.U. Nr 242, poz. 1622). Powołując przepisy Prawa o ruchu drogowym, organ podkreślił, że samochód ciężarowy to pojazd drogowy przeznaczony do przewozu ładunku. W jego ocenie, zakup samochodu ciężarowego został dokonany w istocie na potrzeby zaopatrzeniowe wnioskodawcy, zaś pojazd nie służy wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych mających trudności w korzystaniu z publicznych środków transportu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za prawidłowe rozstrzygnięcie Wójta Gminy. W ocenie organu odwoławczego zawarte w rozporządzeniu zasady wykorzystywania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych nie przewidują możliwości wydatkowania ich na zakup samochodu dla osoby niepełnosprawnej zatrudnionej w charakterze kierowcy. Powołując się na pogląd wyrażony w orzecznictwie, Kolegium wskazało, że zakupu samochodu ciężarowego nie można uznać za wyposażenie stanowiska pracy do potrzeb niepełnosprawnego kierowcy takiego pojazdu, gdyż w rozumieniu omawianych przepisów nie można uznać samochodu ciężarowego za "stanowisko pracy kierowcy". Za takie można bowiem jedynie uznać kabinę tego samochodu, lub jej część, w której kierowca wykonuje pracę - właśnie na wyposażenie kabiny pojazdu (fotel, klimatyzacja, skrzynia biegów itp.), jako mające związek z "dostosowaniem" przedmiotowego pojazdu do potrzeb niepełnosprawnego kierowcy. W ocenie Kolegium, spółka nie wykazała w jaki sposób zakupiony pojazd dostosowany jest do rodzaju niepełnosprawności mającej go używać osoby niepełnosprawnej. Dokonanie zakupu samochodu ciężarowego dla potrzeb zaopatrzeniowych spółki może być inwestycją dokonaną w celu polepszenia jej funkcjonowania, a nie wydatkiem dokonanym w celu dostosowania stanowiska pracy dla osoby niepełnosprawnej. Samo zatrudnienie osoby niepełnosprawnej nie może stanowić pretekstu do dokonywania inwestycji związanych z zakupem m. in. środków transportu stanowiących wyposażenie stanowiska pracy, ale niemających ścisłego związku z niepełnosprawnością pracownika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, zarzuciła mu naruszenie przepisów prawa materialnego: - § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia poprzez jego błędne zastosowanie jako podstawy odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w sytuacji, gdy podstawą dokonania zakupu samochodu na wyposażenie stanowiska pracy niepełnosprawnego kierowcy jest § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia; - § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nie ma podstaw prawnych do sfinansowania zakupu samochodu jako wyposażenia stanowiska pracy niepełnosprawnego kierowcy z uwagi na to, że samochód nie jest maszyną ani urządzeniem; - § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.) i § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię stanowiącą podstawę odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis polegającą na uznaniu, że samochód ciężarowy nie stanowi stanowiska pracy kierowcy, a stanowi je jedynie kabina samochodu lub jej część; - § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca ma obowiązek wykazać w jaki sposób zakupiony pojazd został dostosowany do rodzaju niepełnosprawności mającej go używać osoby niepełnosprawnej. Skarżąca podniosła również zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 120, 122 w zw. z art. 180 § 1, 217 § 2 oraz 210 § 4 w zw. z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749). W jej ocenie, organy orzekające nawet nie uprawdopodobniły, że zatrudnienie pracownika stanowiło pretekst do zakupu samochodu. Nie ma też podstaw do konstruowania domniemań faktycznych prowadzących do wniosku, iż zakup samochodu w firmie na wyposażenie stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej - zatrudnionej na stanowisku kierowcy jest dokonywany pod jakimkolwiek pretekstem, bowiem pojazd jest stanowiskiem pracy kierowcy. Brak jest przy tym podstaw prawnych przy wydatkowaniu środków ZFRON na wyposażenie stanowiska pracy do żądania wykazywania ścisłego związku z niepełnosprawnością pracownika. Skarżąca podniosła także naruszenie art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez niedoręczenie postanowienia SKO pełnomocnikowi, a bezpośrednio stronie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ustosunkowując się do zarzutu nieprawidłowego doręczenia, SKO przyznało, że zaskarżone postanowienie istotnie zostało omyłkowo przesłane na adres strony, w związku z czym w dniu 19 kwietnia 2013 r. wysłano jego odpis pełnomocnikowi strony, który odebrał je w dniu 23 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. O wyniku dokonanej przez Sąd oceny zgodności z prawem postanowień organów obu instancji przesądziły naruszenia przepisów prawa materialnego, których dopuściły się organy podatkowe. Zgodnie z art. 306a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej jako "Ordynacja podatkowa", organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1). Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2). Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (§ 3) i wydaje się je w granicach żądania wnioskodawcy (§ 4). Z przepisów art. 306b § 1 i art. 306c Ordynacji podatkowej wynika natomiast, że rozstrzygnięcie przez organ administracyjny sprawy, której istotą jest żądanie wydania zaświadczenia, może nastąpić w dwojaki sposób: po pierwsze – przez wydanie zaświadczenia o żądanej treści, a więc potwierdzającego, zgodnie z żądaniem osoby ubiegającej się o zaświadczenie, istnienie określonego stanu faktycznego lub stanu prawnego, po drugie – przez odmowę wydania zaświadczenia. Warunkiem uzyskania pomocy jako pomocy de minimis – zgodnie z przepisem § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r.w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245 poz. 1810 ze zm.) – jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów lub inny podmiot udzielający pomocy. Jak stanowi § 9 ust. 3 rozporządzenia występując o wydanie zaświadczenia, przedsiębiorca przedstawia: 1) uzyskane zaświadczenia o pomocy de minimis otrzymanej w okresie obejmującym bieżący rok kalendarzowy oraz dwa poprzedzające go lata kalendarzowe albo oświadczenie o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieskorzystaniu z pomocy de minimis w tym okresie; 2) informacje o każdej pomocy innej niż de minimis, jaką otrzymał w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się oraz na dany projekt inwestycyjny, z którym związana jest pomoc de minimis; 3) oświadczenie, że nie jest przedsiębiorcą znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Cele, na jakie mogą być przeznaczone środki z Zakładowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych, w tym w ramach zasady de minimis, zostały wyszczególnione w § 2 rozporządzenia. Jak stanowi § 2 pkt 1 lit. a) tego rozporządzenia ze środków funduszu rehabilitacji można sfinansować w całości wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń. W myśl § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia ze środków funduszu rehabilitacji można sfinansować wydatki na zakup samochodów wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych, w szczególności mających trudności w korzystaniu z publicznych środków transportu. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e) rozporządzenia ze środków funduszu rehabilitacji podlegają sfinansowaniu indywidualne programy rehabilitacji, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych, w ramach których są finansowane koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Zgodzić należy się ze stanowiskiem strony skarżącej, że przepisy cytowanego rozporządzenia nie zamykają pracodawcy możliwości zakwalifikowania wydatku na zakup samochodu do kategorii wydatków opisanych w § 2 ust. 1 pkt 1. Stanowisko takie znajduje akceptację w orzecznictwie sądowo administracyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1144/10, z dnia 21 sierpnia 2012 r. sygn. akt II FSK 113/11, czy też wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 633/10). Nie może znaleźć akceptacji stanowisko organu odwoławczego odnośnie braku możliwości uznania samochodu za stanowisko pracy kierowcy. Nielogiczne jest założenie, że stanowiskiem pracy kierowcy jest wyłącznie kabina tego samochodu. Przeczą temu również przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.), z których wprost wynika, że stanowisko pracy kierowcy oznacza pojazd, który kierowca prowadzi (art. 2 pkt 4). W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.) dla realizacji rehabilitacji zawodowej niezbędny jest m.in. dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie. Nie chodzi tu tylko o sprzęt specjalistyczny, ale o zakup wyposażenia, które ma stworzyć miejsce pracy dla niepełnosprawnego. Przykładowo, jeżeli osoba niewidoma musi siedzieć przy stanowisku pracy, to zakup krzesła jest wydatkiem służącym rehabilitacji zawodowej (możliwość pracy) i bez znaczenia jest, że krzesło może wykorzystywać osoba widząca. Nieuprawnione jest zatem twierdzenia organu odwoławczego, że niewykazanie przez spółkę, że samochód został dostosowany do potrzeb osoby niepełnosprawnej skutkuje odmową wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Wydatki związane z zakupem wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej wskazane w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie muszą bowiem wiązać się z dostosowaniem tego wyposażenia do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Takie wymogi muszą być spełnione przy finansowania wydatków, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia (a więc przy opracowaniu indywidualnego programu rehabilitacji). Normodawca nie zawarł natomiast warunku wykazania, że zakupione wyposażenia stanowiska pracy musi być dostosowane do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Okoliczność zatrudnienia osoby niepełnosprawnej skutkuje stosowaniem wobec pracodawcy preferencji w postaci możliwości sfinansowania wyposażenia stanowiska pracy takiej osoby z ZFRON. Przy czym wyposażenie to nie musi mieć charakteru specjalistycznego, determinowanego rodzajem niepełnosprawności. Na zakończenie należy dodać, że udzielanie pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej oczywiście wymaga bezwzględnego przestrzegania dyscypliny finansowej. Przestrzeganie przepisów rozporządzenia ma zapobiec wydawaniu pieniędzy publicznych na cele inne niż w nim przewidziane. Nie może przy tym ujść z pola widzenia, że celem uregulowania jest stworzenie takich warunków, aby jak największa liczba osób niepełnosprawnych mogła pracować zawodowo i co za tym idzie prawidłowo funkcjonować w społeczeństwie. Skoro zatem skarżąca zatrudnia w charakterze kierowcy osobę o stwierdzonym stopniu niepełnosprawności, zakup samochodu stanowiącego wyposażenie stanowiska pracy tego niepełnosprawnego kierowcy może być sfinansowany ze środków ZFRON. Zgodzić się także należy ze skarżącą, że SKO dopuściło się naruszenia art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej doręczając zaskarżone postanowienie bezpośrednio skarżącej, a nie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Na trafność tego zarzutu wskazuje również działanie organu po otrzymaniu skargi, polegające na doręczeniu zaskarżonego postanowienia pełnomocnikowi strony. Stwierdzone uchybienie nie stanowiło o konieczności wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, albowiem nie wywołało żadnych ujemnych skutków dla strony. Pełnomocnik skarżącej, pomimo nieprawidłowego doręczenia sporządził i wniósł skargę do WSA bez przekroczenia terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. Przy ponownym rozpatrywaniu odwołania organ podatkowy uwzględni zaprezentowaną argumentację. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Rozstrzygniecie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia uzasadnia art. 152 P.p.s.a., zaś orzeczenie o kosztach postępowania, przepis art. 200 P.p.s.a.