I GZ 479/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C. "W." S.A. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 866/13 w zakresie zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron w sprawie ze skargi C. "W." S.A. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 866/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., działając na podstawie art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi C. "W." S.A. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2009 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca spółka zawarła w skardze wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 126 p.p.s.a., ewentualnie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, skierowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 marca 2013 r. o sygn. akt I GSK 780/11, a dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego, będących podstawą decyzji w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu, zawieszenie postępowania na zgodny wniosek stron jest w niniejszej sprawie dopuszczalne i nie prowadzi do obejścia prawa, zaś rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Sprawiedliwości w związku ze wspomnianym pytaniem prejudycjalnym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła C. "W." S.A. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest: - art. 126 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, gdyż podstawową przesłanką zgodnie z wnioskiem skarżącej było zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., - art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy odpowiedź na pytanie prejudycjalne skierowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 5 marca 2013 r. do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, a ponadto podstawową przesłanką zgodnie z wnioskiem skarżącej było zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu spółka wskazała w szczególności, że w skardze wniosła o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dopiero w przypadku uznania przez Sąd braku podstaw do zawieszenia postępowania na tej podstawie, skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania na podstawie art. 126 p.p.s.a., to jest na zgodny wniosek stron – po wyrażeniu zgody na zawieszenie postępowania przez Dyrektora Izby Celnej. Zdaniem strony wnoszącej zażalenie, podstawową przesłanką do zawieszenia postępowania jest art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a nie art. 126 p.p.s.a. Tym bardziej, że w analogicznej sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Ł., Sąd ten na identyczny wniosek skarżącej wydał w dniu 30 lipca 2013 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie - jak wynika ze złożonego wniosku – C. "W." S.A. domagała się zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z uwagi na pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, skierowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, a dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego będących - w ocenie strony - podstawą kwestionowanej decyzji, ewentualnie na podstawie art. 126 p.p.s.a., na zgodny wniosek stron. Rozpoznanie tego wniosku wymagało uwzględnienia, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość zawieszenia postępowania sądowego: z urzędu obligatoryjnie (art. 124 p.p.s.a.), z urzędu fakultatywnie (art. 125 p.p.s..a.) oraz na zgodny wniosek stron (art. 126 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 5 sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie przedstawienia przez sąd w tym postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu albo Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść przepisu potwierdza, że nie znajduje on zastosowania w sytuacji, gdy pytanie prawne do TSUE zostało przedstawione przez inny sąd. W takim przypadku występuje przesłanka fakultatywnego, a nie obligatoryjnego zawieszenia postępowania, stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, LEX 2013 – komentarz do art. 124 p.p.s.a. teza 8.). Fakultatywne zawieszenie postępowania - o którym stanowi art. 125 § 1 p.p.s.a. - niewątpliwie zależy od uznania sądu. Uznanie to nie może być jednak dowolne. Obowiązkiem sądu jest zatem rozważenie czy zachodzą przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania. Stwierdzenie istnienia tych przesłanek winno skutkować zawieszeniem postępowania. Fakt, że zawieszenie postępowania na podstawie powołanego przepisu następuje z urzędu nie oznacza, że postanowienie w tym przedmiocie nie może zostać wydane wskutek wniosku złożonego przez stronę. Z kolei w myśl art. 126 p.p.s.a sąd może zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron. Sąd powinien w takim przypadku jednak badać, czy wniosek o zawieszenie postępowania nie zmierza do obejścia prawa lub nie spowoduje przedłużenia pozostawania w obrocie prawnym aktu lub czynności dotkniętej wadą nieważności. Stwierdzenie takich okoliczności powinno skutkować oddaleniem wniosku (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 191; podobnie H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 252). W piśmiennictwie trafnie podnosi się przy tym, że skoro cytowany przepis nie wymienia powodów, na które mogą powołać się strony, składając taki wniosek, to mogą to być jakiekolwiek przyczyny przemawiające za przerwaniem biegu postępowania. Zgodzić należy się jednak z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie, że dopiero po wyeliminowaniu innej podstawy zawieszenia, można oprzeć postanowienie o zawieszeniu postępowania na zgodnym wniosku stron (por. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2011 r., II FSK 1/11; LEX nr 1081236). W sytuacji pokrywania się podstaw zawieszenia, gdy jedną z przyczyn zawieszenia jest przesłanka wskazana w art. 126 p.p.s.a., a drugą przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania z urzędu, pierwszeństwo ma zawsze przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1832/10; LEX nr 741598 i powołane tam postanowienie SN z dn. 14 września 1977 r., sygn. akt III CRN 194/74, opubl. OSPiKA z 1978 r., nr 4, poz. 80). Co do zasady za wadliwe uznać należy zatem zawieszenie postępowania na podstawie art. 126 p.p.s.a. na zgodny wniosek stron - gdy w istocie powodem zawieszenia jest wystąpienie przesłanki określonej innym przepisem (por. postanowienia NSA - j.w.). Podkreślenia wymaga, że kwalifikacja prawna zawieszenia postępowania nie jest bez znaczenia. Podstawa prawna zawieszenia postępowania wywołuje określone skutki prawne. I tak, postępowanie zawieszone z urzędu (art. 124 § 1 i art. 125 § 1 p.p.s.a.) może być podjęte, gdy ustanie przyczyna zawieszenia. Podjęcie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek stron wymaga zaś wniosku którejkolwiek ze stron, jednak nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od zawieszenia postępowania (art. 129 p.p.s.a.). Ponadto - co istotne - postępowanie zawieszone na zgodny wniosek stron /.../ Sąd umarza, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu trzech lat od daty postanowienia o zawieszeniu (art. 130 p.p.s.a.). W świetle poczynionych dotychczas uwag uznać należy, że skoro w rozpoznawanym wniosku o zawieszenie postępowania wskazano na przesłankę z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – wydanie postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania wymagało rozważenia możliwości zastosowania tego przepisu. Sąd I instancji kwestii tej nie rozpatrzył - co uzasadniało uwzględnienie zażalenia. Uchylenie zaskarżonego postanowienia skutkuje koniecznością ponownego rozpoznania przez WSA złożonego przez stronę wniosku. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd ten zobligowany będzie wnikliwie ocenić, czy w sprawie jest celowe wstrzymywanie jej biegu, z uwagi na wskazane przez stronę pytanie prejudycjalne, w szczególności czy wynik już toczącego się postępowania, będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Ewentualnego wyważenia wymagały będą też względy sprawiedliwości, jednolitości orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jak i względy ekonomii procesowej (z uwzględnieniem możliwości wystąpienia w przyszłości wznowienia postępowania) w zestawieniu z nakazem rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz zgodnie z zasadą szybkości postępowania. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 pkt 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.