II OSK 2172/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 182/13 odrzucającego skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 182/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę [...]Sp. z o.o. z siedzibą w W. (uprzednio [...] Sp. z o.o.) na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu wskazano, że do Sądu wpłynęła skarga ww. Spółki, którą podpisał M. P. Tymczasem Sąd ustalił, że skargę tę winien podpisać B. W., którego wezwano do usunięcia braku i podpisania skargi, w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia. Termin do uzupełnienia braków upłynął bezskutecznie z dniem 9 maja 2013 r. Dlatego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., odrzucono wniesioną skargę. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wywiodła K. P. wnosząc o jego uchylenie w całości. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, jak też art. 58 § 2 oraz art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd I instancji niezasadnie skargę odrzucił, albowiem wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało wystosowane nieprawidłowo. Zdaniem skarżącej kasacyjnie prawidłowe wezwanie winno zostać skierowane po pierwsze: na adres siedziby Spółki, a po wtóre: do prezesa zarządu T. M. Tymczasem przedmiotowe wezwanie zostało skierowane do jej prokurenta i to na jego adres domowy. Tym samym odrzucając skargę Sąd naruszył art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nadto autor skargi kasacyjnej podniósł, że w sprawie zaszła podstawa do obligatoryjnego zawieszenia postępowania, albowiem z wyjaśnień M. P. wynika, że osoby powołane do organów Spółki zaprzestały działań w jej imieniu. W związku z powyższym formalne figurowanie w składzie organu Spółki osób, które nie działają w jej imieniu powoduje, że w składzie organów jednostki będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Tym samym w sprawie właściwe było zawieszenie postępowania i zawiadomienie właściwego sądu rejestrowego o potrzebie ewentualnego ustanowienia dla Spółki kuratora na podstawie art. 42 § 1 ustawy Kodeks cywilny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Jednakże, żeby można było odnieść się do kwestii nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, w pierwszej kolejności należy rozważyć podnoszony przez autora skargi kasacyjnej problem wadliwego doręczenia wezwania do uzupełnienia tych braków. W niniejszej sprawie stroną skarżącą jest [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Zatem w kwestii doręczeń wszelkich pism sądowych znajduje tutaj zastosowanie przepis art. 67 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. Przepis ten wprowadza zasadę dokonywania doręczeń na adres wskazany w rejestrze z tym zastrzeżeniem, że strona ma prawo wskazania innego adresu. Zaś w sytuacji niemożności doręczenia pisma pod adresem wskazanym w rejestrze albo pod innym adresem wskazanym przez stronę pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia (art. 67 § 4 w zw. z art. 70 § 2 P.p.s.a.). Ustalenie, że przedmiotowe wezwanie zostało skarżącej Spółce doręczone skutecznie jest o tyle istotne, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi wniesionej do sądu administracyjnego, które uniemożliwiają nadanie jej dalszego biegu, rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia skarżącemu wezwania do ich usunięcia. Dlatego też ustalenie prawidłowości wezwania sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi jest elementem o kluczowym znaczeniu (porównaj: postanowienie NSA z dn. 6.05.2008r., sygn. akt II FSK 402/07, Legalis). W niniejszej sprawie, zgodnie z informacją odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców [...]Sp. z o.o. siedzibą i adresem skarżącej Spółki jest W., ul. [...]. Tymczasem wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci złożenia pod nią podpisu zostało skierowane na adres zamieszkania prokurenta Spółki. Zatem rację ma skarżąca kasacyjnie, że Sąd doręczył pismo Spółce w sposób nieprawidłowy, bo niezgodny z treścią art. 67 § 3 P.p.s.a. Nadto podkreślić należy, że o ile do rąk prokurenta można dokonywać doręczeń wszelkiego rodzaju pism, to jednak w przypadku braku wyraźnego wskazania przez Spółkę lub tego prokurenta, że doręczeń należy dokonywać na inny adres, niż ujawniony w rejestrze przedsiębiorców, adresem na który należy wysyłać pisma sądowe jest adres wskazany w tym rejestrze. Zaś uchybienie powyższemu przepisowi powoduje, że nie można uznać doręczenia pisma za skuteczne. Zatem, skoro wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych skargi zostało dokonane nieskutecznie, to konsekwentnie nie można uznać, że niezastosowanie się do tego wezwania daje podstawę do prawidłowego odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w terminie. Zatem naruszenie powyższego przepisu jako mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy upoważnia Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zakwestionowanego postanowienia. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przepisu art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Przepis ten stanowi, że sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Zatem w pierwszej kolejności należałby rozważyć, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z brakiem o którym mowa w tym przepisie. Zgodnie z teorią organów osoby prawnej do podjęcia decyzji i wyrażenia woli osoby prawnej powołane są osoby fizyczne wchodzące w skład jej organu i działanie tych osób traktowane jest jako działanie osoby prawnej. Teorii tej odpowiada przepis art. 28 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że "osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu". Ponieważ osoby prawne dokonują czynności poprzez swoje organy, to mamy do czynienia z powiązaniem zdolności procesowej osoby prawnej z posiadaniem takiego organu. Zaś braki w składzie właściwych organów zachodzą wówczas, gdy skład ten jest niezgodny z ustawą, bądź gdy strona nie ma powołanego organu uprawnionego do jej reprezentacji. W niniejszej sprawie zarząd skarżącej Spółki jest jednoosobowy, co jest zgodne z art. 201 § 2 Kodeksu spółek handlowych. Jako jedyny członek zarządu (prezes) wpisany jest T. M. Do składania oświadczeń woli w imieniu Spółki upoważniony jest prezes zarządu jednoosobowo albo prokurent jednoosobowo (patrz informacja z KRS). W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji, że ww. osoba fizyczna została odwołana z pełnionej funkcji bądź z niej zrezygnowała. Zatem, w okolicznościach tej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca kasacyjnie nie wykazała prawdziwości swojego twierdzenia, że w organach Spółki zachodzi brak uniemożliwiający jej działanie. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że przesłanka zawieszenia postępowania wskazana w art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zachodzi wyłącznie w sytuacji, gdy braki w składzie organów nie mają pierwotnego charakteru, co oznacza, że muszą powstać w toku prowadzonego przez sąd postępowania (porównaj: postanowienie NSA z dn. 1.04.2011 r., sygn. akt II OZ 226/11, Legalis). Z przedstawionych wyżej względów nie można także przyjąć, że w sprawie mamy do czynienia z brakiem w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, który uniemożliwia jego działanie, w rozumieniu art. 58 § 2 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.