II OSK 1046/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Teresa Zyglewska /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Łódzkiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 944/13 w sprawie ze skargi E. D. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 944/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. D., uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...] orzekł o wymeldowaniu E. D. z pobytu stałego w lokalu przy ul. N. [...] w Ł. Decyzja została przesłana E. D. na powyższy adres i została zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". E. D., osadzony w Areszcie Śledczym w Ł., w piśmie z dnia [...] maja 2013 r. wystąpił do Prezydenta Miasta Ł. o udzielenie informacji, czy w stosunku do jego osoby toczy się, lub toczyło się postępowanie w sprawie wymeldowania go z pobytu stałego z lokalu położonego w Ł. przy ul. N. [...]. W przypadku wydania w tej sprawie decyzji wniósł o doręczenie mu jej kopii. Prezydent Miasta Ł. w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r., doręczonym 13 czerwca 2013 r., poinformował E. D., że decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. orzekł o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu [...] przy ul. N. [...] w Ł. E. D. w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r., odwołanie od decyzji, wniosek o zwolnienie go w całości od opłat skarbowych, kancelaryjnych, sądowych; wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu; wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wymeldowania i wniosek o wstrzymanie wykonania powołanej decyzji. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, E. D. podniósł, że nie otrzymywał żadnych zawiadomień, ani pism urzędowych w sprawie o wymeldowanie. Wskazał w szczególności, że pod adresem Ł., N. [...] prowadził swoje gospodarstwo do dnia umieszczenia go w Areszcie Śledczym w Ł., tj. do [...] marca 2013 r. Z uwagi na zły stan starych skrzynek pocztowych znajdujących się na terenie nieruchomości oraz z uwagi na brak skrzynek pocztowych typu [...], do założenia których zobowiązany był zarządca nieruchomości, poczta nie zostawiała awiz pocztowych. Wojewoda Łódzki zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., wydanym na podstawie art. 59 i art. 134 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), postanowił odmówić E. D. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz stwierdził, że odwołanie E. D. wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie występują okoliczności do przywrócenia terminu. W uzasadnieniu zaznaczył, że strona, argumentując zasadność przywrócenia terminu, podniosła zarzut pozbawienia jej możliwości czynnego udziału w postępowaniu i tym samym pozbawienia prawa do obrony. Wojewoda, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podniósł, że strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, ma możliwość złożenia odwołania, z tym, że termin do jego wniesienia liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie strona postępowania (J. B.) odebrał przedmiotową decyzję w dniu [...] grudnia 2012 r. Tym samym termin do złożenia odwołania przez E. D. biegł od [...] grudnia 2012 r. i upłynął [...] stycznia 2013 r. Skarżący złożył natomiast odwołanie w dniu [...] czerwca 2013 r. Wojewoda Łódzki wskazał, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu przez osobę, która nie brała udziału w postępowaniu jest dopuszczalne, z zastrzeżeniem, że wniosek taki nie może opierać się jedynie na fakcie niedoręczenia decyzji, lecz powinien być uzasadniony innymi okolicznościami. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu, E. D. nie uwiarygodnił, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto, w orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że stronie która nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta już była ostateczna, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., o czym strona została powiadomiona w odrębnym piśmie z dnia 1 lipca 2013 r. E. D. wniósł skargę na opisane postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz zwolnienie od wpisu sądowego. Wskazał, że postanowienie zostało wydane przedwcześnie. Podniósł ponadto, że Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. wznowił postępowanie w sprawie jego wymeldowania z pobytu stałego z lokalu położonego w Ł. przy ul. N. [...], zakończone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] grudnia 2012 r. Zaskarżone postanowienie jest wewnętrznie sprzeczne z tym postanowieniem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wedle notatki dołączonej do akt sprawy, Prezydent Miasta Ł. po wznowieniu postępowania, decyzją z [...] września 2013 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2012 r. Wojewoda Łódzki decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadome jest z urzędu, że E. D. zaskarżył decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który zawiesił postępowanie postanowieniem z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 61/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 944/13 uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2013 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy co do istoty. Odwołując się do treści art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., wywiódł, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu strona wniesie w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle przytoczonego przepisu, o przywróceniu terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] grudnia 2012 r. można orzec jedynie w przypadku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek. W pierwszej kolejności należało jednak rozstrzygnąć, czy w sprawie doszło do prawidłowego i skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu, z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika jednak, aby powyższe przesłanki były przedmiotem oceny organu odwoławczego, a art. 58 K.p.a., nie jest nawet wskazany w podstawie rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia wynika natomiast, że organ bez jakichkolwiek rozważań zaakceptował sformułowany przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu zarzut pozbawienia go przez organ możliwości brania udziału w postępowaniu, i z tego względu przyjął, że termin do wniesienia odwołania biegł dla skarżącego od dnia doręczenia decyzji zarządcy nieruchomości - J. B. Organ pominął natomiast zupełnie fakt, że decyzja o wymeldowaniu została przesłana skarżącemu, a ten w swoich pismach konsekwentnie twierdzi, że w miejscu pobytu stałego zamieszkiwał do [...] marca 2013 r. W aktach sprawy znajduje się bowiem przesyłka polecona nadana [...] grudnia 2012 r. do E. D. na adres Ł., ul N. [...] m. [...], zawierająca decyzję z [...] grudnia 2012 r. o jego wymeldowaniu. Przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie" i znajdują się na niej adnotacje o dwukrotnym awizowaniu. Organ nie ocenił jednak prawidłowości doręczenia tej przesyłki i nie ustalił ewentualnej daty jej doręczenia na podstawie art. 44 K.p.a., tylko z niewyjaśnionych powodów za datę, od której biegł dla skarżącego termin do wniesienia odwołania, przyjął datę doręczenia tej decyzji zarządcy nieruchomości. Mając powyższe na uwadze, Sąd wskazał dalej, że sposób doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39-45 K.p.a. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 K.p.a.). Osobie fizycznej, pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 – 3 K.p.a. Zastosowanie znajdują tu także art. 43 i art. 44 K.p.a. Skuteczność doręczenia dokonanego w trybie art. 44 K.p.a. zależy od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Oceny w tym zakresie organ rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu nie dokonał, choć można przypuszczać, że przyjął doręczenie decyzji skarżącemu za prawidłowe w świetle art. 44 K.p.a., bo nie ponawiał próby jej doręczenia. Oceny tej organ winien dokonać przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W ocenie Sądu, jeżeli domniemanie doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. byłoby uzasadnione, to organ powinien rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, co wymagałoby ustalenia okoliczności uprawdopodabniających brak winy strony w uchybieniu terminu. Żadnych jednak ustaleń, żadnych rozważań i żadnej oceny w tym zakresie zaskarżone postanowienie nie zawiera. Sąd wskazał, że organ stwierdził jedynie kategorycznie, iż w sprawie nie występują okoliczności do przywrócenia terminu, a skarżący nie uwiarygodnił, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć. Nie ocenił natomiast okoliczności wskazywanych przez stronę we wniosku, a w szczególności dotyczących braku sprawnych skrzynek pocztowych i niepozostawiania awiz, choć dysponował m.in. protokołem z kontroli meldunkowej z [...] listopada 2012 r., który zawierał informacje w tym zakresie. Następnie, rozważając sytuację niedopuszczalności zastosowania art. 44 § 1 - § 4 K.p.a., a co za tym idzie, przyjęcia tzw. fikcji doręczenia, Sąd stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu byłby bezprzedmiotowy. W tym stanie rzeczy przedwczesne było także stwierdzenie na podstawie art. 134 K.p.a., że odwołanie E. D. wniesione zostało z uchybieniem terminu. Sąd skonstatował, że ponieważ zaskarżone postanowienie nie zawiera ustaleń, co do faktów, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie i nie analizuje przesłanek z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., należało uznać, że wydane ono zostało z naruszeniem tego przepisu, a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności oceni prawidłowość doręczenia skarżącemu decyzji, zgodnie z art. 44 K.p.a., co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia. W przypadku uznania doręczenia decyzji za prawidłowe organ powinien wskazać datę doręczenia decyzji, a następnie rozważyć, czy wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania są łącznie spełnione. Wojewoda Łódzki wniósł skargę kasacyjną od opisanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z naruszeniem art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez mylne przyjęcie braku rozważenia przesłanek uregulowanych w tym przepisie do przywrócenia terminu oraz art. 7 i art. 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. poprzez mylne przyjęcie braku rozpoznania istoty sprawy, co doprowadziło do uchylenia postanowienia Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2013 r. z powodu stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdy do naruszenia wskazanych wyżej przepisów nie doszło, a w konsekwencji powinien znaleźć zastosowanie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podnosząc powyższy zarzut, organ administracji wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania; 2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. E. D., reprezentowany przez adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, w pełni podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Ponadto pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one zapłacone ani w całości, ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionym w niej zarzutem. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r, poz. 267 ze zm. – stan prawny na dzień wydania postanowienia zaskarżonego do Sądu pierwszej instancji), dalej powoływanej również jako K.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie natomiast do treści art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wedle zaś art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Sąd pierwszej instancji, dokonując wykładni norm prawnych zawartych w powołanych przepisach K.p.a., trafnie wywiódł, że przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności w postępowaniu administracyjnym następuje w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1. strona uprawdopodobni, że uchybiła terminowi w sposób niezawiniony, 2. wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, 3. jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, strona dopełni spóźnionej czynności w postępowaniu. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi spoczywa na zainteresowanym. Fakt występowania w art. 58 § 1 K.p.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia jednak organu administracji z obowiązku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w tym wypadku z podjęcia działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołuje się jako przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Organ właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu zobowiązany jest zatem kierować się, określonymi w K.p.a., ogólnymi zasadami postępowania. Stosownie więc do treści art. 7 K.p.a. w toku postępowania jego obowiązkiem jest stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei art. 107 § 3 K.p.a. wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, kontrolując zaskarżone postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lipca 2013 r., doszedł do prawidłowego wniosku, że organ odwoławczy nie wypełnił należycie obowiązków spoczywających na nim mocą powołanych przepisów K.p.a. Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że organ administracji nie ocenił, czy decyzja organu pierwszej instancji została doręczona E. D. w trybie art. 44 K.p.a., przyjmując a priori, że wskutek pozbawienia strony możliwości brania udziału w postępowaniu, termin do wniesienia odwołania należało liczyć od daty doręczenia decyzji zarządcy nieruchomości (J. B.). Tymczasem, jak prawidłowo zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku: 1) na przesyłce pocztowej zawierającej decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] grudnia 2012 r., znajduje się informacja o dwukrotnym awizowaniu i zwrocie do nadawcy wobec niepodjęcia w terminie; a 2) skarżący konsekwentnie utrzymywał w swoich pismach, że pod adresem ul. N. [...] m. [...] mieszkał do [...] marca 2013 r. Sąd trafnie wskazał także, że Wojewoda nie ocenił okoliczności wskazywanych przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu, w szczególności dotyczących braku sprawnych skrzynek pocztowych i niepozostawiania awiz, chociaż informacja w tym zakresie zawarta była w protokole kontroli meldunkowej przeprowadzonej [...] listopada 2012 r. Wyjaśnienie, czy istotnie stan techniczny skrzynek pocztowych w budynku przy ul. N. [...] w Ł. nie pozwalał - podczas doręczenia przesyłki pocztowej zawierającej decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] grudnia 2012 r. o wymeldowaniu E. D. - na umieszczenie zawiadomień o pozostawieniu decyzji w urzędzie pocztowym, było tymczasem istotne dla ustalenia, czy skarżący skutecznie uchylił się od skutków tzw. doręczenia zastępczego. Pominięcie tej – podniesionej we wniosku o przywrócenie terminu – okoliczności, stanowiło więc naruszenie wskazanych powyżej przepisów postępowania, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechań organu administracji nie mogą sanować wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Po pierwsze, nie mogą one niejako uzupełniać ustaleń, które powinny być poczynione w toku postępowania administracyjnego, i które powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Po drugie zaś, są one nieprawidłowe. Podnoszona przez autora skargi kasacyjnej "specyfika przedmiotu postępowania o wymeldowanie" nie wyłącza stosowania przepisów postępowania administracyjnego regulujących tryb tzw. doręczeń zastępczych, w tym art. 44 K.p.a. Przesłanki warunkujące dopuszczalność zastosowania fikcji doręczenia powinny być oceniane z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy i nie ma podstaw, aby przyjąć zasadę, że jeśli przedmiotem postępowania jest wymeldowanie z miejsca pobytu pod adresem, na który ma być wysłana przesyłka pocztowa, to nie dochodzi do doręczenia zastępczego. Po pierwsze, wobec jednoznacznych i konsekwentnych twierdzeń strony, że mieszka pod spornym adresem, przyjęcie takiego założenia na etapie, kiedy postępowanie w sprawie wymeldowania nie jest zakończone ostateczną decyzją, należy ocenić, jako przedwczesne. Po drugie, nawet jeśli strona nie przebywa pod tym adresem, nie można wykluczyć, że ma możliwość odbioru "awizowanej" korespondencji, posiadając na przykład dostęp do skrzynki pocztowej. Co więcej, nawet gdyby doszło do naruszenia art. 44 K.p.a., nie oznaczałoby to, że wadliwie doręczona decyzja nie weszła do obrotu prawnego i należy ją doręczyć ponownie. Wejście decyzji do obrotu prawnego nie jest uzależnione od prawidłowego – zgodnego z prawem – doręczenia, lecz od samego dokonania czynności doręczenia, która polega na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji i to niekoniecznie nawet wobec jej adresata (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyroku z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. II OSK 2259/12. Niepublikowany. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że wchodzi do obrotu prawnego i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie, np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron, bądź ich pełnomocników, jak również decyzja doręczona jedynie "do wiadomości" (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 marca 2009 r. sygn. I OSK 453/08 i z dnia 26 lipca 2013 r. sygn. II OSK 718/12. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Doręczenie decyzji polegające na skierowaniu jej do podmiotów usytuowanych na zewnątrz organu ma charakter jednorazowy. Nie jest więc dopuszczalne ponowne – prawidłowe - doręczenie w miejsce wcześniejszego wadliwego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podziela w tym względzie stanowisko Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 4 września 1970 r. sygn. akt I PZ 53/70, OSNCP z 1971 r. nr 6, poz. 100 oraz z dnia 12 stycznia 1973 r. sygn. akt I CZ 157/72, OSNCP z 1973 r. nr 12, poz. 215), ponieważ obalenie domniemania o doręczeniu pisma w trybie zastępczym nie prowadzi do wniosku, że doręczenie nie zostało dokonane, to do kwestionowania prawidłowości doręczenia zastępczego właściwa jest instytucja przywrócenia terminu. Także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2006 r. sygn. P 13/05 (OTK z 2006 r. nr 2A, poz. 20), dotyczącym doręczenia w trybie art. 73 P.p.s.a., jak również w wyroku z dnia 15 października 2002 r. sygn. SK 6/02 (OTK z 2002 r. nr 5A, poz. 65), dotyczącym analizowanej kwestii w postępowaniu cywilnym, uznał, że skuteczne zakwestionowanie przez stronę prawidłowości doręczenia zastępczego dokonuje się procesowo nie przez zakwestionowanie faktu doręczenia, lecz przez uchylenie się od ujemnych skutków w zakresie upływu terminu, jakie wynikają dla strony z tego doręczenia, czemu służy wniosek o przywrócenie terminu. Jak wskazał Trybunał, przywrócenie terminu niweczy subiektywne przekonanie sądu, że doręczenie zastępcze było skuteczne z datą upływu terminu złożenia przesyłki na poczcie lub w innym dla tego przeznaczonym miejscu. Przywrócenie terminu zasadza się na obaleniu domniemania opartego na założeniu, że strona mogła się zapoznać z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła - nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. W świetle powyższego, należy stwierdzić, że o ile prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji odnośnie do konieczności wyjaśnienia prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji, to błędnie wskazuje on na bezprzedmiotowość wniosku o przywrócenie terminu w sytuacji, gdy ustalenia organu doprowadzą do wniosku, że nie było przesłanek do przyjęcia fikcji doręczenia. W tej części uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest błędne. Uchybienie to nie wpływa jednak na prawidłowość dokonanej przez Sąd oceny legalności zaskarżonego postanowienia, która doprowadziła do stwierdzenia naruszenia powołanych wyżej przepisów K.p.a. w stopniu, który uzasadniał uwzględnienie skargi. Jeżeli jednak Wojewoda Łódzki ustali, że skarżący skutecznie obalił domniemanie doręczenia i uchylił się od jego negatywnych skutków, nie będzie to oznaczać bezprzedmiotowości wniosku o przywrócenie terminu, który – jak wywiedziono – jest właściwą formą ochrony przed wadliwym przyjęciem fikcji doręczenia. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w związku z czym oddalił ją na podstawie art. 184 P.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że podlega on rozpoznaniu przez referendarza sądowego w wojewódzkim sądzie administracyjnym (art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).