I OW 162/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia del. WSA Iwona Bogucka (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Lubelskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Lubelskim a Naczelnikiem Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] o przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu marki [...] nr rej. [...] postanawia: wskazać Starostę Lubelskiego jako organ właściwy w sprawie Wnioskiem z 16 listopada 2011 r. M.L. i M.L. zwrócili się do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie o przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi i dozór pojazdu [...], nr rej. [...] w okresie od daty usunięcia do 30 czerwca 2002 r. Postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. nr [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie odmówił przyznania wynagrodzenia i zwrotu poniesionych wydatków za dozór i usunięcie pojazdu z drogi. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z [...] maja 2012 r. nr [...]. Prawomocnym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 501/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienie organu II instancji, uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 77 § 1, art. 80 i 89 k.p.a. W uzasadnieniu wyroku nie rozważano kwestii właściwości organów, oceniając postępowanie dowodowe jako niedostatecznie wyjaśniające sprawę, nie skierowano zaleceń co do dalszego postępowania do określonego organu. Postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Ponownie prowadząc postępowanie Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie pismem z 6 maja 2013 r., działając na podstawie art. 65 §1 i art. 19 k.p.a., przekazał wniosek zgodnie z właściwością rzeczową Staroście Lubelskiemu. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2008 r., nr 108, poz. 908 ze zm.), koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, szacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję w tej sprawę wydaje Starosta. Przepis ten został dodany ustawą z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz. 1018), zmieniającą ustawę - Prawo o ruchu drogowym z dniem 4 września 2010 r. Skoro wniosek w sprawie został złożony po wejściu w życie nowelizacji art. 130a i dodaniu do niego ust. 10h, to właściwym do załatwienia sprawy jest Starosta, co potwierdza także orzecznictwo sądów administracyjnych (postanowienie NSA z 25 sierpnia 2011 r., sygn. I OW 96/11, postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., sygn. I OW 152/11). W reakcji na przekazanie sprawy, Starosta Lubelski pismem z 10 czerwca 2013 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, poprzez orzeczenie, że organem właściwym w sprawie jest Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie. W podstawie prawnej wniosku wskazano art. 22 § 2 k.p.a. oraz art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W uzasadnieniu zanegowano zasadność stanowiska organu skarbowego zarzucając, że nie znajduje ono uzasadnienia w powołanych przez ten organ przepisach. Zwrócono uwagę, że ustawa zmieniająca z 22 lipca 2010 r. zawiera także przepisy intertemporalne, w szczególności jej art. 13 rozstrzyga o kosztach przechowania pojazdów powstałych po upływie terminu, o jakim mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wniosek złożony w sprawie dotyczy przyznania wynagrodzenia i zwrotu wydatków powstałych od 29 maja 1999 r. do 30 czerwca 2002, a zatem za okres wcześniejszy, gdy powołane przez organ skarbowy przepisy jeszcze nie obowiązywały. Starosta nie jest w tej sytuacji właściwy do wydania decyzji w sprawie kosztów na podstawie znowelizowanego art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nawet jeśli wniosek został złożony pod rządami ustawy w brzmieniu aktualnym. Stanowisko to oceniono jako zbieżne z argumentacją zawartą w orzeczeniach powołanych w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lubinie wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Starosty Lubelskiego jako właściwego do rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu opisano przebieg dotychczasowego postępowania i stanowisko Starosty. Stwierdzono, że nie znajduje ono uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Przepis art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym w powiązaniu z przepisami ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest jedyną normą regulującą kwestie zwrotu wydatków związanych z przechowaniem usuniętych z drogi pojazdów. Przed zmianą, co jest bezsporne, właściwy był organ skarbowy. Po wejściu w życie nowelizacji przyjmuje się, że organem właściwym jest starosta. Zgodnie z art. 130 a ust. 5f Prawa o ruchu drogowym, zadania związane z pojazdami usuniętymi z dróg są zadaniami własnymi starostów: posiadają oni kompetencje do zabezpieczania pojazdów, kierują do sądów wnioski o nabycie ich prawa własności, wykonują orzeczenia sądów, wydają decyzje o zapłacie kosztów przechowania. W obecnym stanie prawnym regułą jest kompetencja starostów w tych sprawach, a orzecznictwo sądowe regułę tę potwierdza. Nie ma znaczenia dla kwestii właściwości, że wniosek dotyczy wynagrodzenia za okres, kiedy nie obowiązywały jeszcze wskazywane przepisy art. 130a ustawy- Prawo o ruchu drogowym. Do wejścia w życie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, to jest do 1 stycznia 2001 r., brak było przepisów jednoznacznie określających procedurę postępowania z pojazdami nieodebranymi z parkingów przez właścicieli. Art. 4 ust. 8 ustawy z 6 września 2001 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 129, poz. 1444) stanowił jedynie, że pojazdy usunięte z drogi przed dniem wejścia w życie ustawy i nieodebrane przez nieuprawnioną osobę, z dniem 1 lipca 2002 r. uznaje się za porzucone z zamiarem wyzbycia się, nie wskazywała natomiast organu orzekającego o przejęciu porzuconego pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe między organami samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Sprawy te, zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. należą do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sadem administracyjnym. Spór kompetencyjny, o jakim mowa w powołanym art. 4 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, kiedy przynajmniej dwa organy administracji publicznej uznają swoją właściwość do załatwienia określonej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór kompetencyjny między Starostą Lubelskim a Naczelnikiem Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie, albowiem żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku M.Ł. i M.Ł. z 16 listopada 2011 r. o przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi i dozór pojazdu. Należy jednocześnie stwierdzić, że kwesta właściwości organu do załatwienia tej sprawy nie została rozstrzygnięta w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z 20 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 501/12. W złożonym wniosku Starosta Lubelski akcentuje znaczenie art. 13 ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz. 1018), zwanej dalej ustawą zmieniającą oraz fakt, że koszty objęte wnioskiem stron dotyczą okresu, w którym art. 130 a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym w obecnym brzmieniu nie obowiązywał. W związku z tym trzeba zwrócić uwagę, że należy odróżnić problem właściwości organu kompetentnego do załatwienia przedmiotowej sprawy od kwestii podmiotów zobowiązanych do ponoszenia kosztów wynikłych z przechowywania pojazdów w określonym czasie. Przepis art. 13 ustawy zmieniającej rozstrzyga o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 1 prawa o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym do dnia 4 września 2010 r. wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od 11 czerwca 2009 r. do 4 września 2010 r. W stosunku do tych pojazdów ustawodawca postanowił, że koszty powstałe we wskazanym okresie ponosi Skarb Państwa, nie określono przy tym statio fisci. Nie określono także w sposób szczególny ani formy prawnej rozstrzygnięcia o tych kosztach, ani właściwości organu mającego w sprawie orzekać. Kwestie te reguluje w sposób ogólny przepis art.130a ust. 10h zdanie drugie ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2008 r., nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą – Prawo o ruchu drogowym. Został on dodany przepisem art. 1 pkt 10 lit. k ustawy zmieniającej i obowiązuje od 4 września 2010 r. Przepis art. 130a ust.10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym reguluje sprawę kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji o jego usunięciu do zakończenia postępowania, wskazując że koszty te ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia. W kosztach tych rozstrzyga starosta w formie decyzji. Przepis art. 13 ustawy zmieniającej nie zawiera w tym zakresie, jak wyżej wskazano, żadnej regulacji odmiennej. Wniosek o zwrot wydatków został złożony 16 listopada 2011 r., a zatem postępowanie zostało wszczęte po nowelizacji art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym i dodaniu do niego przepisu ust. 10h zdanie drugie w brzmieniu obowiązującym. Przepis ten wskazuje starostę jako organ właściwy w sprawie. W związku powyższym należało stwierdzić, że organem właściwym do rozpoznania sprawy zawisłej przed organami administracji publicznej jest Starosta Lubelski. Przedstawiona argumentacja jest zbieżna ze stanowiskiem reprezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienia NSA z 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11, z 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OW 152/11, z 9 listopada 2012 r., sygn. akt I OW 139/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.