I FSK 113/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-03-04
Skład orzekający: Marek Zirk-Sadowski, Ryszard Pęk, Janusz Zubrzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy darowizna składników majątkowych stanowiących przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część na rzecz osób fizycznych, które nie są podatnikami VAT i nie zamierzają prowadzić działalności gospodarczej, lecz wnoszą te składniki jako aport do spółki komandytowej, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?Ratio decidendi
Darowizna składników majątkowych stanowiących przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część na rzecz osób fizycznych, które nie są podatnikami VAT i nie zamierzają prowadzić działalności gospodarczej przy użyciu nabytego majątku, lecz wnoszą go jako aport do spółki komandytowej, nie korzysta z wyłączenia od opodatkowania podatkiem od towarów i usług przewidzianego w art. 6 pkt 1 ustawy o VAT. Transakcja taka podlega opodatkowaniu VAT, ponieważ nie dochodzi do kontynuacji działalności gospodarczej przez nabywcę.Stan faktyczny
Skarżący zamierzał darować swoim dzieciom składniki majątkowe swojej jednoosobowej działalności gospodarczej, które według jego oceny stanowiły przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część. Dzieci, niebędące podatnikami VAT i nieprowadzące działalności gospodarczej, miały tego samego dnia wnieść te składniki jako aport do utworzonej spółki komandytowej, która miała prowadzić działalność. Skarżący pytał, czy taka darowizna podlega VAT i czy nie rodzi dla niego innych konsekwencji podatkowych. Minister Finansów uznał, że darowizna podlega VAT, ponieważ obdarowani nie będą kontynuować działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na tę interpretację.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od R. G. na rzecz Ministra Finansów kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 604/13 w sprawie ze skargi R. G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 13 listopada 2012 r. nr IPPP3/443-826/12-2/IG w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. G. na rzecz Ministra Finansów kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Zaskarżonym wyrokiem z 26 września 2013 r., III SA/Wa 604/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 13 listopada 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej Ppsa).
2. W motywach wyroku zauważono, że z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wynikało, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w dwóch formach: jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą P. [...] z siedzibą w B. oraz jako wspólnik spółki cywilnej R. Spółka Cywilna z siedzibą w B. Skarżący, jako osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą P., jest zarejestrowany jako podatnik VAT. R. Spółka Cywilna z siedzibą w B. także jest zarejestrowana jako podatnik VAT. Zasadniczym przedmiotem działalności P. jest prowadzenie i wydzierżawianie stacji benzynowych należących do P., wydzierżawianie nieruchomości wchodzących w skład majątku P. oraz prowadzenie działań mających na celu budowę nowej stacji benzynowej.
Majątek P. obejmuje w szczególności:
1) nieruchomości (grunty, budynki i budowle) istniejących i funkcjonujących stacji benzynowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą, położonych w W. przy A. [...], (stacja ta jest wydzierżawiana przez P. na rzecz S. P. Sp. z o.o.); w W. przy ul. L. [...] oraz w miejscowości P. [...];
2) nieruchomości wydzierżawiane przez P. na cele komercyjne położone w P. przy A. [...] oraz przy ul. H. [...]; nieruchomości te są obecnie przedmiotem użytkowania wieczystego, a zgodnie z zamierzeniami, w dniu dokonywania planowanej przez skarżącego oraz jego żonę darowizny na rzecz ich dzieci, będą stanowiły własność P.;
3) nieruchomości położone w G. [...] przy ul. K. oraz przy ul. C. [...], na których ma zostać wybudowana stacja paliw płynnych z myjnią samochodów osobowych oraz towarzyszącą infrastrukturą techniczną (do dnia złożenia wniosku zostały wykonane prace porządkowo-rozbiórkowe oraz uzyskana została decyzja z 5 października 2011 r., na podstawie której Starosta G. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę stacji paliw płynnych obejmującą budowę budynku stacji z myjnią samochodów osobowych, wiaty z dystrybutorami i zbiornikiem retencyjnym oraz towarzyszącą infrastrukturą techniczną);
4) ruchomości, środki trwałe, wyposażenie, towary handlowe P.,
5) dokumenty i księgi związane z działalnością gospodarczą prowadzoną pod firmą P.,
6) wierzytelności P.
Skarżący będący w związku małżeńskim z M. G. pozostaje z nią w ustawowym ustroju wspólności majątkowej, w związku z czym składniki majątku P. objęte są tą wspólnością.
Skarżący wraz ze swoją żoną mają zamiar dokonać na rzecz swych dzieci darowizny składników majątkowych należących do P., które w ocenie stron planowanej umowy stanowią przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych oraz VAT. Skarżący (wraz ze swoją żoną) darują swym dzieciom ww. przedsiębiorstwo na współwłasność (w równych częściach ułamkowych). Po dokonaniu ww. darowizny skarżący będzie prowadził działalność gospodarczą jedynie jako wspólnik spółki cywilnej R. Spółka Cywilna, nie będzie natomiast prowadził jednoosobowej działalności gospodarczej pod firmą P. (działalność ta zostanie zlikwidowana i wyrejestrowana po dokonaniu ww. darowizny).
Do zawarcia ww. umowy darowizny dzieci skarżącego przystąpią po stronie obdarowanych jako osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej i niebędące podatnikami VAT. Dzieci skarżącego otrzymają ww. przedsiębiorstwo P. na współwłasność w częściach ułamkowych, przy czym każdy ze współwłaścicieli będzie posiadał udział we współwłasności w wysokości jednej trzeciej. W tym samym dniu, w którym zostanie zawarta ww. umowa darowizny, dzieci skarżącego wniosą majątek firmy P. otrzymany tytułem ww. darowizny (stanowiący, w ocenie stron umowy, przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych oraz VAT i będący przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych) jako wkład (aport) do utworzonej już spółki komandytowej pod firmą J. Spółka z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w P., w której są komandytariuszami. Komplementariuszem w ww. spółce komandytowej jest spółka J. Spółka z o.o. z siedzibą w P.
Wniesienie aportu nastąpi w trybie art. 199 k.c. W związku z wniesieniem ww. wkładu dzieci skarżącego, jako komandytariusze spółki J. Spółka z o.o. spółka komandytowa, ustalą w odpowiedniej wysokości (odpowiadającej wartości ich udziałów w ww. przedsiębiorstwie, tj. 1/3 wartości całego przedsiębiorstwa) udziały kapitałowe każdego z nich. Wniesienie ww. wkładu (aportu) zostanie dokonane w tym samym dniu, w którym dzieci skarżącego otrzymają ww. darowiznę. Następnie ww. spółka komandytowa, w oparciu o wniesione do niej tytułem aportu przedsiębiorstwo P. będzie prowadzić działalność gospodarczą w zakresie, w jakim była ona uprzednio prowadzona przez P. Dzieci skarżącego przy wnoszeniu ww. wkładu do spółki J. Spółka z o.o. spółka komandytowa wystąpią w charakterze osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej i niebędących podatnikami VAT.
Wskazując na powyższe skarżący zadał następujące pytania:
- czy składniki majątku, które skarżący wraz ze swoją żoną zamierzają darować swym dzieciom winny być dla celów podatkowych (a więc m.in. dla celów VAT) traktowane jako przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część?
- czy dokonanie przez skarżącego, jako prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą P. i jego żonę na rzecz ich dzieci darowizny składników majątku nie będzie rodzić po stronie skarżącego żadnych konsekwencji na gruncie VAT, w szczególności zaś, czy ww. darowizna nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT oraz czy po stronie skarżącego nie wystąpi obowiązek dokonania korekty podatku naliczonego, który został uprzednio przez niego odliczony?
- czy likwidacja przez skarżącego działalności gospodarczej P., która nastąpi po dokonaniu przez skarżącego (wraz z jego żoną) darowizny majątku P. na rzecz ich dzieci, nie będzie rodzić po stronie skarżącego żadnych konsekwencji na gruncie podatku VAT, poza:
- wynikającym z art. 14 ust. 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej ustawa o VAT) obowiązkiem sporządzenia spisu z natury towarów na dzień zaprzestania wykonywania przez skarżącego, jako prowadzącego jednoosobowo działalność gospodarczą pod firmą P., czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT? oraz
- wynikającym z art. 96 ust. 6 ustawy o VAT obowiązkiem zgłoszenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zaprzestania wykonywania przez skarżącego, jako prowadzącego jednoosobowo działalność gospodarczą P., czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT?
Zdaniem skarżącego opisany we wniosku przedmiot darowizny (a następnie wkładu do ww. spółki komandytowej) powinien być traktowany jako przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część dla celów VAT.
Ponadto dokonanie przez skarżącego – jako prowadzącego jednoosobowo działalność gospodarczą P. – i jego żonę darowizny składników majątku P. na rzecz dzieci nie będzie rodzić dla niego żadnych konsekwencji na gruncie VAT; w szczególności przedmiotowa darowizna nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT oraz nie wystąpi obowiązek dokonania korekty podatku naliczonego, który został uprzednio przez niego odliczony.
Skarżący stwierdził też, że likwidacja działalności gospodarczej P., która nastąpi po dokonaniu przedmiotowej darowizny, nie będzie rodzić po jego stronie żadnych konsekwencji na gruncie VAT, poza obowiązkiem sporządzenia spisu z natury, o którym mowa w art. 14 ust. 5 ustawy o VAT oraz obowiązkiem zgłoszenia naczelnikowi urzędu skarbowego, na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy o VAT, zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.
3. Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji indywidualnej stwierdził w szczególności, że stanowisko skarżącego jest nieprawidłowe w zakresie uznania darowizny składników majątkowych P. na rzecz dzieci jako darowizny przedsiębiorstwa i opodatkowania tejże darowizny.
Organ zauważył – powołując się na art. 2 pkt 27e, art. 6 pkt 1, art. 91 ust. 9 ustawy o VAT oraz art. 19 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L 347.1 ze zm., dalej dyrektywa 2006/112/WE) – że zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części ma miejsce wówczas, gdy cały majątek przedsiębiorstwa lub jego zorganizowana część przechodzi na własność nabywcy, który kontynuuje działalność gospodarczą zbywcy. W opisanej sytuacji nabywcami są osoby fizyczne, które nie będą kontynuować działalności gospodarczej, nie można zatem mówić o transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, ponieważ zbycie poszczególnych składników przedsiębiorstwa w formie darowizny na rzecz dzieci nie jest przeprowadzane w celu kontynuowania działalności zbywcy przez obdarowanych. Obdarowani nie będą prowadzić działalności gospodarczej, lecz wniosą otrzymane składniki do zupełnie innego podmiotu. Oznacza to, że w omawianej sytuacji nie może być mowy o kontynuacji działalności zbywcy przez nabywców. Dlatego też składniki majątkowe, które skarżący zamierza wraz z żoną darować swoim dzieciom, nie mogą być dla celów VAT traktowane jako przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. W rezultacie czynność przekazania składników majątkowych podlegać będzie opodatkowaniu VAT, stosownie do art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT. Skarżący dokonując wraz z żoną darowizny składników majątkowych na rzecz dzieci wystąpi w roli podatnika VAT; czynności te będą podlegały opodatkowaniu na zasadach ogólnych, a po stronie skarżącego wystąpi obowiązek ewentualnej korekty podatku naliczonego, o której mowa w art. 91 ust. 1-8 ustawy o VAT.
4. Oddalając skargę strony na ww. interpretację indywidualną Sąd wskazał, że analiza orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości na tle art. 19 dyrektywy 2006/112/WE (implementowanego przez art. 6 pkt 1 ustawy o VAT) wskazuje, że nabywca całości lub części majątku podatnika powinien mieć zamiar prowadzenia działalności przy wykorzystaniu nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie działać tylko w celu niezwłocznego zlikwidowania danej działalności czy dalszego zbycia otrzymanego majątku. Innymi słowy stwierdzenie, że nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części wymaga, by całość przekazanych składników służyła i pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej nabywcy.
Art. 6 pkt 1 ustawy o VAT należy więc, w kontekście ww. art. 19 dyrektywy 2006/112/WE, rozumieć w sposób funkcjonalny analizując, czy dany zespół aktywów, który jest przedmiotem zbycia, pozwala na prowadzenie i służy prowadzeniu samodzielnej działalności gospodarczej nabywcy. Jeżeli zatem przedmiotem sporu na kanwie zamierzonych transakcji jest możliwość zastosowania art. 6 ustawy o VAT do darowizny udziałów we własności funkcjonującego przedsiębiorstwa skarżącego na rzecz trójki dzieci, które nie są podatnikami VAT i nie będą prowadzić jako osoby fizyczne działalności gospodarczej przy użyciu otrzymanego zespołu składników majątkowych, to – mimo że składy orzekające tut. Sądu uznały za prawidłowe stanowisko skarżącego w odniesieniu do regulacji podatku dochodowego (wyroki z 13 czerwca i 17 lipca 2013 r. o sygn.: III SA/Wa 607-609/13) – nie oznacza to automatycznie konieczności uznania, że opisane zdarzenie nie jest objęte VAT.
W tym kontekście podkreślono, że z wniosku o wydanie interpretacji wynika, że obdarowani nie są podatnikami VAT, nie będą kontynuować działalności darczyńcy, lecz tego samego dnia wniosą otrzymane udziały we współwłasności do spółki komandytowej. Przekazywane przez skarżącego aktywa przedsiębiorstwa nie będą zatem przeznaczone do realizacji określonych zadań gospodarczych u nabywców, lecz działalność gospodarczą przy użyciu składników majątkowych składających się na przedsiębiorstwo skarżącego prowadzić będzie podmiot trzeci tj. spółka komandytowa, do której przystąpią dzieci skarżącego.
Trafnie też w ocenie Sądu wskazał organ, że poprawność ww. interpretacji art. 6 ustawy o VAT potwierdza wykładnia systemowa wewnętrzna, tj. odczytanie tego przepisu w kontekście art. 91 ust. 9 ww. ustawy. Unormowanie to stanowi, że w przypadku transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa korekta określona w ust. 1-8 jest dokonywana przez nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Także treść tego przepisu nakazuje przyjąć, że z transakcją zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 6 ww. ustawy mamy do czynienia tylko wówczas, gdy nabywca kontynuuje działalność gospodarczą przy wykorzystaniu nabytego przedsiębiorstwa (zorganizowanej części przedsiębiorstwa).
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że przedmiotowa darowizna podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako niewyłączona z systemu tego podatku na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, co powoduje, że powinna zostać udokumentowana fakturą VAT spełniającą wymogi z art. 106 ust. 1 ustawy o VAT i § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 68, poz. 360 ze zm.).
5. W skardze kasacyjnej od ww. wyroku skarżący zarzucił naruszenie:
- prawa materialnego, tj. art. 6 pkt 1 oraz art. 91 ustawy o VAT poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że planowana darowizna przedsiębiorstwa nie będzie korzystała z wyłączenia od podatku od towarów i usług przewidzianego w art. 6 pkt 1 ustawy z uwagi fakt, że nabywcy nie będą kontynuowali działalności gospodarczej przy użyciu nabytego przedsiębiorstwa, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że wymóg taki na ich gruncie nie występuje,
- przepisu postępowania, tj. art. 141 § 4 Ppsa poprzez brak właściwego wyjaśnienia i uzasadnienia przyczyn, dla których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że planowana darowizna przedsiębiorstwa nie będzie korzystała z wyłączenia od podatku od towarów i usług przewidzianego w art. 6 pkt 1 ustawy o VAT,
- przepisu postępowania, tj. art. 146 Ppsa polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mimo że zaskarżona interpretacja indywidualna naruszała prawo materialne, nie uwzględnił skargi na tę interpretację i nie uchylił jej w zaskarżonej części.
Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji lub (ewentualnie) rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono; natomiast na rozprawie pełnomocnicy stron popierali dotychczasowe stanowiska w sprawie.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wykładnia art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, który to przepis powołano w ramach kluczowego zarzutu skargi kasacyjnej, była już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie konsekwentnie prezentowany jest pogląd, podzielany również przez skład orzekający w tej sprawie, że wyłączenie, o którym mowa w ww. unormowaniu, dotyczy tylko takiej transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, w wyniku której następca prawny (nabywca) będzie prowadził działalność gospodarczą w oparciu o przekazane przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część (por. np. wyroki NSA: z 6 listopada 2014 r., I FSK 1668/13; z 29 maja 2014 r., I FSK 1028/13; z 1 marca 2013 r., I FSK 375/12, CBOSA).
Nie budzi przy tym wątpliwości, że stan faktyczny sprawy nie odpowiada takiemu rozumieniu ww. przepisu. Niesporne jest bowiem, że obdarowani (dzieci skarżącego) nie są podatnikami VAT i nie zamierzają prowadzić działalności gospodarczej, tylko zbyć otrzymane aktywa (jako aport) na rzecz kolejnego podmiotu (J. Spółka z o.o. spółki komandytowej), który ma przy ich wykorzystaniu prowadzić działalność zbieżną z działalnością skarżącego (s. 3 wniosku o wydanie interpretacji; s. 1 załącznika do wniosku). W związku z powyższym argumentacja środka odwoławczego oparta jest na (przeciwnej ww.) tezie wywiedzionej już na wstępie i konsekwentnie powtarzanej w toku wywodu, że zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części nie podlega VAT bez względu na to, czy nabywca ma status podatnika VAT i czy będzie kontynuował działalność gospodarczą przy użyciu nabytego przedsiębiorstwa (jego części); jedynym wymogiem wyłączenia jest, aby przedmiotem zbycia było przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część (s. 12 i n. skargi kasacyjnej).
Autorowi skargi kasacyjnej umyka jednak przy (takiej) wykładni art. 6 pkt 1 ustawy o VAT wzgląd na zasadę jednolitego stosowania prawa UE (por. wyrok TSUE w sprawie 26/62 Van Gend en Loos), na gruncie systemu VAT explicite wyrażoną w pkt 61 preambuły do dyrektywy 2006/112/WE. Znaczenie tej zasady podkreślono również w przywołanych przez Sąd pierwszej instancji wyrokach w sprawach C-444/10 Christel Schriever (pkt 22) i C-497/01 Zita Modes Sàrl (pkt 34-35), w kontekście wykładni zwrotu "przekazanie, odpłatnie lub nieodpłatnie lub jako wkładu do spółki całości lub części aktywów", użytego w art. 5 ust. 8 zdanie pierwsze szóstej dyrektywy (obecnie art. 19 dyrektywy 2006/112/WE, którego implementację stanowi art. 6 pkt 1 ustawy o VAT). Pamiętać przy tym należy, że w świetle art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Trybunał Sprawiedliwości stoi na straży jednolitości wykładni i stosowania przepisów prawa unijnego, toteż jego orzecznictwo ma niebagatelne znaczenie dla prawidłowego odczytania treści zharmonizowanych regulacji podatkowych, w tym przypadku art. 6 pkt 1 ustawy o VAT i transponowanego nim art. 19 dyrektywy 2006/112/WE, czego normatywnym wyrazem na gruncie spraw z zakresu interpretacji indywidualnych jest treść art. 14e § 1 Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie wskazuje się niekiedy wręcz (wbrew deklaracjom samego Trybunału), że "w praktyce (wyrok Trybunału – uwaga Sądu) determinuje treść orzeczenia sądu krajowego w danej sprawie, a także mimo braku wyraźnego uregulowania tej kwestii, faktycznie ma moc powszechnie obowiązującą" (por. np. wyrok NSA z 19 września 2008 r., I GSK 1038/07, CBOSA; szerzej zob. np. K. Scheuring, Precedens w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Warszawa 2010 , rozdz. 2 i 4).
Należy wobec tego uwzględnić, że Trybunał Sprawiedliwości prezentuje stanowisko, że przedmiotowe wyłączenie "ma za zadanie umożliwić państwom członkowskim ułatwienie przekazywania przedsiębiorstw lub części przedsiębiorstw, poprzez uproszczenie tych transakcji i unikanie naruszenia płynności finansowej nabywcy nadmiernym obciążeniem podatkowym, które i tak odzyskałby on następnie poprzez odliczenie naliczonego VAT". W związku z tym zastosowanie tegoż wyłączenia "wymaga, by nabywca miał zamiar prowadzić przekazane przedsiębiorstwo lub jego część, a nie natychmiast zlikwidować działalność i ewentualnie sprzedać zapasy" (zob. ww. wyroki: w sprawie Zita Modes Sàrl, pkt 39, 44; w sprawie Christel Schriever, pkt 23, 37). Nie powinien więc w świetle przytoczonych tez nasuwać zastrzeżeń pogląd Sądu pierwszej instancji, że intencją prawodawcy było, aby całość przekazanych składników służyła i pozwalała na prowadzenie działalności gospodarczej przez nabywcę (s. 15 i n. uzasadnienia wyroku).
W tej sytuacji nie może odnieść pożądanego skutku omawiany zarzut błędnej wykładni art. 6 pkt 1 ustawy o VAT; jest ona bowiem zgodna z linią orzeczniczą Trybunału Sprawiedliwości, a także Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności nie do przyjęcia jest w tym kontekście twierdzenie strony skarżącej, że z art. 19 dyrektywy 2006/112/WE "nie wynika, iż warunkiem wyłączenia od VAT zbycia przedsiębiorstwa jest to, aby nabywca kontynuował bezpośrednio działalność gospodarczą przy użyciu nabytego przedsiębiorstwa" (s. 19 skargi kasacyjnej). Przypomnieć należy, że w ww. przepisie dyrektywy 2006/112/WE wprost wskazano, że nabywca majątku (przedsiębiorstwa) będzie traktowany "jako następca prawny przekazującego".
Niezrozumiała jest także (niespójna) argumentacja skargi kasacyjnej, wskazująca z jednej strony na brak relewancji ww. orzecznictwa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy z tego względu, że "zamiarem nabywców nie jest likwidacja nabytego przedsiębiorstwa, lecz kontynuowanie jego działalności za pośrednictwem spółki komandytowej", a z drugiej na to, że w świetle przywołanych wyroków Trybunału nie jest konieczne, "aby aktywa były faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej przez nabywcę" (s. 17 skargi kasacyjnej). Pierwsze twierdzenie jest niezgodne z analizowanym stanem faktycznym, w którym nabywcy niespornie zamierzają zbyć przedsiębiorstwo na rzecz zawiązanej spółki, nie sposób tu więc mówić o kontynuowaniu działalności gospodarczej przez nabywcę, gdyż J. Spółka z o.o. spółka komandytowa nie jest następcą prawnym P. [...]; drugiemu przeczy wprost treść cytowanych wypowiedzi Trybunału.
Nie mogą również zostać uznane za zasadne argumenty strony odnoszące się do rozbieżności stanowisk Sądu w sprawach dotyczących VAT oraz podatku dochodowego od osób fizycznych (s. 18 skargi kasacyjnej). Należy podkreślić, że w art. 6 pkt 1 ustawy o VAT jest mowa o następstwie prawnym specyficznym dla podatku od towarów i usług (zob. ww. wyrok w sprawie I FSK 1028/13). Sprzeczność wskazywana przez stronę ma więc charakter w dużej mierze pozorny, jeżeli uwzględnić akcentowaną w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości autonomiczność pojęć systemu podatku od wartości dodanej z jednej strony (zob. np. wyrok w sprawie C-284/03 Temco Europe, pkt 16 oraz powołaną tam linię orzeczniczą) i niezharmonizowany charakter podatku dochodowego z drugiej.
Ponadto zgodzić się wprawdzie należy ze stroną, że do obdarowanych (nabywców) nie znajdzie zastosowania art. 91 ust. 9 ustawy o VAT (s. 20 i n. skargi kasacyjnej), ale to z tego względu, że przedmiotowa darowizna – w świetle powyższych uwag – nie może być uznana za transakcję zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o VAT (notabene pogląd ten został wbrew przekonaniu autora skargi kasacyjnej jasno wyrażony przez Sąd pierwszej instancji na s. 17 uzasadnienia wyroku). Bezprzedmiotowe w związku z tym jest rozważanie w nawiązaniu do argumentacji skargi kasacyjnej kompletności implementacji dokonanej w ww. art. 91 ust. 9 ustawy o VAT.
W związku z prawidłową interpretacją w zaskarżonym wyroku art. 6 pkt 1 ustawy o VAT za nieskuteczne uznać należało również akcesoryjne zarzuty naruszenia art. 141 § 4 oraz art. 146 Ppsa. Należy przy tym podkreślić, że motywy zaskarżonego wyroku są klarowne i rzeczowe, a dokonana wykładnia nie nasuwa zastrzeżeń.
Z tych powodów należało oddalić skargę kasacyjną, stosownie do art. 184 Ppsa. Orzeczenie o kosztach postępowania wydano stosownie do art. 204 pkt 1 w zw. z art. 209 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło