II SA/Sz 830/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-10-04
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Stefan Kłosowski, Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która otrzymała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych, a której stosunek pracy ustał z powodu upływu czasu, na jaki została zawarta umowa, spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia" do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji niewłaściwie oceniły stan faktyczny sprawy, skupiając się jedynie na sposobie ustania ostatniego zatrudnienia skarżącej. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym, po ustaniu zatrudnienia, powinno być traktowane jako wyczerpanie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Interpretacja przepisów powinna uwzględniać cel ustawy, jakim jest ochrona osób niepełnosprawnych, oraz zasady konstytucyjne, takie jak ochrona praw nabytych i sprawiedliwość społeczna.Stan faktyczny
Skarżąca Z.S. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką H.S., która została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ jej ostatni stosunek pracy ustał z powodu upływu czasu, na jaki została zawarta umowa. Skarżąca argumentowała, że po zakończeniu pracy podjęła działania zmierzające do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało jej przyznane, co powinno być traktowane jako rezygnacja z zatrudnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2013r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] Nr [...].
Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta, Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie art. 3 pkt 22, art. 16a ust. 1, 2, 4 pkt 2, art. 24 ust. 1, 2, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. poz. 3), odmówił Z.S. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką H.S. od [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na zebrany materiał dowodowy w sprawie wywiódł, że wnioskodawczyni Z.S. spełnia kryterium dochodowe i kryterium pokrewieństwa, natomiast nie spełnia przesłanki rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad matką. Powyższe wynika z faktu, że H.S. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności w dniu [...], natomiast Z.S. w tym czasie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy i dopiero [...] na własny wniosek wyrejestrowała się z ewidencji osób bezrobotnych. Ponadto ostatnie zatrudnienie wnioskodawczyni trwało od dnia [...] do dnia [...], a rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z powodu upływu czasu, na który została zawarta.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie zarzucając dokonanie błędnej interpretacji przepisów prawa. Wyjaśniała, że decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało jej świadczenie pielęgnacyjne na mamę od dnia [...]. Przez cały okres pobierania tego świadczenia nie mogła podejmować zatrudnienia ani zarejestrować się jako osoba poszukująca pracy, dlatego też obecnie nie może zrezygnować z zatrudnienia. Powyższe przesądza, że w zaistniałym stanie faktycznym interpretacja organu I instancji prowadzi do absurdalnych wniosków. Stan zdrowia matki nie zmienił się, a więc nadal potrzebna jest całodobowa opieka, zaś organ pominął te kwestie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 3 pkt 22 i art. art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się na ustalenia organu I instancji wskazał, że wnioskodawczyni była ostatnio zatrudniona od dnia [...] do dnia [...] w Urzędzie Miasta. Stosunek pracy ustał w wyniku upływu czasu, na który umowa została zawarta. Od dnia [...] Z.S. otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, które to świadczenie wygasa z dniem [...] z mocy prawa. Następnie organ II instancji wyjaśnił, że instytucja specjalnego zasiłku opiekuńczego weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 3 pkt 22 powołanej ustawy przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumieć należy wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Organ podniósł, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca pracowała ostatnio zawodowo w roku 2011, tj. do [...]. Stosunek pracy strony ustał
w wyniku upływu czasu na jaki została zawarta umowa, a zatem to nie pracownik wypowiedział umowę o pracę co wskazywałoby, że nie była to rezygnacja związana
z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Przy czym organ podkreślił, że forma rezygnacji z zatrudnienia jak też fakt niepodejmowania pracy, nie miały istotnego znaczenia dla otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, w przeciwieństwie do przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2010 r. wynika, że z rezygnacją zatrudnienia mamy do czynienia jeżeli między zakończeniem zatrudnienia
a koniecznością opieki istniał związek przyczynowy, polegający na tym, iż bez konieczności sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki zainteresowana, świadczeniami opiekuńczymi osoba nie zrzekłaby się zatrudnienia. Musi być jednoznaczne i niebudzące wątpliwości, że rezygnacja z pracy nie była spowodowana inną sytuacją, np. wygaśnięciem umowy lub redukcją zatrudnienia. Tymczasem w niniejszej sprawie jest bezsporne, że strona nie zrezygnowała z pracy
w celu sprawowania opieki nad matką.
Z.S. decyzję Kolegium z dnia [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie jak i uchylenie decyzji ją poprzedzającej. W skardze zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie materiału dowodowego o okolicznościach rezygnacji z zatrudnienia w roku 2011 i przyjęcie bez żadnych dowodów twierdzenia o braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niekonstytucyjną wykładnię art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Skarżąca argumentując słuszność swojego stanowiska o spełnieniu przez nią przesłanki rezygnacji z zatrudnienia podniosła, że zaraz po zakończeniu ostatniej pracy podjęła czynności zmierzające do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu [...] zwróciła się z wnioskiem do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności mamy, a następnie po jego rozpoznaniu, w dniu [...] złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, które to świadczenie zostało jej przyznane. W jej ocenie, powyższe wskazuje na istnienie ciągłości podejmowanych działań pomiędzy zakończeniem pracy zarobkowej w dniu [...] a otrzymaniem świadczenia pielęgnacyjnego, a tym samym przesądza o powstaniu związku przyczynowego pomiędzy tymi faktami. Ponadto podniosła, że organy dokonały wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia zasad konstytucyjnych, tj. bezpieczeństwa prawnego obywateli, ochrony praw nabytych, sprawiedliwości społecznej, niedziałania prawa wstecz, proporcjonalności i równości, co doprowadziło do zakwestionowania założenia o racjonalności prawodawcy. Zdaniem skarżącej, nie sposób przyjąć językowej wykładni tego przepisu, w sytuacji gdy prowadzi to do pozbawienia jej z dnia na dzień pomocy Państwa, pomimo tego, że w poprzednim stanie prawnym otrzymała świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z zasadą ochrony praw nabytych jak i zasadą sprawiedliwości społecznej ustawodawca nie może zmieniać reguł już ustanowionych i to na niekorzyść strony. Ponadto nie sposób przyjąć, aby słuszne było rozumienie tego przepisu w ten sposób, że nakazuje dla przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego rozpatrywać kwestię, czy w roku 2011 zrezygnowała z zatrudnienia, w sytuacji gdy wówczas wystarczające do przyznania analogicznego świadczenia było spełnienie warunku bądź rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania tego zatrudnienia. Według strony, z uwagi na kolizję pomiędzy językowym znaczeniem zwrotu "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a wartościami konstytucyjnymi, organy powinny były w celu zachowania spójności pionowej i aksjologicznej systemu prawa, przełamać językowe znaczenie przez zastosowanie wykładni rozszerzającej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium legalności, dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w której odmówiono skarżącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na niepełnosprawną matkę.
Świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego uregulowane zostało w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który dodano do ustawy z dniem 1 stycznia 2013 r., na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). W wyniku powołanej nowelizacji wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy jako nowe świadczenie występujące obok świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie dokonano wskazania kryteriów specjalnego zasiłku opiekuńczego i istotnej zmiany kryteriów przyznania dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji
i edukacji.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że matka skarżącej na mocy orzeczenia z dnia [...] została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności (który to stopień datuje się od dnia [...]) ze wskazaniem, że zachodzi konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, jak również, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji, zaś dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kryterium dochodowego warunkującego przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Natomiast spór budzi okoliczność, czy organy obu instancji w sposób prawidłowy uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką.
W ocenie Sądu, w tej mierze, organy niewłaściwie oceniły stan faktyczny
przedmiotowej sprawy, co skutkowało wydaniem decyzji z naruszeniem prawa
w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji organów obu instancji z obrotu prawnego.
Lektura uzasadnień zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, prowadzi do wniosku, że Burmistrz Miasta i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ustalając spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, skupiły się w zasadzie na ostatnim okresie pozostawania skarżącej w zatrudnieniu. W ich ocenie okoliczność, że ostatni stosunek pracy ustał w wyniku upływu czasu na jaki została zawarta umowa o pracę przesądza o tym, że rezygnacja z zatrudnienia nie była związana z koniecznością sprawowania opieki nad chorą matką. Abstrahując od tego, że art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia od ustania zatrudnienia w określonym prawem trybie, tak więc sam sposób zakończenia stosunku pracy, tj. ustanie umowy o pracę z upływem czasu, na który była zawarta, nie może przesądzać o tym, że wolą skarżącej nie była rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad matką, to należy wskazać, że organy orzekające pominęły kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy jakie powstały po ustaniu zatrudnienia skarżącej.
Organy dążąc do ustalenia prawdy obiektywnej w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie mogą poprzestawać tylko na ustaleniu okoliczności sposobu utraty ostatniego zatrudnienia ale również obowiązane są do wzięcia pod uwagę i innych okoliczności, które mogą warunkować spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Co więcej, zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy, nieuprawnione jest także ograniczenie się organów do badania wyłącznie faktu ostatniego zatrudnienia strony, czy też, jak to dodatkowo uczynił organ I instancji, sytuacji skarżącej jaka istniała w dniu wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, skoro ciąży na nich obowiązek orzekania według stanu faktycznego istniejącego na dzień wydania decyzji.
Jak wynika z akt sprawy oraz wyjaśnień zawartych w skardze, skarżąca po ustaniu zatrudnienia podjęła stosowne działania mające na celu uzyskanie świadczenia związanego ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. W wyniku tych działań uzyskała świadczenie pielęgnacyjne, które Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] przyznał od dnia [...] do ustania przyczyny, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając w dniu [...] tę decyzję, przyznało wnioskowane świadczenie od dnia [...]. Świadczenie to z uwagi na nowelizację ustawy o świadczeniach rodzinnych, wygasało z dniem 30 czerwca 2013 r., natomiast skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w ramach kontynuowania sprawowanej opieki w dniu [...].
Powyższe okoliczności nie zostały w ogóle rozważone przez organy,
w kontekście spełnienia przesłanki do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. Tymczasem pominięcie faktu przyznania w poprzednim stanie prawnym świadczenia pielęgnacyjnego przesądza o dokonaniu nieprawidłowej oceny spełnienia powyższej przesłanki, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Jak już wyżej zasygnalizowano, nie zasługuje na akceptację stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje wyłącznie osobom, które z własnej inicjatywy rozwiązują stosunek pracy. W ocenie Sądu, przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć szeroko, mając na względzie zarówno cel ustawy jak i wartości wynikające z Konstytucji. Tymczasem tą wartością konstytucyjną jak i tym celem ustawy jest ochrona i opieka nad osobą niepełnosprawną. Faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, potwierdza okoliczność rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Tak więc, przy ocenie przesłanki z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie bez znaczenia pozostaje fakt, że ubieganie się o przyznanie odpowiedniego świadczenia na nowych zasadach służy zachowaniu ciągłości uzyskiwania świadczeń w ramach kontynuowania udzielanej pomocy niepełnosprawnej osobie bliskiej, a tym samym, że wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego poprzedzono uzyskaniem, w poprzednim stanie prawnym, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak słusznie wskazała skarżąca
w odwołaniu pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wykluczało możliwość zarówno podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia jak i możliwość zarejestrowania się jako osoba poszukująca pracy. Tymczasem przyjęcie rozumienia przepisu art. 16a ust. 1 ustawy
o świadczeniach rodzinnych w sposób sugerowany przez Kolegium, prowadziłoby do wniosku, że wnioskodawczyni chcąc uzyskać prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego musiałaby, po wygaśnięciu świadczenia pielęgnacyjnego, uciekać się do działań polegających na zatrudnieniu się, co z kolei związane byłoby
z zaniechaniem opieki, wyłącznie po to, by następnie rozwiązać stosunek zatrudnienia w celu ponownego zajęcia się opieką nad osobą niepełnosprawną. Dokonywanie interpretacji wymuszającej takie działania nie daje pogodzić się z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż taki sposób wykładni nie służy dobru osoby niepełnosprawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września
2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 podkreślił, że "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących - bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna" (wyrok dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zauważyć należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wprawdzie wyłącznie "rezygnacja z zatrudnienia", niemiej jednak celem nowelizacji tej ustawy nie było pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z tą funkcją prawa do świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby, jak trafnie wskazano w skardze, do naruszenia zasad wynikających z art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady ochrony praw nabytych jak i zasady sprawiedliwości społecznej. Osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., mają prawo oczekiwać po zmianie stanu prawnego ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taka sama i polega na rekompensacie osobie rezygnacji
z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem.
Utratę zatrudnienia spowodowanego upływem okresu na jaki zawarta została umowa o pracę, przy jednoczesnym podjęciu starań o uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało przyznane decyzją wydaną przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy, nie sposób traktować jako brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Fakt przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym, wyczerpuje bowiem przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tak więc związku przyczynowego nie należy upatrywać, jak to czynią organy, w powiązaniu z ostatnim zatrudnieniem skarżącej, lecz w nabyciu - na podstawie decyzji - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13, zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz pogląd wyrażony w wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 458/13, że stwierdzenie przez organ, iż "wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką" nie może pozostawać w sprzeczności z decyzją przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne (wyroki dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 1 stycznia 2013 r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Tak więc zasadne jest twierdzenie skargi, że w realiach niniejszej sprawy, nie ma potrzeby rozpatrywania kwestii, czy w 2011 r. skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Ta okoliczność była już przedmiotem zainteresowania organów i przesądziła o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, co wynika z decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do dokonywania ponownej jej oceny w aspekcie obowiązujących przepisów prawa.
Mając powyższe rozważania na uwadze, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta, celem dokonania ponownej oceny spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwzględnieniem wyżej przedstawionych rozważań Sądu.
W tym stanie rzeczy, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło