IV SA/Gl 86/13

WyrokWSA w Gliwicach2013-10-08

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga-Gajewska, Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych, wypłacone pracownikowi zatrudnionemu w transporcie międzynarodowym, stanowią dochód rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych?
Ratio decidendi
Diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych, wypłacone pracownikowi w celu pokrycia kosztów związanych z podróżą, nie stanowią dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kluczowe jest ustalenie, czy pracownik kwalifikuje się jako osoba mająca miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywająca czasowo za granicą, co w przypadku kierowcy w transporcie międzynarodowym, którego pobyt ma charakter podróży, a nie zamieszkania, nie jest spełnione. Diety te służą jedynie pokryciu kosztów podróży, a nie zwiększają dochodu rodziny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organy administracji wliczyły do dochodu rodziny diety otrzymane przez męża skarżącej z tytułu zagranicznych podróży służbowych, uznając je za dochód niepodlegający opodatkowaniu. Skarżąca kwestionowała to stanowisko, argumentując, że diety te służyły pokryciu kosztów podróży i nie stanowiły dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant starszy sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z dnia [...] nr [...] Działając z upoważnienia Burmistrza Miasta R. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art.5 ust.3, art. 8, art. 20, art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2011 r. nr 298, poz. 1769) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych oraz art. 104, art. 41, art. 130 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.) odmówił przyznania I.S. prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci J. i O.S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z posiadanych przez niego informacji wynika, że S.S. zatrudniony w zakładzie pracy A w roku [...] otrzymywał diety w łącznej wysokości [...] zł wypłacane w związku z jego czasowym przebywaniem poza granicami kraju jako należność związaną ze stosunkiem pracy odpowiadającą miesięcznej kwocie diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonej dla pracowników w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie art. 77 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. kodeks pracy. Następnie organ I instancji przytoczył art. 3 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym do dochodów nie podlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych należą między innymi należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przebywających czasowo za granicą- w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie kodeksu pracy. Organ zaznaczył, że I. i S.S. oświadczyli, że w roku [...] nie uzyskali dochodów nie podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W związku wypłatą S.S. w roku [...] diet służbowych w wysokości [...] zł organ uwzględnił je przy obliczaniu dochodu rodziny. Powyższe spowodowało, że miesięczny dochód rodziny I.S. w [...] roku wyniósł [...] zł, a podzielony przez liczbę członków rodziny dał kwotę [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od decyzji I.S. wyraziła swoje niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia, akcentując że diety z tytułu podróży za granicą nie stanowią dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód strony w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się wynosi 623 zł. Ponadto organ powołał się na art. 3 pkt 1 lit a wskazanej wyżej ustawy, na mocy którego przez dochód należy rozumieć między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne. Kolegium podkreśliło ponadto, że niezależnie od treści art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stwierdza, że diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika są wolne od podatku dochodowego, należności te są dochodem rodziny w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez dochód osoby występującej o przyznanie świadczeń rodzinnych należy również rozumieć inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, ustalonych dla pracowników w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie kodeksu pracy. Organ II instancji wskazał, że po doliczeniu do dochodów I. i S.S. podlegających opodatkowaniu otrzymanych przez S.S. diet, przeciętny miesięczny dochód rodziny I.S. wyniósł w [...] roku [...] zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach I.S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta R. przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] nr [...] odmawiającej przyznania prawa do zasiłku oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Zdaniem skarżącej interpretacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jest zbyt rozszerzająca i stoi w sprzeczności z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r., art. 77 kodeksu pracy oraz rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju. Skarżąca wskazała, że należności jakie otrzymywał jej mąż w roku [...] w łącznej wysokości [...] zł służyły zmniejszeniu pasywów pracownika, a więc nie mogą zostać uznane za świadczenia typu wynagrodzeniowego, a co z tym idzie za aktywa rodziny I.S. Ponadto skarżąca oświadczyła, że dieta przeznaczana jest na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki. Jak wynika z zaświadczenia pracodawcy S.S. kwota wypłaconych mu diet jest zasadniczo niższa od równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej, dlatego też zdaniem skarżącej nie można jej utożsamiać z dietą, o której mowa w przepisach, na podstawie których Kolegium podjęło decyzję, przez co nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu prawa do zasiłku. W opinii I.S. przy przyjęciu rozszerzającej wykładni przepisu art. 3 ust. 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżąca oraz jej rodzina zostali podwójnie pokrzywdzeni. Po pierwsze poprzez nie otrzymanie zasiłku rodzinnego, a po drugie poprzez nie otrzymanie kwoty [...] zł z tytułu diet, które otrzymał jej mąż na pokrycie kosztów wyżywienia, podróży i innych wydatków, gdyż kwota ta została spożytkowana zgodnie z definicja diety, na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Zdaniem skarżącej organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji przy wydawaniu decyzji wykazały się całkowitym brakiem znajomości charakteru pracy w transporcie międzynarodowym. I.S. zwróciła również uwagę, że analizując przepisy prawa w zakresie dotyczącym tej sprawy oczywiste jest stwierdzenie, iż diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych pracownika nie będąc wynagrodzeniem za pracę, są należnościami związanymi ze stosunkiem pracy, to nie sposób jednocześnie przyjąć, że stanowią one dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym znaczny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane w trybie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku I.S. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na dwoje dzieci J. i O.S. Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy stan faktyczny ustalony w toku postępowania nie budzi wątpliwości. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje natomiast dokonana przez organy interpretacja zastosowanego prawa materialnego. Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnienie do zasiłku rodzinnego uzależnione jest od wysokości osiąganego w rodzinie wnioskodawcy dochodu. Z tych względów ustalenia organów odnoszące się do tej istotnej dla sprawy kwestii mają ogromną wagę. Dotyczy to zarówno ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, jak też ustaleń co do treści norm prawnych, definiujących pojęcie dochodu na potrzeby ustawy. Definicja taka zamieszczona została w art. 3 pkt 1 ustawy, w którym przy zastosowaniu metody wyliczenia wskazane zostały desygnaty wchodzące w skład pojęcia "dochód". Wśród nich w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymienione zostały, jako dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych- należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą- w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie Kodeksu pracy. Istotą sporu pomiędzy organami a skarżącą jest sposób wyliczenia dochodu rodziny wnioskodawczyni, ustalonego w oparciu o art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za rok poprzedzający okres zasiłkowy [...], tj. za rok [...], w szczególności zaś to, czy zaliczeniu do dochodu rodziny skarżącej podlegała uzyskana od pracodawcy przez jej męża S.S. należność w kwocie [...] zł. Kwota ta została wypłacona przez pracodawcę mężowi skarżącej, zatrudnionemu jako kierowca i wykonującemu na polecenie pracodawcy przewozy w transporcie międzynarodowym jako należność związana ze stosunkiem pracy, na pokrycie kosztów utrzymania i drobne wydatki w związku z realizacją na polecenie pracodawcy zadań służbowych poza granicami kraju. W związku z powyższym bezspornym jest, że wskazana kwota ze względu na cel jakiemu miała służyć i tytuł prawny pozostawała odpowiednikiem tzw. diet w rozumieniu art. 775 kodeksu pracy i § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości i warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. z 2002 r., nr 236, poz. 1991 ze zm.). Dla pracownika spoza państwowej i samorządowej sfery budżetowej nie mogą być ustalane w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika wskazanej sfery. Z zaświadczenia pracodawcy S.S. z dnia [...] znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że z tytułu podróży służbowych w roku [...] pracownikowi wypłacono diety w łącznej wysokości [...] zł. W przedmiotowej sprawie organy administracji przyjęły, że kwota [...] zł uzyskana przez S.S. stanowi diety z tytułu zagranicznej podróży służbowej i podlega wliczeniu do dochodu rodziny w oparciu o art. 3 ust. 1 lit c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem można ją zakwalifikować jako inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą- w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie kodeksu pracy. Organ II instancji wywiódł, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w sposób precyzyjny definiuje dochody, jakie należy brać pod uwagę ustalając dochód rodziny. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit a wskazanej ustawy należy rozumieć między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Kolegium wskazało również, że niezależnie od treści art. 21 ust 1 pkt 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stwierdza, że diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika są wolne od podatku dochodowego, należności te są dochodem w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższe wynika z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 tej ustawy, na mocy którego poprzez dochód osoby występującej o przyznanie świadczeń rodzinnych należy również rozumieć inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą- w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie kodeksu pracy. Sąd, podzielając argumentacje zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 147/11, nie zgadza się z poglądem, że diety stanowią dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, będąc świadczeniami o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10. O ile nie budzi wątpliwości, że na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskana przez S.S. w [...] r. należność związana ze stosunkiem pracy w wysokości [...] zł stanowiła diety, o jakich mowa w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to nie może być ona uznana za należność ze stosunku pracy o jakiej mowa w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem kwalifikacją taką mogą być jedynie należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji pojęcia "osoba mająca miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, przebywająca czasowo za granicą" i omówione powiązanie regulacji art. 3 pkt 1 tej ustawy z ustawą podatkową w zakresie struktury dochodów oraz zwolnień przedmiotowych, pojęcie to powinno być wykładane z uwzględnieniem jego funkcjonowania w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z regulacją art. 3 ust. 1 a ustawy podatkowej za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która: 1. posiada na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub 2. przebywa na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Z kolei pojęcie "pobytu czasowego" użyte w treści przepisu art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych analizowane było przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 grudnia 2000 r. sygn. akt III RN 31/00. W wyroku tym Sąd Najwyższy wskazał, że skorzystanie podatnika ze zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zależne jest od stwierdzenia, że w danym rok podatkowym uzyskiwał on dochody ze stosunku pracy w okresie przebywania czasowo za granicą, przy czym pojęcie tzw. pobytu czasowego należy rozumieć zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 1984 r., nr 32, poz. 174 ze zm.). Sąd Najwyższy wywiódł, że określone w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy podatkowej przesłanki prawne jego stosowania nawiązują wprost do wskazanego już w art. 3 ust. 1 tej ustawy kryterium zamieszkania. Oznacza to, że dopuszczalność skorzystania przez podatnika ze zwolnienia podatkowego, o którym jest mowa w art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zależna jest w każdym wypadku od łącznego spełnienia dwóch przesłanek prawnych: po pierwsze od tego, czy podatnik w danym roku podatkowym przebywał czasowo za granicą oraz po drugie- od tego, czy w okresie owego czasowego pobytu za granicą uzyskiwał dochody ze stosunku pracy. Pojęcie tzw. "pobytu czasowego" w odróżnieniu od tzw. "pobytu stałego" oznacza na gruncie prawa polskiego, że określona osoba fizyczna faktycznie przebywa czyli zamieszkuje "bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości lecz pod innym adresem (art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 oraz art. 1 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Biorąc pod uwagę powołane stanowisko Sądu Najwyższego w rozpoznawanej sprawie, ze bezsporne uznać należy, że skarżący zważywszy na charakter wykonywanego zatrudnienia za granicą przebywał jedynie w związku i przez czas konieczny do wykonywania poleceń służbowych pracodawcy- przewozu międzynarodowego. W tym wypadku "przebywanie" miało charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zamieszkiwaniem, zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Z tych przyczyn, w sytuacji, gdy skarżącego nie można uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą, uzyskane przez niego w [...] roku diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegały wliczeniu do dochodu jego rodziny za [...] r. W tym miejscu zaznaczyć także należy, że w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. nr 95, poz. 879 ze zm.) dodano art. 21 a stanowiący, że kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalone na zasadach określonych w przepisach art. 775 § 3-5 kodeksu pracy. Zdaniem Sądu za tezą, że diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych przemawia także fakt niewliczania do tego dochodu diet z tytułu podróży krajowych. Charakter i cel tych świadczeń uznać należy za tożsamy mimo, że dieta z tytułu zagranicznej podróży służbowej przeznaczona jest na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, a dieta z tytułu krajowych podróży służbowych na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia w czasie podróży i wynosi 23 zł za dobę w podróży (§ 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju). Występująca w powołanych przepisach różnica w zakresie stopnia pokrywania przez pracodawcę wydatków na wyżywienie ponoszonych przez pracownika w czasie podróży służbowej nie może mieć decydującego znaczenia dla różnicowania tych świadczeń w kontekście pojęcia dochodu z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wynika ona z mniejszej dolegliwości związanej z oderwaniem od rodziny i centrum życiowego w czasie pozostawania w krajowej podróży służbowej niż w podróży zagranicznej oraz wyższych kosztów wyżywienia za granicą. Decydujące jest zaś to, że oba wskazane świadczenia z założenia służą pokryciu kosztów generowanych przez podróż służbową i zaspokajaniu związanych z tym potrzeb pracownika ją odbywającego. Tym samym dokonywana w postaci diet, rekompensata zwiększonych lub pełnych kosztów wyżywienia pracownika nie zwiększa dochodu rodziny pracownika, a jedynie go uszczupla. Na zakończenie godzi się podkreślić, iż bez jakiegokolwiek znaczenia pozostają tu argumenty natury pozaprawnej zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, a mianowicie, iż wysokość diet sięga prawie 3 krotnej wysokości wynagrodzenia za pracę, czy też to, że "trudno przyjąć, iż w całości zostały spożytkowane na koszty utrzymania w czasie podróży służbowej". Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, podlegały one uchyleniu stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 p.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło