II OSK 3143/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-08-26
Skład orzekający: Robert Sawuła, Marzenna Linska – Wawrzon, Paweł Groński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu jego wyroku przez NSA, prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 190 p.p.s.a. w zakresie związania wykładnią prawa dokonaną przez NSA oraz czy jego uzasadnienie spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie ogólnikowego uzasadnienia, które nie odnosiło się do wszystkich zarzutów skargi i nie zawierało ustaleń faktycznych, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną. Ponadto, WSA błędnie zinterpretował art. 190 p.p.s.a., nakazując organowi administracji dostosowanie się do wytycznych NSA, zamiast samodzielnie rozpoznać sprawę w pełnym zakresie, uwzględniając wykładnię NSA. Sąd pierwszej instancji powinien był również rozpoznać decyzję organu pierwszej instancji, a nie tylko decyzję organu odwoławczego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Zakładu Energetyki Cieplnej Wodociągów i Kanalizacji w Choroszczy od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) i stwierdził nieważność decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (WIOŚ) w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. WSA wcześniej uchylił decyzję GIOŚ, ale NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na potrzebę ponownego rozpoznania sprawy i wyjaśnienia kwestii prawnych, w tym dotyczących podstawy prawnej decyzji WIOŚ oraz okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego. WSA po ponownym rozpoznaniu sprawy ponownie uchylił decyzję GIOŚ i stwierdził nieważność decyzji WIOŚ, jednak jego uzasadnienie zostało uznane przez NSA za wadliwe.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zasądził od GIOŚ na rzecz skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) Sędzia WSA del. Paweł Groński Protokolant: asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Zakładu Energetyki Cieplnej Wodociągów i Kanalizacji w Choroszczy Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1703/13 w sprawie ze skargi Zakładu Energetyki Cieplnej Wodociągów i Kanalizacji w Choroszczy Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 23 maja 2011 r. nr DliO-420/51/2011/rg w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz Zakładu Energetyki Cieplnej Wodociągów i Kanalizacji w Choroszczy Sp. z o.o. kwotę 3550 (trzy tysiące pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., IV SA/Wa 1703/13, po rozpoznaniu skargi Zakładu Energetyki Cieplnej Wodociągów i Kanalizacji w C. Spółki z o.o. z siedzibą w C. uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 23 maja 2011 r. oraz stwierdził nieważność decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2010 r., w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wyrokiem z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1235/11 WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Zakładu Energetyki Cieplnej Wodociągów i Kanalizacji w C. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję, w pkt III zasądził od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej Spółki kwotę 3.620,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W wyniku wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że kwestią wymagającą wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym jest to, czy była w niniejszej sprawie podstawa prawna do wydania decyzji na podstawie art. 132 § 1 k.p.a., bowiem w oparciu o ten przepis została wydana decyzja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2010 r., następnie uchylona decyzją GINB z dnia 23 maja 2011 r.
Zdaniem NSA, decyzja WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w ocenie organu I instancji odwołanie zasługiwało tylko w części na uwzględnienie, a organ II instancji nie dostrzegł w ogóle tego problemu. Tym samym Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli decyzji GlOŚ, nie będąc związany skargą (art. 134 § 1 p.p.s.a.), był zobligowany do stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. a nie tylko do wskazania tego naruszenia jako błędu w postępowaniu organu odwoławczego. NSA podkreślił, że Sąd Wojewódzki, kontrolując zaskarżoną decyzję (organu II instancji), posiadając możliwości orzekania określone w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., powinien z nich skorzystać również w stosunku do decyzji organu I instancji, o ile przesłanki do uwzględnienia skargi wymienione w art. 145 p.p.s.a., ewidentnie wynikają z akt sprawy, jak w tym przypadku. Za takim rozstrzygnięciem przemawia również brzmienie art. 7 p.p.s.a. Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest okoliczność, czy strona skarżąca nabyła prawo do pobierania 4 próbek ścieków w roku, co jest istotne z uwagi na pkt V decyzji z dnia 20 stycznia 2005 r. – pozwolenie wodnoprawne i brzmienie przepisów art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 1 pkt 2, art. 305a ust. 1 pkt 2 a, b, c, d Prawa ochrony środowiska.
NSA stwierdził ponadto, że Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze, oraz że uzasadnienie wyroku ze względu na swą ogólnikowość uniemożliwiło jego prawidłową kontrolę, a uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymaganiom art. 141 § 4 p.p.s.a., co stanowiło kolejny powód jego uchylenia.
Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy był związany – stosownie do art. 190 p.p.s.a. – wykładnią prawa dokonaną przez NSA. Podkreślił, że z wytycznych wynika, iż WSA powinien uchylić zaskarżoną decyzję GIOŚ oraz stwierdzić nieważność decyzji Podlaskiego WIOŚ w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2010 r., a GIOŚ powinien rozpatrzyć odwołanie Zakładu (z dnia 14 grudnia 2010 r.) od decyzji Podlaskiego WIOŚ w Białymstoku z dnia [...] listopada 2010 r. ([...]).
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził nieważność decyzji Podlaskiego WIOŚ w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz zaznaczył, że podczas ponownego rozpatrywania sprawy organy administracji mają obowiązek dostosować się do wskazówek i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zakład Energetyki Cieplnej Wodociągów i Kanalizacji w C. Sp. z o.o. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu oraz zasądzenie kosztów sądowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 141 § 1 i § 4 p.p.s.a. polegające na braku przedstawienia w uzasadnieniu wyroku stanu faktycznego sprawy, w tym zgodnego z rzeczywistością, sporządzenia uzasadnienia o rażącej ogólnikowości – niezawierającego powołania się ani odniesienia się do zarzutów skargi, niezawierającego podstawy prawnej rozstrzygnięcia ani jej wyjaśnienia, niezawierającego odniesienia się do kwestii prawnych zawartych w skardze ani niezawierającego dokładnych wskazań co do toku dalszego postępowania, co uniemożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku i miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. art. 134 § 1, art. 135 i art. 7, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ i pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 153 i art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a przez brak wszechstronnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nieobjęcie kontrolą wszystkich rozstrzygnięć wydanych w poszczególnych fazach postępowania administracyjnego prowadzonych w granicach przedmiotowego stosunku administracyjnego wyznaczającego granicę niniejszej sprawy, w tym decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z dnia 26 listopada 2010 r uzasadniającej stwierdzenie także jej nieważności z przyczyn wymienionych w art. 156 k.p.a. i innych przepisach a mianowicie :
– wobec skierowania tej decyzji do osoby prawnej nie będącej w sprawie stroną (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a.),
– wobec wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.);
3. art. 190 w zw. z art. 141 § 1 i 4 oraz art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przez brak wypowiedzenia się przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku co do przyjęcia stanu faktycznego ustalonego przez NSA jako własnego i dostatecznie wyjaśnionego, brak ustalenia przez Sąd Wojewódzki własnego stanu faktycznego sprawy po ponownym rozpoznaniu sprawy i brak uzasadnienia w tym zakresie, co nie pozwala na określenie, w jakim zakresie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA z 26 czerwca 2013 r., II OSK 423/12, w trybie art. 190 p.p.s.a jest wiążący po ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA co do jego stanu faktycznego, które to naruszenia uniemożliwiają kontrolę instancyjną i mają istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżąca kasacyjnie Spółka w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśliła, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sprowadzone wyłącznie do skrótowego opisu dotychczasowego toku postępowania sądowego. Orzeczenie WSA jest wadliwe, albowiem kontrola działalności organów obu instancji nie jest prawidłowa i nie jest kompletna. Wyrok Sądu uchyla co prawda zaskarżoną decyzję organu odwoławczego ale bez wskazania konkretnego naruszenia prawa, co wobec stwierdzenia nieważności decyzji autokontrolnej Podlaskiego WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. powoduje obowiązek rozpoznania odwołania od pierwszej decyzji tego organu z dnia 26 listopada 2010 r., co do której to decyzji Sąd Wojewódzki zaniechał kontroli sądowej. Tym samym jest to orzeczenie wydane w istocie na niekorzyść skarżącego.
Realizacja wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2013 r., II OSK 423/12, nie zwalniała Sądu Wojewódzkiego z wymogów nakazanych przepisami art. 141 § 1 i 4 p.p.s.a do sporządzenia prawidłowego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku nie jest zwięzłe ale wręcz bardzo ogólnikowe. Praktycznie ani jednym zdaniem Sąd nie odniósł się do skargi spółki, nie ocenił stanowiska organu administracji, nie wskazał własnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia ani jej nie wyjaśnił, a w zakresie wytycznych wobec organów odwołał się ogólnie do wskazań sądu kasacyjnego. Dalszą istotną wadą tego orzeczenia jest brak zajęcia stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego przez Sąd po ponownym rozpoznaniu sprawy. Z uzasadnienia nie wynika w istocie żaden stan faktyczny, bo Sąd nie wypowiada się co stanu faktycznego wynikającego z wyroku NSA ani nie przyjmuje własnego. Ustalenie i przyjęcie stanu faktycznego w treści uzasadnienia wyroku było niezbędne także w świetle przepisu art. 190 p.p.s.a i związania Sądu pierwszej instancji oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tej oceny wynika m.in., że pozwolenie wodnoprawne powinno obowiązywać nie od daty wydania decyzji, a od daty uzyskania przez decyzję przymiotu jej ostateczności w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. Okoliczność ta była sporna w przedmiotowej sprawie i NSA przyznał rację skarżącemu, że przyjęty przez organy okres oceny spełnienia warunków obowiązujących przy odprowadzaniu ścieków komunalnych, a następnie wymiaru administracyjnej kary pieniężnej za okresy oceny od 20 stycznia 2008 r. do 19 stycznia 2009 r. i od 20 stycznia 2009 r. do 19 stycznia 2010 r. są nieprawidłowe, bo pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne z dniem 22 lutego 2005 r. co przy obowiązku stosowania rocznego okresu oceny zmienia stan faktyczny sprawy i przedmiotem oceny powinny być okresy, pierwszy od 22 stycznia 2008 r. do 21 lutego 2009 r. i drugi od 22 lutego 2009 r. do 21 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny okoliczności te zupełnie pominął, pomimo zmiany stanu faktycznego sprawy, mającego istotne znaczenie dla wyniku sprawy.
Z powodu zmiany stanu faktycznego sprawy wywołanego wyrokiem NSA w zakresie zmiany okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego od 22 lutego 2005 r., a tym samym konieczności zmiany okresu oceny za nowy sporny okres 22 lutego 2008 – 21 lutego 2010 r., Sąd Wojewódzki obowiązany był ustalić własny nowy stan faktyczny, w oparciu o przepisy art. 134 § 1 i 2 i art. 135 p.p.s.a objąć kontrolą wszystkie rozstrzygnięcia wydane w poszczególnych fazach postępowania administracyjnego prowadzonego w granicach przedmiotowego stosunku administracyjnego wyznaczającego granicę niniejszej sprawy, w tym pierwszej decyzji Podlaskiego WIOŚ z dnia 26 listopada 2010 r., zbadać przesłanki skargi i wydając na podstawie art. 145 p.p.s.a orzeczenie zawrzeć w uzasadnieniu wskazania co do toku dalszego postępowania. Wskazania te powinny być konkretne i jednoznacznie sformułowane, tak aby w ponowionym na skutek wyroku postępowaniu organowi administracji umożliwiły usunięcie wszystkich uchybień prawa, z powodu których Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, oraz – w następstwie tego- doprowadzenie w sprawie do pełnej i niewątpliwej zgodności z prawem Powyższe nakazy jednoznacznie wynikały z wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II OSK 423/12 wyrażone na stronie 9 uzasadnienia, czego Sąd Wojewódzki nie wykonał, co narusza także art. 190 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął, że co do pierwszej decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z 26 listopada 2010 r. przesłanki skargi obligowały Sąd do stwierdzenia nieważności także tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a wobec zachodzenia przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. i innych przepisach prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Jako oczywiście zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada podstawowym wymogom ustawowym. Ogólnikowy sposób przedstawienia stanu sprawy ma niewątpliwie związek z błędnym rozumieniem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 r. przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując jednocześnie na potrzebę uchylenia zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2010 r.
Okoliczność wyrażenia przez Sąd drugiej instancji stanowiska co do części spornych okoliczności faktycznych i prawnych – nie zwalniała Sądu Wojewódzkiego od rozpoznania sprawy w jej całokształcie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Podkreślić należy, że w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien rozpoznać sprawę ponownie w pełnym zakresie, będąc jedynie związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2012 r., II OSK 52/12).
W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki nie tylko uchylił się od tego obowiązku, ale też nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów zawartych w skardze, powielając w ten sposób wcześniejsze uchybienia, które stwierdzone zostały w postępowaniu kasacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym orzeczeniu wyraźnie wskazał, że jednym z powodów uchylenia wyroku była ogólnikowość jego uzasadnienia, która uniemożliwiła prawidłową kontrolę kasacyjną. W szczególności Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skargi i ocenę ich zasadności w aspekcie wpływu na legalność kontrolowanych aktów. Mimo tych wskazań Sąd Wojewódzki ponownie uchylił się od weryfikacji zarzutów zawartych w skardze i podjął rozstrzygnięcie kierując się jedynie fragmentaryczną oceną sprawy dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd Wojewódzki nie uwzględnił tego, że: po pierwsze – Sąd drugiej instancji rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej, a po drugie – w niniejszej sprawie dodatkowo kontrola ta była ograniczona w związku z brakami uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do zarzutów kasacyjnych wypowiedział się wiążąco co do dwóch zagadnień. Mianowicie uznał za zasadne zarzuty w zakresie dotyczącym kwestii okresu obowiązywania decyzji z 20 stycznia 2015 r., tj. pozwolenia wodnoprawnego. Jednocześnie wskazał, że ustalenie daty, od której obowiązuje wymienione pozwolenie wodnoprawne ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ma wpływ na prawidłowość wymierzenia kary pieniężnej. NSA negując stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do obowiązywania decyzji od 20 stycznia 2005 r. zaznaczył, że zgodnie z art. 130 § 1 k.p.a. decyzja mogła być wykonana (obowiązywać) z datą uzyskania przymiotu ostateczności, co miało miejsce, jak podaje strona skarżąca 22 lutego 2005 r., a więc po upływie terminu do wniesienia odwołania przez wszystkie strony, licząc bieg tego terminu od daty doręczenia decyzji poszczególnym stronom.
Dalej NSA wskazał, że decyzja GIOŚ z 23 maja 2011 r. podlegała uchyleniu z uwagi na błędne ustalenie daty, od której obowiązywało pozwolenie wodnoprawne, niewskazanie organowi pierwszej instancji, jakie okoliczności ma wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny przesądził również, że organ pierwszej instancji wydając decyzję w trybie art. 132 § 1 k.p.a. naruszył art. 139 k.p.a. w sposób rażący, gdyż orzekł o administracyjnej karze pieniężnej zwiększając ją, co powinno skutkować orzeczeniem stwierdzającym nieważność tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Wskazanie przez Naczelny Sąd Administracyjny konkretnych uchybień warunkujących eliminację z obrotu wymienionych decyzji nie zwalniało Sądu Wojewódzkiego od weryfikacji decyzji w pozostałym zakresie. Przede wszystkim Sąd powinien w uzasadnieniu wyroku zwięźle przedstawić stan sprawy, a więc przebieg postępowania administracyjnego oraz istotną treść rozstrzygnięć podjętych przez organy obydwu instancji. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest wyrażenie stanowiska co do przyjętego stanu faktycznego, po jego rozpatrzeniu w kontekście całego materiału dowodowego. Z art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika bezwzględny obowiązek przedstawienia w uzasadnieniu wyroku zarzutów skargi a następnie ich rozważenie w odniesieniu do istotnych okoliczności sprawy.
Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia Sąd powinien jednoznacznie wyrazić stanowisko co do prawidłowości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz podstawy prawnej kontrolowanych decyzji. Argumentacja Sądu powinna w sposób konkretny odnosić się o wszystkich istotnych elementów faktycznych i materialnoprawnych sprawy, tak aby nie było wątpliwości, w jakim zakresie zaakceptowane zostało stanowisko organów orzekających w sprawie, a w jakim zakresie uwzględniono zarzuty strony skarżącej.
Tych wszystkich wymogów uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia, co ma związek nie tylko z wadliwym jego sporządzeniem, ale zasadniczo z niewłaściwie przeprowadzona kontrolą zaskarżanej decyzji.
Zgodzić się należało z autorem skargi kasacyjnej, że niepowołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia zawartego w wyroku stanowi ewidentne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.
Niedopuszczalne było również aby wskazania co do dalszego postępowania ograniczały się do stwierdzenia, że "podczas ponownego rozpatrywania sprawy organy administracji mają obowiązek dostosować się do wskazówek i wytycznych zawartych w uzasadnieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego".
Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. to sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jeżeli więc adresatem normy z art. 190 p.p.s.a. jest sąd, to ponowne rozpoznanie sprawy nie może polegać na tym, że wsa nakaże organowi administracji dostosowanie się do wykładni dokonanej przez NSA. Wyrok kasacyjny oznacza, że Sąd pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana musi rozpoznać ją według reguł ogólnych wyznaczonych przepisem art. 134 p.p.s.a., z tym że ma obowiązek uwzględnienia wykładni dokonanej przez NSA. Podstawowym zatem obowiązkiem WSA przy ponownym rozpatrywaniu sprawy jest odniesienie się do stanu faktycznego sprawy, a dopiero w następnej kolejności dokonywana może być ocena uwzględniająca wykładnię zawartą w treści wyroku NSA.
Ostatnim zaś elementem kontroli sądowej jest sformułowanie przez wsa wskazań co do dalszego postępowania administracyjnego. Jak wynika wprost z art. 153 p.p.s.a. to właśnie ocena prawna i wskazania wsa wiążą w sprawie ten sąd oraz organ administracji, chyba że w postępowaniu kasacyjnym NSA orzeka w trybie art. 188 p.p.s.a., to wówczas rozpoznając skargę zawiera w swym wyroku wytyczne adresowane bezpośrednio do organu. W niniejszej sprawie tak nie było, a w konsekwencji Sąd Wojewódzki obowiązany był do ponownego rozpoznania sprawy i przedstawienia wyników kontroli sądowej w uzasadnieniu wyroku.
Niedochowanie tych obowiązków skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Niezasadnie natomiast okazał się zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 135 p.p.s.a. Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie brak było przesłanek do objęcia kontrolą sądową decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 26 listopada 2010 r.
Przesądzona w sprawie konieczność uchylenia decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i stwierdzenia nieważności decyzji autokontrolnej WIOŚ z [...] grudnia 2010 r. oznacza, że w obrocie prawnym pozostanie do rozpoznania odwołanie od decyzji WIOŚ z 26 listopada 2010 r. W takiej sytuacji orzekanie przez Sąd Wojewódzki o decyzji organu pierwszej instancji oznaczałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) i zasady kreślonej w art. 52 § 1 p.p.s.a. Zauważyć należy, że przedmiotowej sprawie zaskarżana do Sądu decyzja GIOŚ wydana została po rozpoznaniu odwołania od decyzji z [...] grudnia 2010 r. podjętej przez WIOŚ w trybie samokontroli (art. 132 k.p.a.), a nie od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 26 listopada 2010 r. Dlatego konieczne będzie merytoryczne rozpoznanie odwołania przez organ drugiej instancji, przy uwzględnieniu oceny prawnej i wskazówek, jakie zawarte będą w wyroku wydanym po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Sąd Wojewódzki.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 185 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego podjęto odpowiednio na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. bowiem skarga kasacyjna została uwzględniona o uchylony wyrok wprawdzie zawierał rozstrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonej decyzji, to jednak z uwagi na niewłaściwe rozpoznanie sprawy i wadliwe uzasadnienie skarżąca Spółka musiała w ochronie swojego interesu ponownie wnieść skargę kasacyjną, co wiązało się z poniesieniem kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie z uwagi na to, że zarzuty kasacyjne okazały się tylko częściowo zasadne Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się treścią art. 207 § 2 p.p.s.a. ograniczył kwotę zasądzonych kosztów do połowy, przy uwzględnieniu stawek określonych w rozporządzeniu
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło