II SA/Gl 987/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2013 r. sprawy ze skargi Z. O. i B. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. ustalił dla B. O. i Z. O. jednorazową opłatę z tytuły wzrostu wartości nieruchomości – działki nr 1 objętej KW nr [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO w K., a wyrokiem z dnia 23 września 2010 r., wydanym w sprawie II SA/Gl 1239/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił obie wyżej opisane decyzje. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą w ponownym postępowaniu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R. Zastępca Prezydenta ustalił dla B. O. i Z. O. jednorazową opłatę planistyczną w wysokości po [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości – działki nr 1, położonej w R. – obręb O., w związku ze wzrostem wartości tej działki na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zbycia nieruchomości. Wnioskiem z dnia [...] r., uzupełnionym w dniu [...] r. Z. O. zwrócił się do SKO w K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...], równocześnie pismem z dnia [...] r. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Wniosek o przywrócenie terminu z dnia [...] r., pismo uzupełniające ten wniosek z dnia [...] r. zostały podpisane przez Z. O., który w części nagłówkowej (określającej osobę wnoszącą pismo) określił się także jako pełnomocnik strony skarżącej (identycznie w odwołaniu z dnia [...] r.). We wniosku o przywrócenie terminu Z. O. podał, że został poprzez działanie organów zdezorientowany, co do możliwości wniesienia skargi na decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Twierdził, że "w związku z tak otrzymaną decyzją UM R. o ustaleniu wobec mnie opłaty planistycznej dotyczącej działki nr 1 (...) oraz po zapoznaniu się w dniu [...] r. w WSA w Gliwicach z dokumentacją dot. przebiegu postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 948/12 oraz w związku z rozmową bezpośrednią w tej sprawie z panem Prezesem Sądu WSA w siedzibie WSA w Gliwicach w dniu 20 grudnia 2012 r." wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie uzupełniającym z dnia [...] r. stwierdził, że organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem prawa, gdyż odmówił przywrócenia terminu do wniesienia uwag i zarzutów przed jej wydaniem. Poinformował także o działaniach organu I instancji polegających na zajęciu jego konta bankowego w trybie egzekucji administracyjnej oraz bezprawnych podatkach od nieruchomości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., między innymi na podstawie art. 59 § 1 kpa, odmówiło Z. O. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwołał się do art. 58 § 1 kpa i stwierdził, że przywrócenie terminu jest uzależnione od braku winy występującego o przywrócenie. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Strona winna uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była niezależna od niej i istniała przez cały czas aż do chwili złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu, decyzja została skierowana do niego, a poczta dokonała dwukrotnego awizowania przesyłki, co zostało potwierdzone na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji. Nadto, już z samego wniosku o przywrócenie terminu wynika, że skarżący dowiedział się o treści decyzji w dniu [...] r. w siedzibie WSA w Gliwicach, a wniosek o przywrócenie terminu jest datowany na dzień [...] r., a więc został wniesiony z naruszeniem terminu określonego w art. 58 § 2 kpa. Skargę na powyższe postanowienie złożył Z. O., określając w piśmie z dnia [...] r., że składał skargę także w imieniu B. O. W związku z tym, zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. (k. 49 akt sądowych) oznaczono jako dodatkowo skarżącą B. O., a Z. O. jako jej pełnomocnika. W skardze wskazano, że ustalenie upływu terminu do wniesienia odwołania w zaskarżonym postanowieniu na dzień [...] nie jest zgodne z prawdą. Złożył on bowiem pismo datowane na dzień [...] r. do Prezydenta Miasta R., w którym podniósł, że "...się z tym nie zgadzam". Natomiast nie podjęcie w terminie decyzji było następstwem sytuacji życiowej związanej ze sprawą rozwodową. Skarżący zawarł w skardze także zarzuty dotyczące decyzji organu I instancji oraz opisał zagadnienia związane z egzekucją należności (opłaty planistycznej). W konsekwencji powyższych twierdzeń wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy postulował jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonym postanowieniu. Wyjaśnił, że pismo skarżącego z dnia [...] r. nie mogło być uznane za odwołanie od decyzji z dnia [...] r., gdyż nie odnosi się ono w swej treści do przedmiotowej decyzji, a zawiera jedynie sformułowania oceniające sposób działania organu. Skarżący Z. O. uzupełnił skargę pismami z dnia: [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r., do którego dołączył plik dokumentów (teczka załączników, k. 44 akt sądowych), których w jego ocenie brakuje w aktach sprawy. Na rozprawie w dniu 25 października 2013 r. skarżący przyznał, że podpis znajdujący się na decyzji z dnia [...] r. (w aktach sprawy), z którego wynika, że decyzję tą odebrał w dniu [...] r. jest jego podpisem. Przyznał także, że na decyzję z dnia [...] r. składał skargę, która została odrzucona postanowieniem Sądu w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1289/12. Wyjaśnił, że wniosek o przywrócenie terminu (w niniejszej sprawie) składał w imieniu swoim i żony, którą reprezentował w postępowaniu administracyjnym, a organ odwoławczy nie wzywał go do wyjaśnienia w czyim imieniu złożył ten wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżonym postanowieniem odmówiono przywrócenia Z. O. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. z uwagi na fakt, że decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia odwołania, była ona dwukrotnie awizowana ([...] i [...] r.), ale nie została podjęta w terminie. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. Skarżący składając wniosek w dniu [...] r. nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi, a nadto przy przyjęciu, że o decyzji dowiedział się [...] r. sam wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z naruszeniem art. 58 § 2 kpa. Rozstrzygnięcia zawartego w tym postanowieniu Sąd nie podziela. Odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2 kpa). Niewątpliwie, jeżeli odwołanie zostanie złożone po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, jest ono odwołaniem złożonym po terminie. Stosownie do treści art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z powyższych przepisów wynika, że organ do którego wpłynął wniosek o przywrócenie uchybionego terminu musi w pierwszym rzędzie ustalić czy do uchybienia doszło, a w związku z tym ustalić datę doręczenia decyzji w stosunku do której wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Decyzja z dnia [...] r. była doręczoną w trybie tzw. doręczenia zastępczego – art. 44 kpa. Z dołączonego przez organ administracji (na żądanie Sądu) kserokopii doręczeń tej decyzji wynika, że pismo to jest decyzją awizowaną w dniu [...] r. i w dniu [...] r. (a nie [...] r., jak stwierdzono w zaskarżonym postanowieniu). Mimo to pismo-decyzja nie została podjęta w terminie. W ocenie Sądu, to doręczenie zastępcze nie można uznać za skuteczne, a zatem nie mogło ono wywołać żadnych skutków prawnych i nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania. Aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo muszą zostać łącznie spełnione przesłanki określone w art. 44 kpa. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania i dlatego nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów zakreślonych w tym przepisie (art. 44 kpa), w tym przede wszystkim wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej (art. 44 § 2 kpa). O fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi zostać dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo natomiast umieszczenie wzmianki o awizowaniu przesyłki nie jest wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 kpa. Ze złożonej Sądowi kopii doręczenia decyzji z dnia [...] r. nie wynika, jaką datę należy przyjąć za datę doręczenia tej decyzji, co skutkuje niemożnością ustalenia terminu do złożenia skargi. Wynika to z wadliwości tego doręczenia, które nie spełnia wymogów art. 44 § 2 i § 3 kpa. Skoro zatem nie istniała możliwość ustalenia daty doręczenia decyzji z dnia [...] r., a w związku z tym również daty, do której skarżący mógł złożyć odwołanie, to odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nastąpiła z rażącym naruszeniem art. 58 § 1 kpa. Ze strony pierwszej nadesłanej Sądowi decyzji z dnia [...] r., jak i dołączonej do niej kserokopii doręczeń wynika, że w sposób bezsporny Z. O. decyzję odebrał w dniu [...] r. Nadto należy wskazać, że Z. O. złożył pismo z dnia [...] r. (fakt przyznany przez SKO) adresowane do "Prezydenta Urzędu Miasta R.", wskazując w nim numer identyczny jaki nosi decyzja z dnia [...] r. Pisma tego jednak organ odwoławczy, jak wynika z odpowiedzi na skargę, nie uznał za odwołanie od decyzji z dnia [...] r. z uwagi na jego treść. W tym miejscu należy wskazać na art. 234 kpa, z którego wynika, że jeżeli strona złoży skargę w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, to podlega ona rozpatrzeniu w toku postępowania. Pismo to więc winno znajdować się w aktach sprawy przedstawionych Sądowi, tym bardziej, że stanowiło załącznik do skargi. Pismo z dnia [...] r. zostało jednak przedstawione Sądowi przez skarżącego przy piśmie z dnia [...] r. (koperta w aktach sądowych k. 44). Pismo to w ocenie Sądu wyraża niezadowolenie z decyzji z dnia [...] r., wskazuje też numer tej decyzji. Ponieważ zgodnie z art. 128 kpa odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia i wystarczy, jeżeli z niego wynika, że strona nie jest zadowolona z decyzji, to w ocenie składu orzekającego stanowiło ono odwołanie do decyzji z dnia [...] r. Ponieważ, jak wyżej podano, nie można ustalić daty doręczenia decyzji z dnia [...] r. (przed [...] r.) pismo to będące odwołaniem organ winien potraktować jako złożone w terminie. Wobec złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r., tym bardziej z naruszeniem prawa, organ zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia uchybionego terminu, do którego w istocie nie doszło. W postępowaniu ponownym organ odwoławczy winien więc rozpoznać pismo skarżącego z dnia [...] r. kierowane do Prezydenta Miasta R. – jako odwołanie. Z uwagi na powyższą argumentację Sąd stwierdził wydanie zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem art. 58 § 1 kpa i art. 44 kpa, i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak na wstępie. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono zgodnie z art. 152 p.p.s.a.