II SA/Ol 839/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, powołując art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym - nałożył na M. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" (dalej zwanego skarżącym) karę pieniężną w wysokości 3.000zł. za wykonywanie przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, to jest braku zatrzymywania się na wyznaczonych przystankach. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji powołał się na wyniki kontroli samochodu "[...]", przeprowadzonej w dniu 18 grudnia 2012r. w miejscowości G. (Dworzec PKS). Pojazdem tym, zgodnie z okazanymi dokumentami, kierowca B. W. wykonywał w imieniu skarżącego przewóz regularny osób na trasie "[...]". Organ I instancji podał, że w trakcie kursu, realizowanego bezpośrednio przed kontrolą, kierowca nie zatrzymał się na kilku przystankach określonych w zezwoleniu, zatrzymał się natomiast na trzech miejscach poza przystankami, nieujętych w obowiązującym rozkładzie jazdy znajdujących się w miejscowości G. Wskazał, że powyższa okoliczność została ustalona w oparciu o aktualny rozkład jazdy stanowiący załącznik do zezwolenia na wykonywanie przez skarżącego przewozu na trasie "[...]" oraz zeznania świadka – pasażera autobusu oraz jego kierowcy, który dodatkowo wyjaśnił, że "zatrzymał się w tych miejscach z uwagi na swoistą presję pasażerów, którzy nie zorientowali się, że jadą nie tam gdzie sobie wyobrażali". Podniósł, że nie uznał za naruszenia warunków przewozu faktu niezatrzymania się na wyznaczonych przystankach, leżących na trasie przejazdu, przyjmując za uprawnioną argumentację kierowcy, że "nie zatrzymał się z powodu braku na tych przystankach pasażerów i ze względu na obfity śnieg". Stwierdził, że sankcji podlega jedynie naruszenie polegające na zatrzymaniu się pojazdu w trzech miejscach nieujętych w rozkładzie wraz z opuszczeniem pojazdu przez część pasażerów. Zauważył, że skarżący odpowiada za niezgodne z przepisami działanie kierowcy, gdyż w świetle wcześniejszych podobnych sytuacji, mógł przewidzieć zaistnienie takiego zdarzenia z udziałem tego kierowcy. Dodał, że sam skarżący w piśmie z dnia 31 grudnia 2012r. wskazał, że "jest to już drugie zdarzenie w przypadku tego kierowcy, który w okresie wakacji samowolnie opuścił trasę obsługiwanej linii komunikacyjnej w celu przewiezienia grupy turystów. (...) Został po tym zdarzeniu upomniany słownie". W tych okolicznościach organ I instancji uznał, że sprzeczne z prawem działania kierowcy wskazują na brak nadzoru skarżącego nad czynnościami pracownika, co uzasadnia obciążenie skarżącego karą za stwierdzone naruszenia. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że zachowanie kierowcy autobusu w żaden sposób nie zagroziło interesom pozostałych przewoźników ani też bezpieczeństwu pasażerów, którzy dodatkowo wywierali na kierowcy presję zatrzymania pojazdu w niewłaściwym miejscu, a ten realizując ich prośby uwzględnił także złe warunki pogodowe. Dodał, że z powodu kolejnego zlekceważenia zaleceń pracodawcy, kierowca ten został zwolniony dyscyplinarnie z pracy. Wskazał, że jako przedsiębiorca zajmuje się przewozem osób i towarów na rozległym terytorium, co uniemożliwia mu bieżące kontrolowanie poczynań wszystkich zatrudnionych przez niego osób. Zarzucił także organowi I instancji naruszenie art. 70 ustawy o transporcie drogowym, poprzez uczynienie przedmiotem kontroli zdarzeń, który miały miejsce przed okazaniem przez kontrolującego legitymacji służbowej oraz doręczeniem upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, a więc przed rozpoczęciem kontroli. Z tych też powodów wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie. Decyzją z dnia "[...]" Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy uznał, że ustalony w toku kontroli stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazuje, że kierowca, wykonujący w imieniu skarżącego, przewóz regularny osób nie stosował się do warunków określonych w zezwoleniu na wykonywanie tego przewozu pomijając przystanki objęte rozkładem jazdy i zatrzymując się na przystankach nieobjętych tym zezwoleniem. Ocenił także, że skarżący nie dołożył staranności celem uniknięcia popełniania naruszeń przez kierowców, za których ponosi odpowiedzialność. Za chybione uznał argumenty skarżącego dotyczące niemożności objęcia kontrolą kursu wykonywanego przed zatrzymaniem pojazdu. Podniósł, że zgodnie z art. 70 ust. 1a ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy kontrola odbywa się na drodze, inspektor okazuje wyłącznie legitymację służbową. Nie znalazł przy tym okoliczności uzasadniających wystąpienie w niniejszej sprawie przesłanek do umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary, o których mowa w art. 92c ustawy o transporcie drogowym. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie: 1) art. 55 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, przez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że kontrolującemu przysługuje uprawnienie do żądania od pracownika podmiotu kontrolowanego wyjaśnień dotyczących zdarzeń mających miejsce przed rozpoczęciem kontroli; 2) art. 70 ust. 1a ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego niewłaściwą wykładnię prowadzącą do uznania za zasadne badania okoliczności, które miały miejsce przed rozpoczęciem kontroli; 3) art. 73 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że kontrolującemu przysługuje uprawnienie do przesłuchania świadków na okoliczności mające miejsce przed rozpoczęciem kontroli; 4) art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez przyjęcie, że przymuszanie przez pasażerów kierowcy kontrolowanego pojazdu do zatrzymywania się w miejscach innych niż ujęte w rozkładzie jazdy nie stanowi okoliczności, na którą wykonujący przewóz nie miał wpływu i nie mógł jej przewidzieć; 5) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Z tych też powodów wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jednym ze świadków, w oparciu o zeznania którego ustalano stan faktyczny sprawy, był pracownik Starostwa Powiatowego, co do którego pracy skarżący kierował zastrzeżenia w formie skarg do organów nadzoru. Uznał więc, że wiarygodność tego świadka winna być podważona, czego jednak nie uczyniono mimo podnoszenia tych okoliczności przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym. Jako nieuprawnione ocenił także przeprowadzanie dowodów na okoliczności ewentualnych naruszeń, które miały miejsce przed rozpoczęciem kontroli. Podkreślił, że do stwierdzonych naruszeń doszło na skutek presji pasażerów, której kierowca uległ w związku z panującymi wówczas ciężkimi warunkami atmosferycznymi. Zauważył, że kierowca podjął tą decyzję bez żadnych konsultacji ze skarżącym i mimo wcześniejszego upomnienia, co skutkowało zwolnieniem go z pracy w trybie dyscyplinarnym. Ponownie podkreślił, że zachowanie kierowcy w żaden sposób nie zagroziło interesom pozostałych przewoźników ani bezpieczeństwu pasażerów. Dodał, że postawa skarżącego świadczy o jego dezaprobacie wobec bezprawnego zachowania kierowcy, która powinna wyłączać jego odpowiedzialność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "[...]", w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Wbrew twierdzeniu skarżącego, organy wyjaśniły bowiem wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, co nieuprawnionym czyni zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267). Niesporne w niniejszej sprawie jest, że kierowca zatrudniony w przedsiębiorstwie skarżącego, w dniu kontroli wykonywał regularny przewóz osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, co polegało na zatrzymywaniu się poza przystankami w miejscach nieobjętych tym zezwoleniem. Bez wpływu na poprawność tych ustaleń pozostaje, podnoszona przez skarżącego, okoliczność oparcia ich między innymi o zeznanie pracownika organu wydającego zezwolenie, co do pracy którego skarżący zgłaszał zastrzeżenia. Podkreślenia wymaga bowiem, że takie samo zeznanie złożył kierowca wykonujący w imieniu skarżącego ten przewóz. Stwierdzone przez organy naruszenie warunków określonych w zezwoleniu, na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z pozycją 2.2.3 załącznika nr 3 do tej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości 3.000zł. Taka też kara została nałożona na skarżącego w kontrolowanych decyzjach. Wobec zarzutów i argumentów podniesionych w skardze rozstrzygnięcia wymaga, czy organ dokonujący kontroli po zaistnieniu opisanych zdarzeń - zatrzymywania się poza przystankami w miejscach nieobjętych zezwoleniem, mógł uczynić je przedmiotem kontroli i ustaleń poczynionych w jej trakcie. W ocenie Sądu, takie działanie organu znajduje umocowanie w obowiązujących przepisach prawa. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 1265 ze zm.), inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego (ubrani w sposób rozpoznawalny i wyposażeni w odpowiednie upoważnienia) uprawnieni są nie tylko do kontroli okazanego przez kierowcę zezwolenia lub wypisu z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy, ale także warunków w nich określonych. Kontrola tych warunków polega zaś między innymi na badaniu, czy przewoźnik przestrzega zasady wsiadania i wysiadania pasażerów tylko na przystankach określonych w rozkładzie jazdy, co jednoznacznie normuje przepis art. 18b ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy oraz zakazu zabierania i wysadzania pasażerów poza przystankami określonymi w rozkładzie jazdy jak stanowi art. 18b ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy. Skoro zaś przewóz realizowany jest na danej trasie i w określonych godzinach, co wynika z obowiązującego rozkładu jazdy stanowiącego załącznik do zezwolenia wydanego według wymogu art. 20 ust. 1a powołanej ustawy, to zakresem kontroli może być objęta cała trasa danego przejazdu, także ta pokonana przez kierowcę przed zatrzymaniem pojazdu do kontroli. Tym samym, za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia przez organ art. 55 ust. 1 pkt 5, art. 70 ust. 1a oraz art. 73 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, które dotyczą uprawnień przysługujących inspektorom Inspekcji Transportu Drogowego m.in. podczas kontroli przestrzegania obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Odnosząc się natomiast do argumentów skarżącego mających wskazywać na istnienie w kontrolowanej sprawie przesłanek do wyłączenia jego odpowiedzialności za powstałe naruszenie, stwierdzić należy, że nie mają one usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie bowiem z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Nie sposób jednak uznać, że skarżący nie mógł przewidzieć, że kierowca dopuści się omawianego naruszenia, skoro jak sam podaje, takie naruszenia zdarzały się temu kierowcy już w przeszłości. Także trudne warunki atmosferyczne panujące w okresie zimowym, w którym dokonano też spornej kontroli, są okolicznością którą z pewnością może przewidzieć osoba zajmująca się zawodowo działalnością transportową. W orzecznictwie sądowym akcentuje się zaś, że to rolą przedsiębiorcy jest zapewnienie takiej organizacji pracy i postawy zatrudnionych kierowców, by praca tych ostatnich odbywała się w sposób bezpieczny, bez stwarzania zagrożenia dla życia i mienia innych użytkowników dróg, a także życia i zdrowia kierowcy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2010r., sygn. akt II GSK 976/09 oraz wyrok NSA z 6 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 716/10 – dostępne pod adresem www.orzecenia.nsa.gov.pl). Zatrzymywanie zaś pojazdu i wysadzanie pasażerów, a szczególnie w okresie zimowym (jak w rozpoznawanej sprawie) w miejscach przypadkowych, nieprzygotowanych do tego celu, bezwzględnie może zagrażać bezpieczeństwu zarówno wysiadających pasażerów jak i innym użytkownikom drogi lub ulicy. Za bezpodstawny należało więc uznać także zarzut naruszenia przez organ art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.