VII SA/Wa 1251/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-08
Skład orzekający: Joanna Gierak – Podsiadły, Mirosława Pindelska, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, która nie mogła brać udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę jako strona, ma legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tego pozwolenia, jeśli postępowanie to nie wymaga udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej?Ratio decidendi
Organizacja społeczna, która nie mogła brać udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę jako strona, nie ma legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tego pozwolenia, jeśli postępowanie to nie wymaga udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej. Przepisy Prawa budowlanego (art. 28 ust. 3 i 4) stanowią lex specialis wobec art. 31 K.p.a. w zakresie postępowań dotyczących pozwoleń na budowę, ograniczając udział organizacji społecznych do postępowań wymagających udziału społeczeństwa zgodnie z ustawą środowiskową.Stan faktyczny
Stowarzyszenie złożyło wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. Wojewoda oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) odmówili wszczęcia postępowania, uznając, że organizacja społeczna nie ma legitymacji do złożenia takiego wniosku, ponieważ postępowanie dotyczące pozwolenia na budowę nie wymagało udziału społeczeństwa w rozumieniu ustawy środowiskowej. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i Konstytucji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, , Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant st. ref. Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "GINB", utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] S.A. w W. pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] BT [...] "[...]", na działce nr ewid. [...]położonej w miejscowości [...].
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., wystąpiło [...] Stowarzyszenia [...]"[...]" z siedzibą w R.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 61a i art. 157 § 2 K.p.a. oraz art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji.
W uzasadnieniu organ I instancji, powołując się na treść art. 61a K.p.a. i art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego, wskazał, że z mocy ww. przepisu Prawa budowlanego w wersji obowiązującej w dacie wydania ww. decyzji Starosty [...], jak i w chwili obecnej, organizacje społeczne zostały pozbawione prawa uczestnictwa w postępowaniu o pozwolenie na budowę, z uwagi na wyłączenie działania przepisu art. 31 K.p.a. Skoro więc organizacja społeczna nie mogła brać udziału na prawach strony w postępowaniu o wydanie tego pozwolenia na budowę, to tym samym nie pozwala tej organizacji składać także wniosku o stwierdzenie nieważności o ww. pozwolenie na budowę.
W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, powoduje niedopuszczalność rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, a tym samym organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania w zakresie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę.
Zażalenie od ww. postanowienia wniosło [...][...]"[...]" z siedzibą w R.
Zaskarżonym postanowieniem GINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpoznaniu ww. zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji, powołując się na treść art. 28 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego, art. 31 K.p.a. i art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej "ustawą środowiskową", stwierdził, że w postępowaniach w sprawach dotyczących pozwoleń budowlanych z żądaniem w trybie art. 31 § 1 K.p.a. występować mogą tylko organizacje ekologiczne i tylko wtedy, gdy dane postępowanie wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy środowiskowej.
GINB przywołując treść art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy środowiskowej i § 7 ust. 1 Statutu [...] Stowarzyszenia [...]"[...]", stwierdził, że [...][...]"[...]" jest organizacją ekologiczną, co oznacza, że może ono uczestniczyć w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.
Jednak w ocenie GINB postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej.
Uzasadniając ww. tezę GINB wskazał, że postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest tylko takie postępowanie, co do którego wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa jest przewidziany konkretnym przepisem administracyjnego prawa materialnego. Powołując się na treść art. 90 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, GINB wskazał, że z przepisów tych wynika, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jedynie wtedy, gdy w ramach tego postępowania przeprowadzana jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1562/11). Ponadto w myśl przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy środowiskowej, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się bądź w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bądź też w ramach postępowania w sprawie wydania jednej z enumeratywnie wyliczonych decyzji, w tym decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej). W ocenie GINB, dla wyniku niniejszego postępowania znaczenie ma tylko drugi ze wskazanych przypadków. Postępowanie w sprawie wydania ww. decyzji środowiskowej jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, całkowicie odrębnym od postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, prowadzonym przez inny organ, na podstawie innych uregulowań oraz na innym etapie szeroko rozumianego procesu inwestycyjnego. Inny jest również jego przedmiot. Sam fakt, że w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie implikuje obowiązku jej przeprowadzenia w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Nie przekłada się też na obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę.
Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzana jest w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę wyłącznie w trzech przypadkach, ściśle określonych w ustawie środowiskowej, a mianowicie: jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 61 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowskowej); na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia, złożony do organu właściwego do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 88 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej); jeżeli organ właściwy do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę stwierdzi, że we wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej).
Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan prawny GINB stwierdził, że katalog przypadków, w których ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, jest katalogiem zamkniętym. Tym samym zamknięty jest również katalog przypadków, w których postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę wymaga udziału społeczeństwa.
W ocenie organu II instancji, analiza zgromadzonego materiału dowodowego wykazała, że w przedmiotowej sprawie organ stopnia podstawowego nie przeprowadzał oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Co więcej, konieczność przeprowadzenia takiego postępowania w ramach postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę nie została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Tym samym, postępowanie zakończone decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], nie wymagało udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej.
Na potwierdzenie swojego stanowiska ogan II instancji powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym skoro w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę spornej inwestycji nie był wymagany udział społeczeństwa, to tym bardziej udział ten nie jest wymagany w nadzwyczajnym postępowaniu, którego celem jest weryfikacja decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę pod kątem wystąpienia w niej wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1562/11). Ponadto przywołał pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 908/10, zgodnie z którym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę (niezależnie od przedmiotu inwestycji) w żadnym wypadku nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa - ogranicza się ono wyłącznie do zbadania istnienia wad materialnoprawnych w samej decyzji o pozwoleniu na budowę (zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1722/09).
Niezależnie od powyższych rozważań, mając na uwadze zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a., GINB wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zastosowano przepisy aktualnie obowiązującej ustawy środowiskowej, z uwagi na ogólną zasadę stosowania przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez organ administracji publicznej. Organ II instancji zwrócił uwagę, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu 6 października 2008 r., udział organizacji społecznych w sprawach dotyczących pozwoleń budowlanych był bezwzględnie niedopuszczalny. W powyższej dacie nie obowiązywał bowiem art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego.
W ocenie GINB, z uwagi na powyższe należało utrzymać w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...].
Odnosząc się do zarzutów zażalenia, GINB wyjaśnił, że w analizowanym przypadku art. 31 § 1 K.p.a. w ogóle nie znajduje zastosowania, gdyż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymaga udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej, tym samym organizacja społeczna nie jest uprawniona do skutecznego żądania, w trybie art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a., wszczęcia postępowania nieważnościowego, niezależnie od tego, czy kwestionowana decyzja może być obarczona kwalifikowaną wadliwością, czy też nie. Ponadto GINB wskazał, że w orzeczeniu przywołanym przez stronę skarżąca (wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1491/12) w ogóle nie poddawana jest analizie kwestia zastosowania art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a. w kontekście art. 28 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego. Tym samym, z punktu widzenia rozważań poczynionych w niniejszym postępowaniu, w ocenie GINB analiza zawarta w wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1491/12, nie ma istotnego znaczenia.
Z uwagi na formalny charakter niniejszego rozstrzygnięcia, merytoryczna argumentacja zażalenia, dotycząca prawidłowości decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], nie mogła być poddana ocenie GINB.
Odnosząc się do dalszej argumentacji strony skarżącej zawartej w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r., organ II instancji wyjaśnił, że załączone do pisma postanowienie GINB z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...], nie dotyczy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, lecz w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wnoszącej sprzeciw względem zgłoszenia robót budowlanych. Tym samym, w postępowaniu w którym wydano powyższe postanowienie nie znajdowały zastosowania przepisy art. 28 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego. Te unormowania znajdują zastosowanie wyłącznie w postępowaniach dotyczących decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło [...][...]"[...]", wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- art. 12 Konstytucji w związku z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, iż organizacja nie ma prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie z urzędu pozwolenia na budowę nawet, jeżeli podniesione przesłanki są zasadne. W istocie organ nie zbadał zasadności przesłanek ustawowych, lecz zaostrzył kryteria ustawy, wychodząc poza swoje uprawienia;
- art. 6, art. 8 K.p.a. w związku z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez stwierdzenie, iż wniosek złożony przez organizację społeczną na prośbą obywateli Polskich o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji pozwolenia na budowę nie może być rozpatrzony nawet, jeżeli podniesione zarzuty są słuszne i zasadne z uwagi, iż takie postępowanie nie może być prowadzone z urzędu;
- art. 6, art. 8 K.p.a. w związku z art. 2 oraz 7 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż inwestycja nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko albowiem organ właściwy nie stwierdził takiego obowiązku z pominięciem faktu, iż na wniosek organizacja SKO w [...] stwierdziło nieważność takiej decyzji, co zostało celowo pominięte przez organy;
- art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 4 ust. 1, 7 Konstytucji RP poprzez pominięcie podniesionych zarzutów we wniosku o wszczęcie postępowania, co zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. uniemożliwia sądowi kontrolę tak wydanego postanowienia albowiem musiałby zastąpić organ w procedowaniu.
W odpowiedzi na skargę GINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny, sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], na wniosek [...] Stowarzyszenia [...]"[...]".
W zaskarżonym postanowieniu GINB prawidłowo oceniło, że [...][...]"[...]" jest organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy środowiskowej. Jednakże zgodzić się należało z organem II instancji, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa, a to powoduje, że art. 31 § 1 K.p.a. w związku art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego w tej sprawie nie znajdowały zastosowania.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że krąg stron w postępowaniu nieważnościowym ustala się w oparciu o te same przepisy, co w postępowaniu w zwykłym. Choć w postępowaniu nieważnościowym co do zasady organizacja społeczna jaką jest niewątpliwie [...][...]"[...]" na podstawie art. 31 § 1 K.p.a. może żądać wszczęcia postępowania nieważnościowego lub dopuszczenia jej do udziału w toczącym sie postępowaniu nieważnościowym, to jednak w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę przepisy Prawa budowlanego zawierają wyjątek od tej ogólnej zasady. W tym właśnie zakresie, tj. w zakresie postępowań w sprawie pozwoleń na budowę, art. 28 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego stanowią lex specialis względem art. 31 § 1 K.p.a.
Przepis art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego zawiera regulację, wyłączającą stosowanie w postępowaniu zmierzającym do wydania pozwolenia na budowę, art. 31 K.p.a. Jednakże zgodnie z art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego ustawodawca dopuścił w drodze wyjątku udział organizacji społecznych w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę wymagających udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy środowiskowej. W postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji o pozwoleniu na budowę podstawą prawną oceny, czy [...] Stowarzyszeniu [...]"[...]" przysługuje legitymacja procesowa jest zatem art. 31 § 1 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego.
Z treści art. 31 § 1 K.p.a., art. 28 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego wynika, że poza koniecznością ustalenia, czy z żądaniem wszczęcia postępowania nieważnościowego wystąpiła organizacja ekologiczna wymagane jest również ustalenie, czy dane postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę wymagało udziału społeczeństwa. W tym celu konieczne jest odwołanie się do konkretnych przepisów ustawy środowiskowej.
W myśl ustawy środowiskowej możliwość udziału organizacji społecznej zagwarantowana jest przez art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. c, w postępowaniu, w którym przeprowadzana jest ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Przeprowadzenie oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko dokonuje się w przypadkach wymienionych w art. 61 ust. 1, art. 88 ust. 1 i art. 90 w zw. z art. 72 ustawy środowiskowej. W tym zakresie w zaskarżonym postanowieniu GINB prawidłowo wskazał, że postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest tylko takie postępowanie, co do którego wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa jest przewidziany konkretnym przepisem administracyjnego prawa materialnego. O tym nie decyduje więc przekonanie podmiotu, który żąda wszczęcia postępowania. O tym czy wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę konkretnej inwestycji winno być poprzedzone dokonaniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko decydują przepisy obowiązującego prawa. Przy czym taka ocena może dotyczyć tylko takich inwestycji, które zostały uznane przez ustawodawcą jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę katalog takich inwestycji zawierało nieobowiązujące już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.). A zatem to cechy indywidualne konkretnej inwestycji i wola ustawodawcy decydują o potrzebie poprzedzenia decyzji o pozwoleniu na budowę stosowną oceną oddziaływania na środowisko.
Z powyższego wynika, że nie dla każdej inwestycji taka ocena winna być dokonana, co oznacza, że nie w każdej sprawie dotyczącej wniosku organizacji ekologicznej o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie pozwolenia na budowę zaistnieje legitymacja procesowa takiego podmiotu do skutecznego wszczęcia postępowania nieważnościowego w sprawie pozwolenia na budowę.
W tym zakresie z zaskarżonym postanowieniu GINB prawidłowo przywołał przepisy prawa materialnego, które decydują o poprzedzeniu decyzji o pozwoleniu na budowę oceną oddziaływania na środowisko.
Jak stanowi art. 61 ust. 1 ustawy środowiskowej, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub postępowania w sprawie wydania m.in. decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w przypadku, o którym mowa w art. 88 ust. 1. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy środowiskowej, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania m.in. decyzji o pozwoleniu na budowę przeprowadza się także na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia, złożony do organu właściwego do wydania decyzji lub jeżeli organ właściwy do wydania decyzji stwierdzi, że we wniosku o wydanie decyzji zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stosownie do treści art. 90 ust. 1 ustawy środowiskowej, po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. To właśnie przed wydaniem przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska ww. postanowienia uzgadniającego organ ten występuje do organu właściwego do wydania m.in. decyzji o pozwoleniu na budowę o zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w trybie art. 33-36 i art. 38 ustawy środowiskowej (por. art. 90 ust. 2 ustawy środowiskowej).
Przy czym zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy środowiskowej, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:
1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.
Ponadto zgodnie z art. 59 ust. 2 ww. ustawy, realizacja planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w ust. 1 wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli:
1) przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony;
2) obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 96 ust. 1.
Natomiast w art. 60 ww. ustawy zawiera delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenie w drodze rozporządzenia rodzajów przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; rodzajów przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko; a także przypadki, gdy zmiany dokonywane w obiektach są kwalifikowane jako przedsięwzięcia mogące zawsze lub mogące znacząco oddziaływać na środowisko.
W tym miejscu na uwagę zasługuje, że w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nie obowiązywały ww. przepisy ustawy środowiskowej. Nie oznacza to jednak, że nie obowiązywała procedura dotycząca możliwości poddania ocenie oddziaływania na środowisko konkretnej inwestycji. Wówczas ocena oddziaływania na środowisko była przeprowadzana na podstawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska. W dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji odpowiednikami obecnie obowiązujących przepisów były w szczególności: art. 19 ust. 1, art. 19 ust. 2 pkt 4, art. 46 ust. 1, art. 46 ust. 4 pkt 2, art. 48 ust. 1, art. 48 ust. 2 pkt 1a, art. 51 ust. 1, art. 51 ust. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62, poz. 627 ze zm.). Ponadto w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę katalog takich inwestycji, o których mowa w art. 59 ust. 1 ustawy środowiskowej, zawierało nieobowiązujące już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.).
Jak wynika z akt sprawy, decyzja Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu [...] S.A. w W. pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] BT [...] "[...]", na działce nr ewid. [...]położonej w miejscowości [...], została poprzedzona decyzją Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...], w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację ww. przedsięwzięcia. Decyzją tą uznano, że ww. inwestycja nie wymaga uzyskania decyzji środowiskowej z tej przyczyny, że nie jest zaliczana do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Oceny zawartej w ww. decyzji Burmistrza [...]nie zmienia fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane dalej "SKO", w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], stwierdziło nieważności tej decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej i skierowanej do podmiotu nie będącego stroną postępowania, przy czym SKO w [...] wskazało, że z art. 46 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, że tylko w przypadku przedsięwzięć wymienionych enumeratywnie w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, oraz w przypadku przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 możliwe jest wydanie merytorycznej decyzji środowiskowej, tj. decyzji której wydanie wymaga dokonania oceny oddziaływania na środowisko. W innych wypadkach postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.
Jak wynika z powyższego wywodu inwestycja polegająca na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] BT [...] "[...]", na działce nr ewid. [...]położonej w miejscowości [...], zgodnie z obowiązującymi przepisami nie została uznana za inwestycję mogącą znacząco oddziaływać na środowisko. Tego rodzaju inwestycja nie została bowiem zakwalifikowana przez Radę Ministrów do enumeratywnego katalogu inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.
Z tego względu wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymagało dokonania oceny oddziaływania tej inwestycji na środowisko, a zgodnie z decyzją SKO w [...] wszczęte postępowanie zmierzające do sformułowania takiej oceny winno zostać umorzone.
W zaskarżonym postanowieniu GINB prawidłowo ocenił zatem, że brak jest podstaw prawnych przemawiających za wszczęciem postępowania nieważnościowego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu [...] S.A. w W. pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] BT [...] "[...]", na działce nr ewid. [...]położonej w miejscowości [...].
W konsekwencji w zaskarżonym postanowieniu GINB prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61a K.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych, ponieważ z żądaniem wszczęcia postępowania nieważnosciowego w sprawie decyzji o pozwolenie na budowę wystąpił podmiot, których w świetle art. 31 § 1 w związku z art. 28 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego, nie posiadał do tego legitymacji procesowej.
Dla powyższej oceny nie mają znaczenia podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 6, art. 8 K.p.a. w związku z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP oraz 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 4 ust. 1, 7 Konstytucji RP, z których istoty wynika, że [...][...]"[...]" domaga, że wszczęcia postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], w związku z interesem społecznym opartym nie na zasadzie legalizmu lecz na zasadzie słuszności w dążeniu poddania kontroli zgodności z prawem ww. decyzji o pozwoleniu na budowę, która jako ostateczna zgodnie art. 16 § 1 K.p.a., korzysta z ochrony prawnej jaką przyznaje jest zasada stabilności obrotu prawnego. Takie oczekiwania strony skarżącej nie mają jednak nic wspólnego z obowiązującym porządkiem prawnym, ponieważ wszczęcie postępowania administracyjnego, w tym postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], może nastąpić wyłącznie w przypadkach przewidzianych przez obowiązujące przepisy prawa. W innym wypadku uwzględnienie wniosku strony skarżącej stanowiłoby próbę obejścia prawa. Ponadto wskazania wymaga, że w niniejszej sprawie strona skarżąca nie uczyniła nic celem wykazania, że organy administracyjne w niniejszej sprawie błędnie stanęły na stanowisku, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej. Wbrew oczekiwaniom strony skarżącej ww. stanowiska nie podważa powoływana w skardze, jak i w trakcie postępowania administracyjnego, decyzja SKO w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], na podstawie której treści nie można wywieść innego stanowiska niż to, że postępowanie w sprawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2008 r., Nr [...], nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło