II SA/Gl 1390/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa samochodu m-ki [...] nr rej. [...], rok prod. [...], stanowiącego własność A. J., który w dniu [...] r. został usunięty z drogi i odholowany na wyznaczony parking strzeżony, prowadzony przez "[...]" J.B. w C. przy ul. [...]. Pismem z dnia [...] r. J. B. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. o przyznanie kwoty [...] zł plus VAT za przechowywanie przedmiotowego pojazdu od dnia [...] r. do [...] r. wraz z odsetkami od dnia dostarczenia pojazdu na parking oraz zwrot kosztów holowania w kwocie [...] zł. Do wniosku dołączył ekspertyzę wykonaną przez mgr inż. A. S.. Na tej podstawie domagał się przyznania kwoty [...] zł dziennie za [...]r. oraz kwoty [...] zł za rok [...]. Następnie na wezwanie organu J. B. nadesłał kalkulację stawek, sporządzoną do rozliczeń usług parkingowych, a także nadesłał faktury z tytułu ponoszonych odpłatności. Po rozpoznaniu wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia [...] r. [...] działając na podstawie art. 17 § 1 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), w zw. z art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), przyznał J. B. kwotę [...]zł brutto tytułem zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od m-ca [...] r. do [...] r. oraz kwotę [...] zł tytułem holowania pojazdu, odmawiając przyznania zwrotu wydatków w pozostałym zakresie i wypłaty odsetek. W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził, że przedłożona przez wnioskodawcę kalkulacja stawek nie może być podstawą przyznania zwrotu koniecznych wydatków za dozór przedmiotowego pojazdu, gdyż stanowi kalkulację stawek dla rozliczeń usług parkingowych, aby te były rentowne i dotyczy funkcjonowania zakładu jako całości, stanowiąc analizę symulacyjną kosztów obsługi parkingu. Organ wskazał, że wnioskodawca wykonuje znacznie szerszy zakres działalności z branży motoryzacyjnej, niż usługi parkingowe. Nadesłana przez niego dokumentacja źródłowa (faktury), nie pozwala zaś na stwierdzenie wysokości konkretnych wydatków przechowywania pojazdu. Nadto, organ stwierdził istotne rozbieżności w wyliczeniach pomiędzy ekspertyzami i zestawieniami nadesłanymi przy piśmie z dnia [...] r., które szczegółowo omówił. Stąd też zdaniem organu, zasadne było przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia na podstawie średniej stawki abonamentowej miesięcznej, stosowanej na terenie Miasta C. i S., obliczonej przy uwzględnieniu stawek dla trzech parkingów ("[...]", "[...]" i "[...]"), która w roku [...] wynosiła [...] zł, a w roku [...] – [...] zł. Nadto, organ egzekucyjny uznał za uzasadnione roszczenie o zwrot kosztów holowania. Co do pozostałych żądań, organ stwierdził, że należność od dnia [...] r. do dnia [...] r. została już uregulowana zgodnie z przedłożoną fakturą, zaś brak podstaw prawnych do przyznania odsetek (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 940/10). W zażaleniu na powyższe postanowienie J. B. zakwestionował rozstrzygnięcie w części, dotyczącej należności za okres od [...] r. do [...] r. oraz odmowy przyznania odsetek, domagając się przyznania należności w wysokości, wynikającej z przedłożonej przez niego ekspertyzy bądź w oparciu o stawkę dobową, wynikającą z uchwały Rady Miasta C.. Żalący się zarzucił nieuzasadnione zakwestionowanie wykazanych przez niego stawek, a następnie całkowicie dowolne ustalenie należności w rażąco zaniżonej wysokości, czym naruszono także przepisy procedury administracyjnej. Nadto, wskazał że możliwe było ustalenie należności w trybie art. 836 kc, w sytuacji, gdy wysokość stawek została określona aktem prawa miejscowego. Jego zdaniem z uwagi na wieloletnią zwłokę w wypłacie należności, zasadne było żądanie odsetek. W kolejnym piśmie z dnia [...] r. żalący się wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego celem ustalenia wysokości należnego wynagrodzenia, a następnie w piśmie z dnia [...] r. zwrócił się o przesłuchanie go w charakterze strony. Zaskarżonym postanowieniem, podjętym z up. Dyrektora Izby Skarbowej w K., orzeczono o uchyleniu postanowienia organu egzekucyjnego w części dotyczącej wysokości przyznanej należności i w tym zakresie orzeczono o przyznaniu kwoty [...] zł brutto, zaś w pozostałym zakresie utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania organ II instancji stwierdził, że przedłożone przez stronę dokumenty nie mogą stanowić podstawy ustalenia kosztów dozoru i wynagrodzenia za przedmiotowy pojazd, podobnie jak ekspertyza, opracowana przez osobę, która nie posiada wiedzy specjalistycznej z tego zakresu, przy czym koszty wskazane w ekspertyzie ustalono metodami symulacyjnymi, a nie oparto ich na przedłożonych następnie fakturach za lata [...] - [...]. W takiej sytuacji zdaniem organu, zasadne było ustalenie należności za dozór w oparciu o stawki opłat miesięcznych, pobierane na innych parkingach strzeżonych (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/GL 708/09). Jednakże organ odwoławczy stwierdził, że stawki te zostały błędnie wskazane przez organ I instancji, a zatem błędnie obliczono średnią stawkę. Stąd też organ dokonał ponownych obliczeń, które przedstawił w uzasadnieniu. Odnosząc się zaś do żądania ustalenia należności w oparciu o stawki, określone w uchwałach rady powiatu, organ nadzoru stwierdził, że nie mają wprost zastosowania do Skarbu Państwa. Zbędne było też powołanie biegłego, gdyż na podstawie przedstawionych przez stronę dokumentów niemożliwe byłoby opracowanie opinii, jako że materiał ten nie pozwala na wyodrębnienie kosztów dozoru poszczególnych pojazdów. Wniosek o przesłuchanie strony organ uznał za nieuzasadniony, gdyż zmierzał do udowodnienia faktów już wykazanych, bądź zbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem organu, nie naruszono też gwarancji procesowych strony, zaś żądanie zapłaty odsetek nie ma umocowania w treści art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze do sądu administracyjnego J. B. ponowił zarzuty i argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Dodał, że z naruszeniem art. 836 kc i art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pominięto treść porozumień, zawartych z Miastem C., gwarantujących mu określone stawki dobowe za holowanie i przechowywanie pojazdów. Nie zbadano też, czy parkingi, które uwzględniono do obliczeń, spełniały wymogi parkingu dozorowanego, jakie musiał spełniać skarżący. Jego zdaniem, organy egzekucyjne działały na jego szkodę, bezpodstawnie podważając jego dokumenty i przedstawione dowody, w tym opinię rzeczoznawcy majątkowego i odmawiając przeprowadzenia zawnioskowanych przez niego dowodu z opinii biegłego i jego przesłuchania. Na tej podstawie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności względnie uchylenie postanowień organów obydwu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Jego zdaniem, brak podstaw do przyjęcia, aby dozorca ponosił większe wydatki, niż podmiot prowadzący parking strzeżony na podstawie umowy cywilnoprawnej, będąc zobowiązany do zapewnienia możliwości swobodnego wjazdu i wyjazdu z parkingu. Wskazał też na znikomą wartość przedmiotowego pojazdu ([...]zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie w przedmiocie przyznania skarżącemu należności z tytułu dozoru przedmiotowego pojazdu wg średniej stawki abonamentowej miesięcznej, stosowanej na parkingach strzeżonych na terenie C. i S., nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dopiero stwierdzenie naruszenia tego rodzaju prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W pierwszym rzędzie skład orzekający działając z urzędu zobligowany był do rozważenia kwestii właściwości organów likwidacyjnych w związku ze zmianą stanu prawnego, dokonanego ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) i dodaniu art. 130a ust. 10h do ustawy – Prawo o ruchu drogowym, wyżej powołanej. Przepis ten wszedł w życie z dniem 4 września 2010 r. i przewiduje właściwość starosty do rozstrzygnięcia w drodze decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów usuniętych z drogi, które ponosi właściciel pojazdu. Wniosek w niniejszej sprawie został zaś złożony już po nowelizacji art. 130a ustawy. Ustawa nowelizująca nie zawiera zaś żadnej regulacji, dotyczącej kosztów przechowywania pojazdów za okres poprzedzający wydanie decyzji o przejściu własności pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, podejmowanych w poprzednim stanie prawnym przez starostę. Tymczasem przedmiotowy pojazd został przejęty przez Skarb Państwa na podstawie decyzji z dnia [...] r. Zdaniem składu orzekającego, taki stan rzeczy uzasadnia przyjęcie właściwości naczelników urzędów skarbowych do orzekania w zakresie kosztów dozoru przedmiotowego pojazdu. Wniosek taki potwierdza też treść § 4 ust. 2 pkt b i ust. 3 rozp. Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237). Przepisy te wskazują bowiem na właściwość starostów w zakresie likwidacji ruchomości przejętych na rzecz powiatu na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a w pozostałych przypadkach – na właściwość naczelników urzędów skarbowych. Tymczasem przedmiotowy pojazd nie został przejęty na rzecz powiatu, lecz – Skarbu Państwa. Zatem zmiana stanu prawnego, dokonana ustawą z dnia 22 lipca 2010 r., nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż organem likwidacyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w C.. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że skarżący został wyznaczony dozorcą przedmiotowego pojazdu, a zatem jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o zwrot wydatków i przyznanie wynagrodzenia z tego tytułu za cały okres dozorowania pojazdu (vide: uchwała NSA z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt I OSP 1/10). Zdaniem sądu administracyjnego, prawidłowo uznały organy obydwu instancji, że skarżący nie wykazał, jakie poniósł wydatki z tytułu dozoru przedmiotowego pojazdu za sporny okres od [...] do [...] r. Przedłożone przez niego dokumenty dotyczą bowiem wszelkich kosztów prowadzenia działalności gospodarczej za lata [...] - [...], obejmującej znacznie szerszy zakres, niż świadczenie usług parkingowych, a polegającej na wykonywaniu napraw powypadkowych. Z kolei opracowana na jego zlecenie ekspertyza nie tylko nie została sporządzona przez osobę legitymującą się wiedzą specjalistyczną z tego zakresu, lecz przede wszystkim nie uwzględnia danych wynikających z dokumentacji źródłowej i stanowi jedynie kalkulację stawek opłat parkingowych, aby działalność z tego tytułu była rentowna. Organ I instancji szczegółowo omówił też błędy i sprzeczności w przedłożonych przez skarżącego dokumentach, zaś ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane ani w zażaleniu na postanowienie tego organu, ani w skardze do sądu. Stąd też rozważenia wymagała kolejna kwestia, a mianowicie, czy dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne było powołanie biegłego celem wyliczenia należności za dozór przedmiotowego pojazdu na podstawie złożonej przez skarżącego dokumentacji źródłowej. Zdaniem sądu administracyjnego, z uwagi na zakres prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, nie sposób ferować zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 7, 8, 77, 78, 80 i 84 kpa – poprzez odmowę powołania biegłego. W każdym bowiem wypadku wyliczenia te byłyby szacunkowe, skoro dokumenty dotyczą funkcjonowania całego zakładu, prowadzonego przez skarżącego. Co więcej, skarżący ostatecznie domagał się przyznania mu należności na podstawie stawek opłat dobowych, wynikających z uchwał podejmowanych przez Radę Miasta C. w trybie art. 130a ust. 6 Prawo o ruchu drogowym. Zatem powołanie biegłego należy uznać za zbędne, podobnie jak i przesłuchanie skarżącego dla wykazania ponoszonych przez niego wydatków oraz strat z tytułu prowadzenia parkingu dozorowanego. W tym względzie logicznie organ II instancji wskazał na niecelowość przeprowadzenia tego dowodu w sytuacji, gdy skarżący przedłożył już dokumentację źródłową, własną kalkulację i opracowaną na jego zlecenie ekspertyzę, zaś kwestia poniesionej szkody nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Brak też podstawy prawnej do przyznania odsetek na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wszak przyznana należność winna obejmować zwrot koniecznych (niezbędnych) wydatków oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór, a więc zrekompensować trudy pełnionej funkcji. Można też stawiać tezę, że rada powiatu podejmując uchwałę na podstawie art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym, winna się kierować przesłankami z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie zmienia to jednak postaci rzeczy, że uchwała taka nie ma waloru wiążącego Skarb Państwa, ani też zawarte przez skarżącego porozumienie z Miastem C. nie gwarantowało mu, że otrzyma takie kwoty w razie przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa i to za okres poprzedzający taki skutek prawny. Wszak zawierając porozumienie przed podjęciem wyżej powołanej uchwały NSA, podmiot prowadzący parking dozorowany nie mógł liczyć na przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia od Skarbu Państwa. Istotny jest też okres sprawowania dozoru nad pojazdem. Nie powinno budzić wątpliwości, że w przypadku jedynie kilkudniowego przechowywania pojazdu związane z tym wydatki są wyższe, niż w sytuacji, gdy pojazd jest unieruchomiony przez okres powyżej 6 miesięcy, co ma zawsze miejsce w przypadku przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Składowanie takiego pojazdu nie wymaga zajęcia większej powierzchni, ani zapewnienia przestrzeni manewrowej. Dozorca parkingu jest też z góry uprzedzony o fakcie i terminie jego odbioru, co nie ma miejsca przy typowej umowie przechowywania na parkingu, kiedy to właściciel w dowolnej chwili może odebrać pojazd, co wymaga zapewnienia stałego dostępu i odpowiedniej drogi dojazdowej oraz szerokości miejsca postojowego. Stąd też zasadnie przyjął organ odwoławczy, że średnia stawka abonamentowa, stosowana na terenie C. i S. jako sąsiadujących miast przez podmioty gospodarcze przy zawieraniu umów parkingowych na okres jednego miesiąca, jest miarodajna i najbardziej zbliżona do rzeczywistych wydatków i godziwego wynagrodzenia w przypadku sprawowania dozoru nad pojazdem przez dłuższy okres czasu. Wszak podmioty gospodarcze, świadczące tego rodzaju usługi, są zmuszone do właściwej kalkulacji kosztów i kierowania się prawami rynku. Skarżący, gdyby nie zawarte porozumienia o dozór pojazdu, mógłby liczyć na tego rodzaju przychód, który zawiera zarówno wydatki, jak i kalkulowany dochód (wynagrodzenie). Faktem jest, że stawka abonamentowa wnoszona jest za dany miesiąc z góry, lecz z drugiej strony wiąże się z większym zakresem obowiązków z racji możliwości odbioru pojazdu przez właściciela w dowolnej chwili, co nie ma miejsca w przypadku parkingu dozorowanego, prowadzonego na podstawie porozumienia. W tym względzie odwołać się też należy do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 2536/12 (LEX nr 131157), w którym stwierdzono, że zajmowanie miejsca przez dozorowany pojazd można uznać za równoznaczne ze stałym parkowaniem, podobnie jak wykupienie abonamentu. Oznacza to bowiem posiłkowanie się treścią art. 836 kodeksu cywilnego, czyli określenie należnego wynagrodzenia w danych stosunkach. Zdaniem składu orzekającego, zasady doświadczenia życiowego przeczą też zawartej w skardze tezie, że wybrane do porównań parkingi mogłyby spełniać niższe wymogi, niż parking prowadzony przez skarżącego. Wszak wartość przedmiotowego pojazdu jest znikoma, na co trafnie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę. Właściciel z reguły przy wyborze parkingu kieruje się zaś wartością pojazdu i jego stanem. Im pojazd droższy, tym większe wymogi stawiane parkingom z uwagi na troskę o własne mienie. Znamienny jest też fakt, że zawarte przez skarżącego z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w C. w okresie późniejszym umowy o przechowywanie pojazdów, gwarantowały mu stawkę miesięczną w wysokości [...] zł brutto, czyli w znacznie niższej wysokości, niż średnia stawka abonamentowa na tym terenie, wynosząca 95 zł przy uwzględnieniu do porównań pięciu parkingów, wymienionych przez organy obydwu instancji. Już z tych względów nie sposób podzielić stanowiska skarżącego co do celowego działania organów na jego szkodę i nieobiektywnego rozpatrzenia sprawy oraz ustalenia należności w rażąco zaniżonej wysokości. Stwierdzić też przyjdzie, że ustalenie należności nastąpiło na wniosek z dnia [...] r., a więc złożony po wielu latach. Dołączona do niego obszerna dokumentacja wymagała zaś zapoznania się z nią przez organy obydwu instancji, co wynika z obszernych i wnikliwych motywów podjętych następnie postanowień. Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i podlegała oddaleniu jako nieuzasadniona na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.