II SA/Gl 809/13

WyrokWSA w Gliwicach2013-11-18

Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Bonifacy Bronkowski, Maria Taniewska-Banacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu wznowionym w sprawie pozwolenia na budowę, którego przedmiotowa inwestycja została już zrealizowana, organ może umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., czy też powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, stosując art. 151 § 1 lub § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 k.p.a.?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że realizacja inwestycji budowlanej nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę w trybie wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe ma na celu weryfikację decyzji ostatecznej pod kątem wad procesowych, a nie rozpoznanie nowej sprawy. Organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, stosując art. 151 § 1 lub § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 k.p.a., a nie umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę stacji bazowej, które zostało udzielone decyzją Starosty. Po pewnym czasie, w wyniku wniosku o wznowienie postępowania, Wojewoda uchylił decyzję Starosty i umorzył postępowanie, uznając, że inwestycja została już zrealizowana. Skarżąca Spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując sposób rozstrzygnięcia przez Wojewodę. Sąd uchylił decyzję Wojewody, uznając, że umorzenie postępowania było nieprawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Starszy sekretarz Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi "A" Sp. z o. o. z siedzibą w W. pozwolenia na budowę stacji bazowej [...] - wieża kratowa typu [...][...] m wraz z zespołem szaf telekomunikacyjnych, przyłączem energetycznym oraz zjazdem z drogi publicznej na działkach nr 1,2 położonych w C. Decyzja ta sprostowana została następnie z powodu wadliwego oznaczenia działek znajdujących się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]. Pismem z dnia [...] r. H. i H. M. zwrócili się do Starosty [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną z [...] r., wnosząc jednocześnie o "wstrzymanie budowy" do czasu rozstrzygnięcia postępowania zainicjowanego ww. wnioskiem. Wnioskodawcy wskazali, że o decyzji z dnia [...] r. dowiedzieli się w dniu [...] r. od robotników pracujących na ww. działkach. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., organ wznowił postępowanie w sprawie, jednocześnie odrębnym postanowieniem z tej samej daty nr [...] odmawiając wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej z dnia [...] r. W dniu [...] r. H. i H. M. wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na postanowienie Starosty [...] odmawiające wstrzymania wykonania ww. decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ II instancji utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Z kolei decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 104 i 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji własnej z 18 lutego 2011 r. W uzasadnieniu Starosta przywołał treść art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, stwierdzając następnie, iż obowiązek sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z wymogami określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody istnieje jedynie wówczas, gdy dla danego przedsięwzięcia przepisy prawa przewidują konieczność przeprowadzenia takiego postępowania środowiskowego i zakończenia takiego postępowania decyzją. Zdaniem Starosty planowana inwestycja nie zalicza się do określonych w § 2 lub § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. 2004, Nr 257 poz. 2573 z późn. zm.), a więc nie wymaga przeprowadzenia postępowania środowiskowego. Organ podniósł nadto, że zgodnie z orzecznictwem sądów, mimo iż decyzja Nr [...] z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem prawa, gdyż strona nie brała z własnej winy udziału w postępowaniu to jednak nie uchylił ww. decyzji, ponieważ w wyniku ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, w oparciu o przepisy prawa materialnego, rozstrzygnął sprawę tak samo jak została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, a tym samym decyzja odpowiadałaby w swej istocie dotychczasowej decyzji. Odwołanie od wydanej przez Starostę [...] decyzji wniósł H. M., reprezentowany przez pełnomocnika Z. G. Odwołujący się zarzucił decyzji z dnia [...] r. naruszenie art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 146 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, iż inwestycja została już zrealizowana oraz stwierdzenie, że organ I instancji wydałby ponownie pozwolenie na budowę przedmiotowej inwestycji w postępowaniu nadzwyczajnym. Ponadto zarzucił naruszenie art. 6 k.p.a. w związku z art. 2 oraz 7 Konstytucji RP poprzez przywołanie § 2 oraz § 3 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r. zamiast z 9 listopada 2010 r. a także naruszenie art. 8, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. przez lakoniczne stwierdzenie, iż inwestycja nie wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W konsekwencji odwołujący się wniósł o "uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej i umorzenie niniejszej sprawy ze względu na bezprzedmiotowość postępowania". Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., a nadto uchylił decyzję ostateczną Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r. wraz z postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. W osnowie ww. decyzji Wojewoda [...] orzekł jednocześnie o umorzeniu postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Wojewoda [...] wskazał, iż w postępowaniu wznowieniowym winny uczestniczyć wszystkie strony biorące udział w postępowaniu zwykłym, tymczasem organ I instancji powiadomił jedynie wnioskodawcę i inwestora, pomijając innych uczestników postępowania. Wskazał nadto, że w odpowiedzi na pismo z dnia [...] r. skierowane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta R., zawierające pytanie o aktualny stan realizacji stacji bazowej [...], organ ten pismem z [...]r. wyjaśnił, że w dniu [...] r. w związku z wnioskiem inwestora o udzielenie pozwolenia na użytkowanie ww. inwestycji, została przeprowadzona obowiązkowa kontrola budowy obejmująca sprawdzenie zgodności realizacji inwestycji z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. W wyniku kontroli stwierdzono nieistotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie zmiany trasy kabla nn, rezygnację z montażu anten radiolinii RL1, RL2, RL3, RL5 oraz zmianę azymutu anteny RL4. Skutkiem rezygnacji z montażu ww. anten oraz zmiany azymutu RL4 przekształceniu uległ obszar oddziaływania inwestycji, jednakże jak organ nadzoru budowlanego zauważył, zmiany te nie podlegają reglamentacji przepisów Prawa budowlanego. Decyzją PINB nr [...] z dnia [...] r. inwestor uzyskał pozwolenie na użytkowanie spornej stacji bazowej. Wojewoda [...] wskazał następnie, odpowiadając na zarzut dot. uchybienia organu I instancji poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania środowiskowego, że sporna stacja bazowa nie kwalifikuje się do mogących znacząco oddziaływać na środowisko, tak więc nie wymaga przeprowadzenia postępowania środowiskowego. Wojewoda [...] stwierdził kolejno, że dopiero w postępowaniu wznowieniowym Starosta [...] stwierdził przesłankę obligującą go do uznania wnioskodawców za strony postępowania w myśl art. 28 pkt. 2 Prawa budowlanego w związku z lokalizacją działki nr 3 w obszarze oddziaływania spornej inwestycji. Postępowanie przeprowadzone w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ww. inwestycji, było zatem dotknięte wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu. W konsekwencji wznowienia postępowania organ I instancji ponownie rozpatrzył wniosek inwestora – "A" Sp. z o.o. nie dopatrując się istotnych dla sprawy nowych okoliczności i dowodów uzasadniających uchylenie decyzji ostatecznej. Jednakowoż, jak skarżący słusznie zauważył, organ I instancji w rozstrzygnięciu sprawy zakończonej decyzją z [...] r. pominął aktualny stan faktyczny, a mianowicie fakt, iż inwestycja została już zrealizowana. Wojewoda wskazał, że istotą wznowieniowego postępowania prowadzonego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, po stwierdzeniu istnienia przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania, jest jej powrót do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, organ powinien wydać tak jakby sprawa ta nie była w danej instancji rozstrzygnięta. W konsekwencji wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę należało zatem ponownie rozpatrzeć wniosek "A" Sp. z o.o. Sytuacja faktyczna związana z przedmiotową inwestycją uległa o tyle zmianie, że inwestor zrealizował już zamierzenie budowlane w oparciu o posiadaną decyzję ostateczną Starosty [...] z dnia [...] r. Inwestor uzyskał również decyzję PINB z dnia [...] r. udzielającą pozwolenia na użytkowanie ww. inwestycji. Ponieważ stacja bazowa [...] już istnieje - zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę powyższej inwestycji stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie w tym zakresie winno - z mocy art. 105 § 1 k.p.a. - ulec umorzeniu. Zarówno z treści art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, jak i całokształtu przepisów rozdziału 4 Prawa budowlanego wynika bowiem, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie może być wydana, jeżeli roboty zostały rozpoczęte. Pismem z dnia [...] r. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika "A" Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na wydaną przez organ II instancji decyzję domagając się jej uchylenia. Pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił zaskarżonej decyzji: naruszenie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. z uwagi na jego zastosowanie sprawie, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające wydanie rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym; naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez niezastosowanie go w niniejszym postępowaniu, co polegało na rozpatrzeniu sprawy w drugiej instancji w sposób merytoryczny w sytuacji, gdy jak stwierdził sam organ II instancji "(...) w postępowaniu wznowieniowym winny uczestniczyć wszystkie strony biorące udział w postępowaniu zwykłym, tymczasem organ I instancji powiadomił wnioskodawcę i inwestora, pomijając innych uczestników postępowania"; naruszenie art. 11 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. z uwagi na brak wskazania w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, w jaki sposób organ I jak i II instancji ustalił strony postępowania i jakie podmioty wchodzą w zakres stron postępowania; naruszenie art. 6, 7, 8, 77 § 1 art. 80 k.p.a. w zw. z art. art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., art. 146 k.p.a., art. 149 k.p.a., art. 151 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, a także niewypowiedzenie się co do wystąpienia bądź nie podstaw wznowienia postępowania, zachowania przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, oceny upływu czasu i prawidłowości zakończenia postępowania wznowieniowego; naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Skarżącej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się; naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie za stronę postępowania H. i H. M., bez zweryfikowania faktu czy te osoby są właścicielami, użytkownikami wieczystymi lub zarządcami nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu (planowanej do realizacji inwestycji). W uzasadnieniu pełnomocnik rozwinął wskazane wyżej zarzuty podnosząc m.in., iż wydanie przez organ odwoławczy decyzji uchylającej decyzję pierwszoinstancyjną i rozstrzygającej sprawę co do meritum powinno być podstawowym sposobem rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Należy jednak wskazać w tym miejscu na konieczność respektowania zasady dwuinstancyjności postępowania. Organ odwoławczy nie może zatem orzec co do istoty, jeżeli zostałoby w ten sposób ograniczone prawo strony do dwukrotnego rozpatrzenia jej sprawy. Przeprowadzenie postępowania w pierwszej instancji z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, w sposób istotnie naruszający zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, bądź popełnienie istotnych uchybień w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, stanowi podstawę do wydania decyzji kasacyjnej i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia Wydanie decyzji merytorycznej w postępowaniu odwoławczym nie może sanować tego rodzaju uchybień, ponieważ naruszałoby zawartą w art. 15 zasadę dwuinstancyjności. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż organ I instancji nie ustalił podstawowych okoliczności koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy, naruszył nadto zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym. Takich uchybień organ II instancji nie powinien sanować tylko ewentualnie uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Nadto organ II instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji nie wypowiedział się co do tego czy faktycznie odwołującemu H. M. przysługuje status strony postępowania, czy złożył wniosek o wznowienie postępowania w terminie, kiedy dowiedział o wydaniu decyzji. Organ nie rozważył też czy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Organ II instancji od razu przeszedł do kolejnego etapu postępowania, czyli merytorycznego rozpoznania sprawy. Już choćby z tego powodu decyzja Wojewody [...] winna zostać uchylona, jako naruszająca przepisy postępowania to jest art. 6, 7, 8, 77 § 1 art. 80 k.p.a. w zw. z art. art. 145 § 1 pkt. 4) k.p.a., art. 146 k.p.a., art. 149 k.p.a., art. 151 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarówno organ I jak i II instancji w uzasadnieniach wydanych decyzji naruszają nadto normy art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt. 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane poprzez niewyjaśnienie podstaw prawnych i faktycznych ustalenia obszaru oddziaływania obiektu, a tym samym kręgu stron postępowania. Tym samym oba organy dopuściły się naruszenia normy art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Organ II instancji naruszył nadto art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Spółce przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia [...] r. reprezentowane przez Prezesa Zarządu Z. G. "B" zwróciło się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. W ww. piśmie Prezes Zarządu wskazał nadto, że choć decyzja Wojewody [...] zgodna jest z orzecznictwem WSA w Gliwicach to jednak stosownie do przywołanego przezeń wyroku NSA z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2696/11 organ II instancji nie był uprawniony do umorzenia postępowania w sprawie. Zdaniem Prezesa Zarządu tut. Sąd winien uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji zlecając organom ustalenie faktycznego obszaru oddziaływania obiektu, a nie pojedynczej anteny. W wyniku rozpoznania ww. wniosku Sąd, w trakcie rozprawy w dniu 8 listopada 2013 r., postanowił dopuścić "B" do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a w konsekwencji wniesiona skarga, choć po części z innych przyczyn niż w niej podniesione, musiała zostać uwzględniona. Przystępując do szczegółowych rozważań wskazać należy, iż w myśl utrwalonych w doktrynie i judykaturze poglądów wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia jest więc stosownie do art. 149 § 2 k.p.a.: 1) ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 i art. 145a; 2) przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Wskazać nadto w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu wznowionego postępowania wydaje decyzję, w której w zależności od poczynionych ustaleń: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Wspomniane w przywołanej normie okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. obejmują znaczny upływ czasu od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (art. 146 § 1 k.p.a.) oraz sytuację, w której zdaniem organu w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.). Ta ostatnio wymieniona przesłanka negatywna, uniemożliwiająca uchylenie wydanej w pierwotnym postępowaniu zwykłym decyzji ostatecznej wymaga jednak dla jej przyjęcia wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i jego pełnej analizy. Rozstrzygnięcie z art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. jest bowiem dopuszczalne jedynie wówczas gdy wszystkie okoliczności sprawy przemawiają za tym, że nie ma żadnych podstaw do wydania decyzji innej niż dotychczasowa, a tym samym wada procesowa powodująca wznowienie nie miała żadnego wpływu na merytoryczną prawidłowość zawartego w stanowiącej przedmiot postępowania wznowionego decyzji ostatecznej rozstrzygnięcia. Reasumując podkreślić należy, że jeśli organ w postępowaniu wznowionym nie dopatrzy się istnienia żadnych wymienionych w art. 145 i 145a k.p.a. podstaw wówczas postępowanie winno zakończyć się odmową uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Jeśli natomiast organ stwierdzi istnienie takich podstaw wówczas nie wolno mu odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej a postępowanie winno zakończyć się, w zależności od okoliczności sprawy, bądź to uchyleniem decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) bądź też, w razie wystąpienia negatywnych przesłanek wymienionych w art. 146 k.p.a. – podjęciem przez organ rozstrzygnięcia stwierdzającego wydanie decyzji stanowiącej przedmiot postępowania wznowionego z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie wznowione zakończone może być nadto decyzją o umorzeniu tegoż postępowania jeżeli postępowanie to, ze względów podmiotowych lub przedmiotowych, stanie się bezprzedmiotowe (np. w razie śmierci strony o ile prawa i obowiązki objęte postepowaniem mają charakter osobisty bądź w razie wycofania żądania wznowienia postpowania). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. w przedmiocie pozwolenia na budowę nie odpowiada wskazanym wyżej normom. Jak bowiem wynika z uzasadnienia przywołanej decyzji zdaniem Starosty wydana w sprawie decyzja ostateczna została podjęta z naruszeniem prawa z uwagi na to, że małżonkowie M. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu, nie ma jednak możliwości jej uchylenia albowiem w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Pomimo takiego stanowiska organ w miejsce rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 151 § 2 k.p.a. jako podstawę decyzji przywołał art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i odmówił uchylenia stanowiącej przedmiot wznowienia decyzji ostatecznej. Nadto w uzasadnieniu decyzji organ nie wykazał (brak w tej mierze jakiejkolwiek argumentacji) z jakich przyczyn, jego zdaniem, decyzja, która zapadłaby w wyniku postępowania wznowionego byłaby taka sama jak decyzja dotychczasowa (organ wywiódł jedynie, iż jego zdaniem inwestycja nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny jej oddziaływania na środowisko). Starosta [...] nie ustalił też poprawnie kręgu stron postępowania wznowionego z nieznanych przyczyn, jak wynika z rozdzielnika decyzji, uznając za strony wyłącznie inwestora i H. oraz H. M., z pominięciem, z nieokreślonych przyczyn osób biorących udział w postępowaniu pierwotnym. Słusznie zatem co do zasady Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...], uznając że nie może ona ostać się w obrocie prawnym, choć uczynił to z innych przyczyn niż wskazane powyżej, przyczyn, których Sąd, jak to zostanie niżej wyjaśnione, nie podziela. W uzasadnieniu wydanej decyzji Wojewoda [...] nie dostrzegł bowiem, poza kwestią kręgu stron postępowania wznowionego, wskazanych uchybień podnosząc natomiast, iż organ I instancji w rozstrzygnięciu sprawy zakończonej decyzją z [...] r. pominął jej aktualny stan faktyczny albowiem inwestycja została zrealizowana. Ponieważ zaś stacja bazowa [...] już istnieje - zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę powyższej inwestycji stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie w tym zakresie winno - z mocy art. 105 § 1 k.p.a. - ulec umorzeniu. Zarówno z treści art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, jak i całokształtu przepisów rozdziału 4 Prawa budowlanego wynika bowiem, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie może być wydana, jeżeli roboty zostały rozpoczęte. Decyzja o pozwoleniu na budowę może dotyczyć wyłącznie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych, a jego realizacja - bez względu na to czy nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej, czy na podstawie decyzji ostatecznej, powoduje bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem o pozwolenie na budowę. W konsekwencji Wojewoda [...] nie ograniczył się do wyeliminowania z obrotu prawnego odmawiającego uchylenia decyzji ostatecznej rozstrzygnięcia Starosty [...] z dnia [...] r. lecz uchylił także udzielającą pozwolenia na budowę decyzję ostateczną Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r. wraz z prostującym ją postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., orzekając jednocześnie o umorzeniu postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, iż odnośnie wpływu okoliczności, jaką stanowi zrealizowanie inwestycji na podstawie uzyskanego w postępowaniu pierwotnym pozwolenia na budowę, na sposób właściwego zakończenia postępowania wznowionego ukształtowały się w orzecznictwie sądów administracyjnych dwie koncepcje, uzasadniane odmiennymi, w obydwu przypadkach ważkimi argumentami. Stosownie do pierwszej z nich, która jak się wydaje znalazła wyraz w zaskarżonej decyzji Wojewody [...], fakt, iż objęta pozwoleniem na budowę inwestycja została zrealizowana powoduje, że postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę przedmiotowej stacji, również toczące się w trybie wznowieniowym, winno zostać umorzone, a dalsze postępowanie dotyczące zrealizowanej budowy toczyć się winno na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego przed organami nadzoru budowlanego. Realizacja inwestycji oznacza bowiem, iż w postępowaniu wznowionym nie mogłaby już zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, o jakiej traktuje art. 146 § 2 k.p.a. ponieważ decyzja o pozwoleniu na budowę nie może być wydana, jeżeli roboty zostały zrealizowane – por. np. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 849/11 i z dnia 5 września 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 288/11. Wedle drugiego z poglądów jedynie w postępowaniu zwykłym zrealizowanie obiektu budowlanego pociąga za sobą ten skutek, iż postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Zasada ta nie może jednakże odnosić się do postępowań prowadzonych w trybie nadzwyczajnym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2696/11 "Nie do zaakceptowania bowiem jest pogląd, że organ prowadzący postępowanie o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę w razie ustalenia, że przedmiotowy obiekt budowlany został już zrealizowany mógł wydać decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. rozstrzygając jednocześnie o umorzeniu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Ewentualne dopuszczenie możliwości umarzania postępowania w sprawie pozwolenia na budowę w toku postępowania wznowieniowego z uwagi na zrealizowanie obiektu budowlanego podważałoby sens istnienia trybu nadzwyczajnego". Uzasadniając swój pogląd Naczelny Sąd Administracyjny przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 563/07 w którym wskazano, że bezprzedmiotowość postępowania w sprawie pozwolenia na budowę odnosi się tylko i wyłącznie do postępowań zwykłych, w żadnej mierze nie może mieć zastosowania w postępowaniu toczącym się na skutek wznowienia postępowania. WSA w Warszawie podkreślił, że po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu postępowania organ może na nowo ukształtować rozstrzygnięcie dopiero po wykluczeniu istnienia przesłanek negatywnych wymienionych w art. 146 § 2 k.p.a., tj. po zbadaniu czy dotychczasowa decyzja, odpowiadając prawu materialnemu może zostać zachowana. Dlatego przed zbadaniem wymienionej kwestii, nie wchodzi w rachubę umorzenie postępowania z tej przyczyny, iż obiekt budowlany już powstał, a tym samym postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Także w wyroku z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 120/13 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "bez znaczenia dla przeprowadzenia badania, tak w zakresie przesłanki wznowieniowej, jak i negatywnej przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej pozostawał fakt wybudowania przedmiotowej inwestycji, na realizację której inwestorowi zostało udzielone pozostające w obrocie prawnym pozwolenie na budowę". Obecny skład tut. Sądu przychyla się do drugiej ze wskazanych wyżej koncepcji. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2154/10 postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem, w którym w aspekcie przedmiotowym występują dwa elementy: - po pierwsze, ustalenie czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna rozstrzygająca sprawę indywidualną było dotknięte ciężką, kwalifikowaną wadą procesową wyliczoną w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1 k.p.a., - po drugie zaś, ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy jest wyznaczone granicami tożsamości sprawy. Na tożsamość sprawy składa się tożsamość przedmiotowa. Przy tożsamości przedmiotowej, jak podkreślił NSA w przywołanym wyroku, nie jest dopuszczalna zmiana przedmiotu rozstrzygnięcia, który to przedmiot wyznacza rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa decyzją ostateczną, "na podstawie przepisów prawa materialnego obowiązującego w dniu wydania decyzji ostatecznej i stanu faktycznego obowiązującego w dniu wydania decyzji ostatecznej". Ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę administracyjną to rozpoznać i rozstrzygnąć tożsamą przedmiotową sprawę. Pogląd ten tut. Sąd w obecnym składzie w pełni podziela. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest bowiem nadzwyczajnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji ostatecznej, a nie rozpoznanie i rozstrzygnięcie nowej sprawy administracyjnej. W konsekwencji, zdaniem Sądu, prawnie niedopuszczalnym jest wykluczenie przesłanki negatywnej z art. 146 § 2 k.p.a., zakazującej uchylenia pierwotnej decyzji ostatecznej, jedynie z powodu legalnego zrealizowania inwestycji, a więc z powodu okoliczności faktycznej, która zaszła po wydaniu decyzji ostatecznej. W sytuacji takiej niedopuszczalnym jest zatem w postępowaniu wznowionym umorzenie postępowania w przedmiocie udzielonego w przeszłości pozwolenia na budowę. Wykluczenie przesłanki z art. 146 § 2 k.p.a. może bowiem mieć miejsce jedynie wówczas gdy w toku postępowania wznowionego okaże się, że poprzednio wydana decyzja ostateczna była nie tylko wadliwa formalnie (przez wadę procesową powodującą wznowienie) lecz także materialnie. Tym samym zaskarżona decyzja musiała ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, narusza ona bowiem art. 138 § 1 pkt 2, 146 § 2, art. 151 § 1 pkt 2 i § 2, a także art. 105 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie wniesione doń odwołanie Wojewoda [...] uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego niezbadania przez organy czy wnioskujący o wznowienie postępowania dochowali terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Sąd wskazuje, że choć kwestii tej wprost nie poruszono ani w postanowieniu wznawiającym postępowanie ani w wydanych przez organy decyzjach to jednak data, w której H. i H. M. dowiedzieli się o decyzji ostatecznej została przez nich wskazana w podaniu o wznowienie. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 200,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 240,00 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17,00 zł orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a. a także § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło