II OSK 739/14

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Op 306/13 odrzucającego skargę M. L. na uchwałę Rady Gminy Pawłowiczki z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić skargę kasacyjną Rada Gminy Pawłowiczki uchwałą Nr XXIV/141/13 z dnia 28 lutego 2013 r. zmieniła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla wsi N., określony uchwałą z dnia [...] października 2010 r., Nr [...]. W dniu 15 kwietnia 2013 r. M. L. złożył w Urzędzie Gminy Pawłowiczki pismo z dnia 10 kwietnia 2013 r., w którym wezwał Radę Gminy do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę zapisów uchwały z dnia 28 lutego 2013 r., dotyczących określenia usług nieuciążliwych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Rada Gminy Pawłowiczki podjęła w dniu [...] maja 2013 r. uchwałę Nr [...], którą odmówiła uwzględnienia wezwania, uznając je za bezzasadne. Przedmiotowa uchwała została przesłana przez organ za pismem z dnia 10 maja 2013 r. na adres wskazany przez M. L. i pod tym adresem doręczona w dniu 13 maja 2013 r., do rąk matki skarżącego za pisemnym pokwitowaniem na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. M. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na uchwałę Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r., domagając się stwierdzenia jej niezgodności z prawem. Pismo zawierające skargę złożył osobiście w dniu 13 czerwca 2013 r. w siedzibie Sądu, co wynika z daty prezentaty oraz adnotacji uwidocznionej na tym piśmie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Opolu skarga została w dniu 13 czerwca 2013 r. przesłana pocztą do organu, celem nadania jej biegu, w trybie art. 54 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 29 lipca 2013 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 15 kwietnia 2013 r. Rada Gminy Pawłowiczki udzieliła odpowiedzi w drodze uchwały z dnia 9 maja 2013 r., doręczając tę odpowiedź skarżącemu w dniu 13 maja 2013 r. Skarga do sądu administracyjnego mogła zostać zatem skutecznie wniesiona w trzydziestodniowym terminie, określonym w art. 53 § 2 p.p.s.a., liczonym od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Termin do wniesienia skargi rozpoczął zatem bieg w dniu 14 maja 2013 r. i upływał z dniem 12 czerwca 2013 r. (środa). Skarżący złożył skargę osobiście w dniu 13 czerwca 2013 r. w siedzibie Sądu, czyli wbrew dyspozycji art. 54 § 1 p.p.s.a., nie skierował jej za pośrednictwem organu właściwego, tj. Gminy Pawłowiczki. W dniu otrzymania skargi Sąd przekazał ją bezzwłocznie organowi pocztą, przesyłką nadaną w dniu 13 czerwca 2013 r., co wynika z daty stempla pocztowego. Ten właśnie dzień przesłania skargi przez Sąd, tj. 13 czerwca 2013 r., należy przyjąć za datę wniesienia skargi do właściwego organu. Wynikająca bowiem z brzmienia art. 54 p.p.s.a. zasada wnoszenia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem właściwego organu administracji publicznej oznacza, że w razie bezpośredniego wniesienia skargi do sądu administracyjnego lub innego (niewłaściwego) organu - tenże sąd lub organ powinien ją przekazać do organu administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje zatem w takim wypadku data przekazania skargi przez sąd lub inny organ do właściwego organu administracji publicznej. Sąd podkreślił, że już złożenie przez skarżącego skargi do Sądu, które miało miejsce w dniu 13 czerwca 2013 r., nastąpiło dzień po upływie terminu do jej wniesienia, gdyż termin ten upłynął w dniu 12 czerwca 2013 r. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył M. L., zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 43 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd , sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, iż organ doręczył uchwałę Rady Gminy Pawłowiczki z dnia 9 maja 2013 r. skutecznie skarżącemu w dniu 13 maja 2013 r. (dzień doręczenie ww. uchwały B. l. – matce skarżącego na jej adres zamieszkania, zamiast na adres zamieszkania skarżącego) gdy ww. uchwałę doręczono skarżącemu w dniu 10 czerwca 2013 r. (dzień doręczenia mu uchwały przez B. L., którego to uchybienia organu nie dostrzegł Sąd I instancji i w konsekwencji bezpodstawnie odrzucił skargę. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że strona może wnieść skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia w terminie wskazanym w treści art. 53 § 2 p.p.s.a. Kwestia ta została przesądzona w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. II OPS 2/07 (opubl. w ONSAiWSA z 2007 r. Nr 3, poz. 60). Przepis art. 53 § 2 p.p.s.a stanowi, że w przypadkach o którym mowa w treści art. 52 § 3 i 4 skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia. Zatem z przepisu tego wynika, że strona może wnieść skutecznie skargę w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w sytuacji kiedy udzielono na nie odpowiedzi. Jednakże należy zauważyć, że takie doręczenie musi być dokonane w sposób prawidłowy, tj. m.in. na właściwy adres strony postępowania. Przyjęty w art. 43 k.p.a. tryb doręczenia pism adresatowi stanowi wyjątek od zasady doręczania bezpośredniego. Wyjątkowy charakter tego uregulowania prowadzi do wniosku, że nie jest dopuszczalne interpretowanie tego przepisu w sposób rozszerzający. Z treści art. 43 k.p.a. wynika jednoznacznie, że skorzystanie w sposób skuteczny z określonego w nim trybu doręczenia wymaga spełnienia łącznie trzech wskazanych w nim warunków, którymi są: po pierwsze - adresat jest nieobecny w momencie doręczenia pisma, po drugie - pismo przyjmują osobiście za pokwitowaniem dorosłe osoby wymienione w przepisie, z zachowaniem kolejności w nim podanej, tj. domownik, sąsiad lub dozorca domu, po trzecie - osoby te zobowiązują się do oddania pisma osobiście adresatowi (por. postanowienie NSA z 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 616/12 Lex nr 1337193). Domownikami w rozumieniu art. 43 k.p.a. są takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Wymogiem uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt III Aua 1568/12 Lex 1335632). Dlatego też powoływanie się w skardze kasacyjnej przez pełnomocnika skarżącego, że doręczenie odpowiedzi na wezwanie do sunięcia naruszenia prawa dokonano B. L. pod adresem jej zameldowania (ul. [...] N.), pomimo iż ze zwrotnego potwierdzenia doręczenie przedmiotowej odpowiedzi wynika, iż takiego doręczenia dokonano pod adresem zameldowania skarżącego (ul. [...] N.), w trybie art. 43 k.p.a. Oznacza to, że w sytuacji gdy skutecznie doręczono skarżącemu odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w dniu 13 maja 2013 r., to termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu 14 maja 2013 r. i upłynął w dniu 12 czerwca 2013 r. Natomiast skarżący wniósł skargę na ww. uchwałę Rady Gminy Pawłowiczki z dnia 28 lutego 2013 r. w dniu 13 czerwca 2013 r. a więc z jednodniowym uchybieniem terminu do jej wniesienia. Na marginesie należy zauważyć, że WSA w Opolu postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji. Brak jest również w przedmiotowej sprawie podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie WSA kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).