II SA/Kr 994/13
WyrokWSA w Krakowie2013-11-26
Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Mirosław Bator, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, który wydał decyzję kasacyjną uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania, może być jednocześnie organem właściwym do rozpatrzenia sprawy w pierwszej instancji, jeśli w poprzednim postępowaniu był wyłączony z powodu reprezentowania Skarbu Państwa, który jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji, który wydał decyzję kasacyjną, nie może być jednocześnie organem właściwym do rozpatrzenia sprawy w pierwszej instancji, jeśli w poprzednim postępowaniu był wyłączony z powodu reprezentowania Skarbu Państwa, który jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania. W przypadku, gdy podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania jest Skarb Państwa, Prezydent Miasta działający jako organ administracji rządowej jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, a Gmina nie jest stroną postępowania, co nie stanowi przeszkody do jego orzekania. Wadliwe postanowienie o wyznaczeniu innego organu nie zmienia rzeczywistej właściwości organu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa w 1954 r. Organ pierwszej instancji (Starosta) ustalił odszkodowanie w wysokości ponad 4,5 mln zł. Wojewoda decyzją kasacyjną uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że organ pierwszej instancji był niewłaściwy. Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta złożył skargę na decyzję Wojewody, zarzucając naruszenie przepisów o właściwości organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta K. na decyzję Wojewody z dnia 28 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania skargę oddala.
Uzasadnienie:
Decyzją z dnia [...]listopada 2011 r. ([...] ) na podstawie art. 128 ust 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 130, art. 132 ust. 1a, 2, 3a i 5 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.) Starosta i orzekł w pkt 1) o ustaleniu odszkodowania w wysokości 4 555 656,00 zł (słownie złotych: cztery miliony pięćset pięćdziesiąt pięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt sześć 00/100) za nieruchomość oznaczoną poprzednio jako parcele: 1. kat. [...] i 1. kat [...] b. gm. kat C. w zakresie odpowiadającym obecnie części działek: nr [...] o pow. 804 m2, nr [...] o pow. 240 m2, nr [...] o pow. 1735 m2, nr [...] o pow. 2210 m2, nr [...] o pow. 137 m2, nr [...] o pow. 430 m2, nr [...] o pow. 250 m2, nr [...] o pow. 10 m2, nr [...] o pow. 1139 m2, nr [...] o pow. 1072 m2, nr [...] o pow. 1461 m2 i nr [...] o pow. 1028 m² poł. w obr. [...] m. oraz całości działek: nr [...] o pow. 468 m2 i nr [...] o pow. 20 m2, poł. w obr. [...] ; w pkt [...] ) o wypłacie kwoty 4 555 656 zł (słownie złotych: cztery miliony pięćset pięćdziesiąt pięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt sześć 00/100) odpowiadającej kwocie odszkodowania ustalonego w punkcie 1 na rzecz L.S. za udział wynoszący 1/3 części, czyli kwotę 1518 552,00 zł, A.L za udział wynoszący 1/3 części, czyli kwotę 1 518 552,00 zł, M.J. za udział wynoszący 1/3 części, czyli kwotę 1 518 552,00 zł; w pkt. 3) o zobowiązaniu Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta , wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do zapłaty wskazanej w punkcie 2 kwoty odszkodowania, w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna; w pkt.4) o tym, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego; w pkt 5) o tym, że wskazana w punkcie 2 kwota odszkodowania podlega waloryzacji na dzień zapłaty; w pkt 6) o tym, że odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody.
Starosta podał co następuje:
Będąca przedmiotem postępowania nieruchomość oznaczona poprzednio jako parcele: l. kat. [...] ,[...] ,[...] m b. gm. kat. C. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 26 marca 1954 r. W dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność P.T. . Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej orzeczeniem z dnia 10 września 1954 r., opierając się na przepisach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. RP z 1952 r., nr 4, poz. 31) orzekło o przyznaniu odszkodowania w wysokości 8 064,05 zł. na rzecz P.T. za ww. nieruchomość. Po rozpatrzeniu odwołania P.T. Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej decyzją z dnia 22 listopada 1955 r. na podstawie art. 37 i art 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. RP z 1952 r., nr 4, poz. 31) orzekła o częściowym uznaniu odwołania uchylając orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 10 września 1954 r. i zobowiązując Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej do zaoferowania nieruchomości zamiennej w obrębie lub najbliższej okolicy o tym samym lub zbliżonym charakterze z uwagi na fakt, iż wywłaszczony nie miał prawa własności do innych nieruchomości. Pismem z dnia 10 października 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej złożyło do Sądu Powiatowego dla dzielnicy N. m. wniosek o zezwolenie na złożenie do depozytu sądowego odszkodowania przyznanego P.T. na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 10 września 1954 r. Postanowieniem Sądu Powiatowego dla Dzielnicy [...] z dnia 25 maja 1962 r., sygn. akt I[...] zlecono Kasie Sądu wypłacić na rzecz P.T. kwotę 8 064,05 zł, zapisaną pod pozycją [...] ks. sum. dep. tytułem równowartości wywłaszczonej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Zespół Wywłaszczeń nieruchomości objętej Iwh [...] i [...] b. gm. w C. . W dniu 8 kwietnia 1963 r. Sąd Powiatowy dla Dzielnicy [...] skierował do Kasy Sądu polecenie wypłaty P.T. kwoty 8 064,05 zł i złożenie sprawozdania w tej kwestii.
Dokumentów mogących potwierdzać przyznanie poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom odszkodowania w formie gotówkowej lub w formie nieruchomości zamiennej poszukiwano w zbiorach: Archiwum Zakładowego [...] Urzędu Wojewódzkiego Archiwum Państwowego , Wojskowego Zarządu Kwaterunkowego , Archiwum Wojsk Lądowych , Archiwum Rejonowego Zarządu Infrastruktury i Archiwum Sił Powietrznych w N. , lecz takie dokumenty nie odnalazły się. Na okoliczność czy P.T lub jego spadkobiercom zostało przyznane odszkodowanie pieniężne z tytułu wywłaszczenia nieruchomości organ administracji przeprowadził dowód z przesłuchania stron. Przesłuchiwani w takim charakterze A.L. M.J. , L.S. oświadczyli iż nic im nie wiadomo aby P.T. lub jego dzieci pobrały odszkodowanie w formie pieniężnej z tego tytułu. W związku z powyższym przedmiotowy wniosek dotyczący przyznania odszkodowania należało uznać za zasadny.
Roszczenie o przyznanie odszkodowania za wywłaszczone parcele obecnie przysługuje: A.L. M.J. oraz L.S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 14 maja 1997 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po P.T. przez W.T. , I.T. , M.J. oraz Z.G. , postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 16 lutego 1981 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po M.J. przez A.L. w całości, postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 7 października 1981 r,, sygn. [...] stwierdzającego nabycie spadku po I.T. przez M.J. Z.G. i W.T. wszyscy po 1/3 części; postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 22 maja 1990 r., sygn. akt [...]stwierdzającego nabycie spadku po Z.G. przez L.S. w całości; postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 26 lipca 1990 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po W.T. przez M.J. w całości.
Z porównania mapy katastralnej b. gm. kat. C. z aktualną mapą ewidencyjną ustalono, iż parcela 1. kat. 539/2 odpowiada częściom działek: nr [...], [...] poł. w obr. [...] m. parcela 1. kat. [...] działkom: nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] oraz częściom działek: nr [...] ,[...] ,[...] poł. w obr.[...] m. , natomiast parcela 1. kat. [...] odpowiada działce nr [...] oraz częściom działek nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] pół. w obr. [...] m.
Działki: nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] (z której powstały działki: nr [...] i nr [...] ), nr [...] (odpowiadająca działce nr [...] ) oraz nr [...] zostały zwrócone na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako parcele: 1. kat. [...] ,[...] ,[...] b. gm. kat. C. na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 10 grudnia 1997 r., nr [...] i decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...] Działka nr [...] , obj. księgą wieczystą nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa, natomiast działka nr [...] , obj. księgą wieczystą nr [...] została przekazana przez Skarb Państwa na własność Parafii Rzymsko Katolickiej [...]
Położone w obr. [...] m. działki: nr[...] , nr [...] ,[...] obj. [...] nr [...] obj. [...] obj. [...] , nr [...] obj. [...] zostały nabyte na własność Gminy z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. -- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, co zostało stwierdzone decyzją Wojewody z dnia 11 grudnia 1994 r. (działka nr [...] ), decyzją Wojewody z dnia 19 lipca 1993 r., nr [...] (działki: nr [...] i nr [...] decyzją Wojewody z dnia 30 kwietnia 1993 r, nr [...] (działka nr [...] ), decyzją Wojewody z dnia 9 stycznia 1992 r., nr [...] (działki: nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] ), decyzją Wojewody z dnia 1 października 1993 r., nr [...] (działka nr [...] ), decyzją Wojewody z dnia 9 stycznia 1992 r., (działka nr[...] ) oraz decyzją Wojewody z dnia 7 grudnia 2007 r., (działka nr [...] .
Postępowanie w sprawie dotyczy odszkodowania za nieruchomości oznaczone jako działki: nr [...] i nr [...] oraz części działek ewidencyjnych: nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] itd... poł, w obr.[...] . gm. kat. C. . Powierzchnia wywłaszczonej nieruchomości w granicach działek ewidencyjnych będących przedmiotem niniejszego postępowania wynosi odpowiednio dla poszczególnych działek: nr [...] - 468 m2, nr [...] - 804 m2, nr [...] - 240 m2, nr [...] - 1735 m2, nr [...]\ - 1735 m2, nr [...] - 2210 m2, nr [...] - 137 m2, nr [...] - 430 m2, nr [...] - 250 m2, nr [...] - 10m2, nr [...] - 1139 m2, nr [...] - 1072 m2, nr [...] o pow. 20 m2nr [...] - 1461 m2 i nr [...] - 1028 m2.
W obecnym stanie prawnym podstawą do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość są przepisy art. 128 ust 1 i art. 129 ust. 5, w związku z art. 130, art. 132 ust. 1a, 2, 3a i 5 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.).
Stosownie do art. 233 obowiązującej od 1 stycznia 1998 r. ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wg. którego sprawy wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów, rozstrzygnięcie w kwestii przedmiotowego odszkodowania powinno nastąpić na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro zatem odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w 1954 r. nie zostało przyznane osobom uprawnionym, to zastosowanie ma przepis art. 129 ust. 5 ust 3 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zgodnie z treścią przepisu art. 130 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu, a w przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu - wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia praw.
W opracowaniu z dnia 20 sierpnia 2011 r. rzeczoznawca majątkowy ustalił aktualną wartość rynkową nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [..] i [...] oraz części działek ewidencyjnych: nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] w granicach parcel; 1. kat. [...] ,[...] na kwotę 4 555 656 zł (słownie złotych: cztery miliony pięćset pięćdziesiąt pięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt sześć 00/100) tj. 414,00 zł/m2. Określenie wartości przedmiotowej nieruchomości jako przedmiotu prawa własności nastąpiło według cen i wartości na dzień ustalenia wysokości odszkodowania, czyli według cen rynkowych kształtujących się w miesiącu sierpniu 2011 r. w wolnym obrocie rynkowym nieruchomości gruntowych na terenie dzielnicy N. m. i według stanu na dzień jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa tj. dzień 10 listopada 1952 r. w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej.
Zasadą przyjętą w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest obciążenie obowiązkiem zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość podmiotu prawa publicznego, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. W myśl przepisu art. 132 ust. 5 ww. ustawy do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6-8, starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki samorządu terytorialnego.
W niniejszej sprawie wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako parcela [...] ,[...] b. gm. kat. C. nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa. Z dniem 27 maja 1990 r. prawo własności nieruchomości objętej wnioskiem przeszło z mocy prawa na rzecz Gminy
Obowiązek ustalenia odszkodowania stanowi bezpośrednią konsekwencję orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości i mieści się w pojęciu zobowiązania powstałego w związku z wykonaniem tego orzeczenia. Odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości jest instytucją prawa administracyjnego i stanowi formę zadośćuczynienia za szkodę wynikającą z władczej ingerencji państwa w prawo własności. Zasada nierozerwalności wywłaszczenia odszkodowania wynika z art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 1. obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Prezydent Miasta działający w imieniu Gminy Miejskiej oraz Skarbu Państwa .
Wedle strony odwołującej się art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania do zdarzeń sprzed wejścia w życie w/w ustawy, a tym samym brak jest podstaw prawnych do regulowania roszczeń odszkodowawczych w sprawach, w których przed 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu, lecz bez ustalenia odszkodowania. Omawiana ustawa weszła w życie w dniu 1 stycznia 1998 r., a żaden przepis nie rozszerzył zakresu obowiązywania tego przepisu na stany faktyczne, które miały miejsce przed w/w datą. Nadto strona odwołująca się podniosła, że wbrew temu, co stwierdził rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym, parcele podlegające wycenie nie były przeznaczone na cele budowy osiedli mieszkaniowych dla powstającej Huty im. [...], gdyż już w latach 40-tych ubiegłego wieku zostały zajęte przez okupanta pod lotnisko wojskowe, a w okresie powojennym przejęte zostały przez polskie władze wojskowe w celu dalszej rozbudowy lotniska. W tej sytuacji orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 26 marca 1954 r. o wywłaszczeniu uregulowało stan prawny tych nieruchomości i umożliwiło prawidłowe funkcjonowanie i rozbudowę lotniska w C. Przedmiotowe parcele na dzień formalnego odjęcia prawa własności, tj. na dzień 19 listopada1952 r. wchodziły w skład terenów lotniska, stanowiły część czynnego pasa startowego lotniska i jego otoczenia. Nieruchomości wskazane przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie jako nieruchomości podobne do nieruchomości wycenianych nie zostały prawidłowo dobrane, gdyż są położone na obszarach, które nie odpowiadają terenowi, na którym położone były nieruchomości wyceniane w chwili wywłaszczenia. Ponieważ stan wycenianych nieruchomości z dnia 19 listopada 1952 r. różni się od stanu obecnego, w procedurze szacowania należało określić i zlokalizować dzisiejszy segment rynku nieruchomości zbliżony cechami do istniejącego w w/w dniu. Poprawny proces szacowania opiera się na wyborze właściwego segmentu rynku, a następnie przyjęciu właściwych cech rynkowych i właściwej skali ich wartościowania poprzez właściwy dobór atrybutów. W związku z tym, iż rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym nie podał szczegółowego opisu wybranych do porównania nieruchomości, nie można zweryfikować czy w innym zakresie (np. wyposażenie w sieci techniczne, geometria, dostępność komunikacyjna, sąsiedztwo i otoczenie, stan prawny) są one podobne w rozumieniu art. 4 pkt 16 u.g.n. do wycenianych nieruchomości o stanie określonym na dzień wywłaszczenia. Ponadto zakładając, iż operat został wykonany w dniu 20 sierpnia 2011 r., to uwzględnienie w procesie wyceny transakcji dokonanych w dniu 12 sierpnia 2009 r. i 18 sierpnia 2009 r. budzi poważne zastrzeżenia, bowiem zgodnie z Powszechnymi Krajowymi Zasadami Wyceny, przy zastosowaniu podejścia porównawczego w wycenie nieruchomości "do porównań należy wykorzystywać nieruchomości podobne, które były przedmiotem sprzedaży w okresie najbliższym, poprzedzającym datę wyceny, ale nie dłuższym niż dwa lata od daty, na którą określa się wartość nieruchomości".
Dodatkowe wątpliwości budzi rozstrzygnięcie o odszkodowaniu w zakresie odpowiadającym obecnie działce nr [...] obr. [...] w sytuacji, gdy w/w działka objęta jest przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (części parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. C. stanowiącej własność Pani M. z R. C. prowadzonego przez Starostę pod sygnaturą akt[...] .
Decyzją z dnia 21 maja 2012 r. ([...]) Wojewoda orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego dotyczącego odwołana Gminy Miejskiej, natomiast decyzją z dnia 22 maja 2012 r. ([...] ) o umorzeniu postępowania odwoławczego dotyczącego odwołania Skarbu Państwa. Powyższe rozstrzygnięcia były konsekwencją przyjęcia przez organ odwoławczy, że Prezydent Miasta działający tak w imieniu Gminy Miejskiej jak i Skarbu Państwa nie jest stroną postępowania.
Wyrokiem z dnia 28 września 2012 r. (II SA/Kr 1046/12) na skutek skargi wniesionej przez Prezydenta Miasta reprezentującego Skarb Państwa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody z dnia 22 maja 2012 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. ([...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 § 2 kpa Wojewoda i uchylił w całości decyzję z dnia 22 listopada 2011 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Organ odwoławczy podał co następuje:
Zgodnie z ukształtowanym obecnie orzecznictwem sądowym nie można przyjąć poglądu, że warunkiem zastosowania tego przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest to, aby stan faktyczny, do którego przepis ten miałby być zastosowany, istniał w dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (por I OSK 1111/08).
W rozpatrywanej sprawie przyjąć należy, że materialno-prawną podstawą orzeczenia o odszkodowaniu jest przepis art. 128 u.g.n., zaś art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przyznaje staroście jako organowi administracji publicznej, kompetencję do wydania - inaczej niż przewiduje to zasada z art. 129 ust. 1 u.g.n. - odrębnej decyzji o odszkodowaniu (por. II SA/Rz 385/09, II SA/Kr 959/10, II SA/Kr 513/11). Ponadto zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP i art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie nieruchomości może nastąpić jedynie za odszkodowaniem.
Przedmiotowa sprawa dotyczy nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa i położonej na terenie miasta - miasta na prawach powiatu, a zatem organem administracji publicznej ustawowo właściwym do jej załatwienia jest Prezydent Miasta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. W wyniku rozpatrzenia wniosku Prezydenta Miasta wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia 30 czerwca 2009 r. tut organ stwierdził, iż podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania byłaby będąca jednocześnie stroną postępowania w tej sprawie Gmina reprezentowana przez Prezydenta Miasta . Zachodziły więc przesłanki wyłączenia z mocy prawa organu I instancji. Na podstawie art. 26 § 2 w związku z art. 26 § 3 p.a. - postanowieniem z dnia 31 lipca 2009 r. Wojewoda do załatwienia przedmiotowej sprawy wyznaczył Starostę
Począwszy od wyroku NSA z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1310/09 w orzecznictwie sądowoadministracyjnym opowiedziano się za przyjęciem koncepcji, iż: "obowiązek zapłaty odszkodowania stanowi wykonanie decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu nieruchomości. Z tych względów zobowiązanie z tytułu zapłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości orzeczone decyzją wydaną przed wejściem w życie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych jest zobowiązaniem, o którym mowa w art. 36 ust 3 pkt 3 tej ustawy. Przejął je zatem na mocy tego przepisu Skarb Państwa (por. tez I OSK 731/11II CZP 99/06). Efektem przyjęcia ww. stanowiska jest konieczność uznania, iż w przedmiotowej sprawie podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa, która obecnie stanowi własność Gminy nie jest ta osoba prawna, reprezentowana przez Prezydenta Miasta cz Skarb Państwa. W chwili obecnej brak jest więc podstaw do tego, by Prezydent Miasta - ustawowo właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawie - miał być nadal wyłączony od orzekania w niej. Skoro sprawa nie dotyczy interesu Gminy Kraków, to nie ma przeszkód, by Prezydent Miasta mógł w niej orzekać. Z kolei orzekanie w sprawie przez Starostę pomimo braku trwania przesłanek do wyłączenia Prezydenta Miasta uznać należy za naruszenie przepisów o właściwości, skutkujące ewentualnym wszczęciem postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia (art. 156 § 1pkt 1 kpa)
W kontekście charakteru i skutków prawnych postanowienia wydanego na podstawie art. 26§2 kpa o wyznaczeniu do załatwienia sprawy innego organu administracji wskazać należy, że jest to akt administracyjny ściśle związany z konkretnym postępowaniem i tym samym wywierający skutek tylko w tym postępowaniu. Procesowy charakter takiego postanowienia powoduje, iż związanie z wyrażonym w nim stanowiskiem nie może wykraczać poza ramy danego postępowania administracyjnego.
Wobec ustalenia, iż podmiotem zobowiązanym w przedmiotowej sprawie do wypłaty odszkodowania nie jest obecnie Gmina (co stanowiło przyczynę wyłączenia Prezydenta Miasta d rozpatrzenia przedmiotowej sprawy), lecz Skarb Państwa i w związku z tym ponownie właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy m.in. na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. byłby Prezydent Miasta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, to wyznaczony uprzednio Starosta uznając się za organ niewłaściwy winien był przekazać sprawę organowi obecnie właściwemu na podstawie ww. przepisu. Stosownie do treści art. 19 p.a. organy administracji winny przestrzegać z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej (której formą jest również tzw. właściwość delegacyjna) na każdym etapie postępowania. Tak więc w chwili obecnej sprawa ustalenia odszkodowania za nieruchomość, stanowiącą obecnie własność Gminy, winna być rozpoznawana nie przez Starostę, lecz przez Prezydenta Miasta - wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej.
Niezależnie od powyższego należy wskazać na wadliwość wyceny przedmiotowej nieruchomości sporządzonej w formie operatu szacunkowego z dnia 20 sierpnia 2011 r. Aktualność operatu szacunkowego z dnia 20 sierpnia 2011 r. została przez biegłego potwierdzona w piśmie z dnia 22 lutego 2013 r. stosowną klauzulą aktualizacyjną, o której mowa w przepisie § 58 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Ponadto w ww. piśmie z dnia 22 lutego 2013 r. biegły wyjaśnił, że: "datą określenia wartości 4 555 656 zł jest data 20.08.2011 r. widniejąca na stronie 4 operatu szacunkowego z 20.08.2011 r. Inne daty jak 20 sierpnia 2010 r. czy 10 grudnia 2010 r. są wynikiem błędu kopiowania ".
Zgodnie z ugruntowanym w tej materii stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "opinia wydana przez rzeczoznawcę majątkowego o wysokości odszkodowania nie ma charakteru wiążącego; jest opinią która podlega ocenie właściwego organu administracyjnego'' (tak m.in. w wyroku NSA z 8 listopada 2001 r., sygn. akt I S.A. 833/00). Powyższe oznacza, iż: "organ nie może ograniczyć się do powołania na konkluzję zawartą w opinii rzeczoznawcy, lecz obowiązany jest sprawdzić na jakich przesłankach biegły te konkluzje oparł i skontrolować prawidłowość tego rozumowania (por. VIII SA/Wa 74/07)
Przedmiotowy operat nie może zostać uznany za sporządzony zgodnie z przepisami prawa oraz standardami zawodowymi rzeczoznawców majątkowych.
Zgodnie bowiem z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie szczególnych zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego "1.Przy stosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen, 2, W podejściu porównawczym stosuje się metodę porównywania parami, metodę korygowania ceny średniej albo metodę analizy statystycznej rynku". Jak stanowi natomiast ust. 4 tego paragrafu "przy metodzie korygowania ceny średniej do porównań przyjmuje się z rynku właściwego ze względu na położenie wycenianej nieruchomości co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Wartość nieruchomości będącej przedmiotem wyceny określa się w drodze korekty średniej ceny nieruchomości podobnych współczynnikami korygującymi, uwzględniającymi różnice w poszczególnych cechach tych nieruchomości". Zgodnie z art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez nieruchomość podobną należy rozumieć "nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość".
Choć biegły wskazał, iż w świetle jego ustaleń, wywłaszczona nieruchomość w momencie jej przejścia na własność Skarbu Państwa były przeznaczona "na cele budowy osiedli mieszkaniowych dla powstającej Huty im. [...] porównania przyjął nieruchomości o różnym przeznaczeniu tj. "tereny zabudowy innej niż zagrodowa", "tereny zabudowy usługowej", ,, tereny zabudowy mieszkaniowej", "tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej", nie wyjaśniając powodów takiego postępowania. Za niewłaściwe należy więc uznać dokonanie wyceny nieruchomości o powierzchni 1.1004 ha. w oparciu o transakcje 11 nieruchomościami spośród których trzy mają powierzchnie: 0.0010 ha (transakcja nr 3), 0,0047 ha (transakcja nr 5) i 0,0021 ha (transakcja nr 8). W opinii organu odwoławczego, nieruchomości o tak znikomych powierzchniach po prostu nie sposób uznać za podobne do nieruchomości wycenianej o powierzchni ponad 1 hektara.
Niektóre transakcje (nr 1 i nr 2), miały miejsce na ponad 2 lata przed sporządzeniem wyceny. Tymczasem zgodnie z notą interpretacyjną nr 1 (NI 1) "Zastosowanie podejścia porównawczego w wycenie nieruchomości", wydaną przez [...] Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych w ramach "Powszechnych krajowych zasad wyceny (PKZW)", "Do porównań należy wykorzystywać nieruchomości podobne, które były przedmiotem sprzedaży w okresie najbliższym, poprzedzającym datą wyceny, ale nie dłuższym niż dwa lata od daty, na którą określa się wartość nieruchomości. Wykorzystywanie cen z innych okresów wymaga szczegółowego uzasadnienia".
Wątpliwości organu z punktu widzenia logiczności i zupełności operatu szacunkowego budzi wreszcie przypisanie przez biegłego cesze "uzbrojenie w sieci techniczne", oceny "średnie", (strona 12), której to ocenie odpowiada opis "wyposażenie częściowe". Powyższe wydaje się zupełnie bezzasadne skoro na stronie 5 w rozdziale 1.2 " opis nieruchomości według stanu na dzień wywłaszczenia" wskazał on, iż "parcele nie były uzbrojone w sieci techniczne".
W świetle powyższego należy stwierdzić, iż operat szacunkowy z dnia 20 sierpnia 2011 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J.W. może być wykorzystany dla potrzeb przedmiotowego postępowania.
Powyższe, jak również wskazane wcześniej kwestie związane z koniecznością wydania rozstrzygnięcia przez organ właściwy w sprawie rzeczowo i miejscowo w chwili orzekania, w pełni uzasadniają uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Starosty z dnia 22 listopada 2011 r. nr oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Na powyższe rozstrzygnięcie Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta Krakowa złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów art. 136 kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy; art. 126 w zw. z art. 110 kpa poprzez uchylenie decyzji Starosty dnia22 listopada 2011 r. (w skardze mylnie wskazano 22.11.2011 r.) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Prezydenta Miasta jako organu I instancji, podczas gdy w obrocie prawnym nadal funkcjonuje postanowienie Wojewody z dnia 31 lipca 2009 r., o wyłączeniu Prezydenta Miasta - miasta na prawach powiatu - od załatwienia sprawy ustalenia odszkodowania i wyznaczeniu Starosty do załatwienia w/w sprawy; art. 24 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 28 kpa poprzez przyjęcie, iż Prezydent Miasta reprezentujący Skarb Państwa będący stroną postępowania może być jednocześnie w tej sprawie organem I instancji; art. 7 i 8 kpa poprzez przyjęcie, iż Prezydent Miasta reprezentujący Skarb Państwa będący stroną postępowania może być jednocześnie w tej sprawie organem I instancji.
Strona skarżąca podała, ze zgodnie z art. 24 §3 kpa obowiązek wyłączenia pracownika lub organu od załatwienia konkretnej sprawy istnieje także wtedy, gdy w sprawie pojawią się okoliczności niewymienione w § 1 art. 24 kpa, ale które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika lub organu. Podniosła również, że wskazanie w zaskarżonej decyzji przez Starostę jako podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania Skarbu Państwa tylko pozornie pozwala przyjąć, że ustały przyczyny wyłączenia organu ustawowo właściwego od załatwienia przedmiotowej sprawy, a nadto postanowienie z dnia 31 lipca 2009 r. uniemożliwia temu organowi dalsze prowadzenie postępowania bez naruszenia przepisu art. 24 §1 pkt 1 i §3 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddaleni skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.
Zaskarżona do Sądu decyzja jest decyzją kasacyjną, nie rozstrzyga więc merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ I instancji. Decyzja taka nie stanowi bezpośredniej konsekwencji stosowania norm prawa materialnego, a wydawana jest na podstawie przepisu formalnego tj. art. 138 § 2 kpa. Podjęcie takiej decyzji poprzedzone być musi oceną dokonywaną w kontekście przesłanek cytowanego przepisu, a więc zmierzającą do ustalenia czy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na to pytanie możliwe jest tylko przy uwzględnieniu treści właściwych norm prawa materialnego dotyczących istoty rozpoznawanej sprawy. Błąd organu odwoławczego co do prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie może prowadzić do fałszywych wniosków co do zakresu koniecznych jeszcze ustaleń.
Po pierwsze odrzucić należy zarzut skarżącego o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nieruchomość została w 1954 r. wywłaszczona rzecz Skarbu Państwa decyzją wydaną na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych w, a – jak wynika z poprawnych ustaleń organów - odszkodowanie ostatecznie nie zostało właścicielowi przyznane. Zarówno zaś przepisy dekretu, jak i przepisy obecnie obowiązujące (w tym art. 21 ust 2 Konstytucji RP) przewidują i nakazują ustalenie i wypłatę ekwiwalentu za pozbawienie praw do nieruchomości. W sprawie więc spełnione zostały wszystkie przesłanki w/w przepisu, a przeszkody w jego stosowaniu nie stanowi to, że stan faktyczny implikujący konieczność ustalenia odszkodowania zrealizował się przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. To właśnie przede wszystkim w takich stanach jak w rozpatrywanej sprawie w/w przepis – ze swej istoty – ma stanowić prawną podstawę i kształtować kompetencje określonego organu do ostatecznego uregulowania zobowiązań Państwa związanych z przejęciem, choćby w przeszłości, własności nieruchomości.
Pierwszym powodem, dla którego sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia było stwierdzenie, że decyzję w I instancji wydał organ niewłaściwy. Z tym poglądem należy się zgodzić. W sprawie prawidłowo wskazano Skarb Państwa jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Co do zasady obowiązkiem zapłaty odszkodowania obciążony jest podmiot, na rzecz którego nieruchomość została wywłaszczona: zgodnie z art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami do zapłaty odszkodowania zobowiązany jest starosta, jeżeli wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeśli wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na rzecz tej jednostki. W przedmiotowej sprawie wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na podstawie przepisów dekretu z 1949 r. przewidujących wywłaszczenie tylko na rzecz Skarbu Państwa. Na mocy art. 5 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych z dniem 27 maja 1990 r. gminy przejęły z mocy prawa, nieodpłatnie określoną część mienia Skarbu Państwa niezbędną do podjęcia i realizacji nałożonych na nie zadań publicznych. Stosownie zaś do przepisu art. 36 ust. 1 tej ustawy na gminy przeszły zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.
W wyroku z dnia 12 października 1993 r. sygn. 4/93 (OTK 1993/2/34) Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości obciążenie gmin zobowiązaniami powstałymi w wyniku finansowania z budżetu centralnego zadań inwestycyjnych wynikających z uchwały Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1982 r. w sprawie zasad realizacji i finansowania budownictwa mieszkaniowego, co wyłączyło odpowiedzialność gmin za ten zakres zobowiązań Skarbu Państwa. W uwzględnieniu istoty sformułowanego przez Trybunał poglądu ustawą z dnia 18 stycznia 1996 r. o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 102) ust. 3 art. 36 nadano nowe brzmienie: zawarto w nim listę zobowiązań i wierzytelności, które z dniem wejścia w życie ustawy przejął Skarb Państwa, a w ramach tej listy (pkt 3) wymieniono zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych oraz zobowiązania powstałe w związku z wykonaniem tych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych. W wyroku z dnia 10 lutego 2010 r. I OSK 1310/09 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "obowiązek zapłaty odszkodowania stanowi wykonanie decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu nieruchomości". Zdaniem NSA "odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości jest instytucją prawa administracyjnego i stanowi formę zadośćuczynienia za szkodę wynikającą z władczej ingerencji państwa w prawo własności. Wywłaszczenie nieruchomości jak i odszkodowanie za wywłaszczenie tworzy stosunek prawny o charakterze administracyjnoprawnym. Wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem, stąd ustalenie odszkodowania jest koniecznym elementem decyzji o wywłaszczeniu. Zasada nierozłączności wywłaszczenia i odszkodowania wynika z art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 1 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. ....Z tych względów zobowiązanie z tytułu zapłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości orzeczone decyzją wydaną przed wejściem w życie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych jest zobowiązaniem, o którym mowa w art. 36 ust. 3 pkt 3 tej ustawy. Przejął je zatem na mocy tego przepisu Skarb Państwa".
Zarówno ten pogląd, jak i jego argumentacje, sąd rozpoznający sprawę niniejszą, podziela.
Skarżący zresztą w istocie tego poglądu nie kwestionuje . Twierdzi jednak, że "wskazanie w decyzji z dnia 22 listopada 2011 r. przez Starostę karbu Państwa jako podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania tylko pozornie pozwala przyjąć, że ustały przyczyny wyłączenia organu ustawowo właściwego do załatwienia sprawy", bo nadal w obrocie pozostaje postanowienie z dnia 31 lipca 2009 r. o wyłączeniu organu.
W ocenie Sądu takie rozumowanie jest błędne. O rzeczowej właściwości organu decyduje bowiem przepis ustawy, a nie postanowienie organu wyższego stopnia wydane w trybie art. 26 § 3 kpa; postanowienie takie nie może "konkurować" z zapisem ustawowym, bo nie stanowi dla takiego zapisu alternatywy. Służy ono jedynie rozwiązaniu wyjątkowej sytuacji związanej nie z kompetencją organów administracji publicznej, lecz z wyłączeniem pracownika tego organu. Innymi słowy wyznaczenie do rozpoznania sprawy innego organu wskutek przyjęcia wadliwego założenia o istnieniu podstaw do wyłączenia pracownika, nie zmienia rzeczywistej właściwości organu. Postanowienie o wyznaczeniu innego organu tylko wtedy uzasadnia odstępstwa od ustawowo określonej właściwości, kiedy podstawy wyłączenia pracownika (pracowników) rzeczywiście istnieją.
Tymczasem w rozpatrywanej sprawie przyczyny takie nie istniały. Skoro bowiem podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Skarb Państwa, to nie ma przeszkód, aby prezydent miasta na prawach powiatu będący zarazem organem gminy, rozstrzygał w sprawie ustalenia tego odszkodowania. W takiej sytuacji prezydent nie orzeka w sprawie reprezentowanej przez siebie jednostki samorządu terytorialnego, a jednostka ta nie jest stroną postępowania. Przywoływania przez skarżącego chwała NSA z dnia 19 maja 2003 r. OPS 1/03 dotycząca wyłączenia prezydenta miasta na prawach powiatu w sprawach o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej własność Gminy, była rzeczywiście w praktyce odnoszona do spraw o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowiącą własność miasta na prawach powiatu. Działo się to jednak wtedy, kiedy podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania była gmina, a nie Skarb Państwa. Skoro w rozpatrywanej sprawie podmiotem zobowiązanym jest Skarb Państwa, to ocena poprawności opisanej praktyki orzeczniczej jest zbędna.
W rozpatrywanej sprawie nie ma żadnego powodu mogącego uzasadniać jej rozstrzygnięcie przez organ inny, niż określony ustawą. Jak wyżej wskazano nie stanowi takiego uzasadnienia wadliwe postanowienie o wyznaczeniu innego organu. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy w dacie podejmowania tego postanowienia w orzecznictwie przyjmowano, że w takich sytuacjach jak w sprawie niniejszej, podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Gmina. Istotne jest bowiem to, który podmiot uznawany jest za zobowiązany w sprawie niniejszej. Organy administracji mają obowiązek przestrzegania własnej właściwości na każdym etapie postępowania, a to oznacza, że przesłanki, które o tej właściwości mają decydować, muszą pozostawać aktualne także w dacie podejmowania decyzji.
Nie ma przy tym żadnego znaczenia eksponowana w skardze okoliczność, że sprawę ma rozstrzygać organ, który w dotychczasowym postępowaniu występował jako reprezentant strony. W prawidłowo prowadzonym postępowaniu o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną decyzją z dnia 26 marca 1954 r. nieruchomość Gmina nie jest stroną, Prezydent Miasta działa jako organ administracji publicznej , a nie reprezentant Gminy.
Z tych względów podzielić należy pogląd Wojewody co do organu właściwego do załatwienia sprawy. W konsekwencji zaś uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ocenić należało jako zgodne z prawem. Postępowanie w I instancji przeprowadzone zostało bowiem z naruszeniem prawa, a naruszenie to powoduje konieczność rozpoznania sprawy w całości przez organ właściwy. Przesłanki z art. 138 § 2 kpa zostały spełnione.
Dopiero w tym, ponownym postępowaniu, właściwy organ dokonać może oceny materiału dowodowego, uzupełnić ten materiał, lub też zgromadzić nowy. W tej sytuacji poddawanie ocenie prezentowanych w skardze zarzutów dotyczących operatu szacunkowego jest, na obecnym etapie postępowania, przedwczesne.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło