II OSK 817/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-12-01

Skład orzekający: Anna Łuczaj, Jerzy Stelmasiak, Mirosław Wincenciak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ochrony zabytków ma obowiązek uzgodnić pozwolenie na rozbiórkę obiektu budowlanego, który nie jest wpisany do rejestru zabytków, ale znajduje się w wykazie zabytków, o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że WSA nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę. Sąd pierwszej instancji pominął istotne przepisy nowelizacji z 2010 r., które nakładają obowiązek uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 tej ustawy, nawet jeśli nie są one wpisane do rejestru zabytków. WSA nie zbadał również wystarczająco materiału dowodowego, w tym decyzji o wpisie do rejestru zabytków i opracowań ewidencyjnych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Ś. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiające uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku nr [...] w miejscowości Zaborów. Gmina argumentowała, że budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków i nie spełnia definicji zabytku. Minister podtrzymał odmowę, wskazując na wpisanie obiektu do gminnej ewidencji zabytków i jego walory historyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Ministra, uznając, że nie wykazano ujęcia budynku w gminnej ewidencji zabytków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant: asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1106/13 w sprawie ze skargi Gminy Ś. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Gminy Ś. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 28 listopada 2013r., sygn. akt VII SA/Wa 1106/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu skargi Gminy Ś. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę - uchylił zaskarżone postanowienie (pkt I wyroku); stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt II wyroku); zasądził od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Gminy Ś. kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego (pkt III wyroku) . W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] marca 2013r., wydanym na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2013r. Nr 162 poz. 1568 ze zm.), art. 7 i 8 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010r. Nr 75 poz. 474), art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane oraz art. 17 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Zabytków we Wrocławiu nr [...] z dnia [...] lipca 2011r., [...] odmawiające uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku nr [...] w miejscowości Z. Organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji, w wyniku analizy treści decyzji wpisu do rejestru w/w parku podworskiego oraz załączonego do niej opracowania ewidencyjnego parku, uznał, iż ochrona konserwatorska obejmuje obszar parkowy z wyłączeniem terenu folwarku oraz zabudowy zlokalizowanej od strony północnej (domu mieszkalnego oraz kościoła). Kierownik Delegatury w Legnicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu podkreślił, iż pochodzący z przełomu XVIII i XIX w. budynek nr [...] w Z., który zachował w większości dekorację elewacji, spełnia definicję legalną zabytku. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji Gmina Ś. podniosła, iż budynek objęty wnioskiem nie jest wpisany do rejestru zabytków. Podkreślono także, iż wykaz budynków składających się na zespół dworsko-pałacowy w Zaborowie, zamieszczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Ścinawa przyjętym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Zaborowie z dnia [...] czerwca 2005r., nie zawierał obiektu stanowiącego przedmiot postępowania. W przekonaniu skarżącej budynek nr [...] w Zaborowie nie spełnia ustawowej definicji zabytku. Powołano się ponadto na wnioski zawarte w opinii rzeczoznawcy majątkowego z dnia 2 grudnia 2009r.i wskazano, że Gmina nie posiada środków finansowych na przeprowadzenie remontów budynków wzniesionych przed 1939r. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Z art. 8 ustawy z dnia 18 marca 2010r. ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych ustaw wynika, że do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzje o: ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, warunkach zabudowy, ustaleniu lokalizacji linii kolejowej oraz o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego, a także pozwolenia na budowę i rozbiórkę, wymagają uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków (w formie wymaganej przepisami prawa) – w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 ustawy. Kompetencje organu ochrony zabytków do wypowiadania się w tej sprawie wynikają z faktu, że budynek nr [...] w Zaborowie, którego dotyczą planowane prace rozbiórkowe, znajduje się w w/w wykazie zabytków nieruchomych. Tak więc, stosownie do art. 8 ust. 3 tej ustawy, organ konserwatorski jest zobowiązany do zajęcia stanowiska w sprawie uzgodnienia pozwolenia na prace budowlane dotyczące w/w obiektu. Jednocześnie, w toku rozpatrywania sprawy dotyczącej powyższego uzgodnienia, Kierownik Delegatury w Legnicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu wyjaśnił, iż obiekt stanowiący przedmiot postępowania leży poza obszarem parku podworskiego w Zaborowie, który został wpisany do rejestru zabytków pod numerem [...] na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Legnicy z dnia [...] czerwca 2013r. Organ powołał się na art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i zaznaczył, że rozstrzyga w tej sprawie, czy projektowane prace są dopuszczalne ze stanowiska konserwatorskiego, tj. czy nie naruszają wartości zabytkowych chronionego obiektu. Podniósł, że dzieje posiadłości w Zaborowie sięgają początków XVIII w., kiedy to dobra te weszły w posiadanie rodziny von Nostitz. Z tego czasu pochodzi, stanowiący główny element założenia pałacowo-parkowego, barokowy pałac, na którego zapleczu zaczęła powstawać zabudowa folwarczna. Kolejnymi właścicielami majątku byli przedstawiciele rodu von Prittwitz, którzy stworzyli w otoczeniu pałacu romantyczny park krajobrazowy. W wyniku działań wojennych spaleniu uległ budynek pałacowy. Do chwili obecnej z historycznego kompleksu majątku w Zaborowie zachowały się ruiny pałacu, część folwarczna oraz park. Pochodzące z wieku XVIII założenie folwarczne w Zaborowie tworzy zabudowa zorganizowana wokół dziedzińca, położonego na zapleczu zrujnowanego pałacu, do której należy obiekt stanowiący przedmiot postępowania. W centralnej części w/w podwórza usytuowany jest kamienny, owalny basen z reliktami barokowej fontanny. Powstały na przełomie XVIII i XIX w. budynek nr [...] pełnił pierwotnie najprawdopodobniej funkcję domu ogrodnika. Przedmiotowy budynek, pomimo złego stanu technicznego oraz wykonania dobudówki w latach 60. XX w., zachował niemalże w całości czytelną, historyczną bryłę z charakterystycznym dachem (od strony północnej i południowej mansardowym oraz naczółkowym od strony wschodniej i zachodniej), a także oryginalny detal architektoniczny w postaci: gzymsów, lizen, opasek okiennych z kluczem. Mimo wieloletniego zaniedbania, nadal daje świadectwo wyglądu i funkcjonowania zabudowań folwarcznych z przełomu XVIII i XIX w., stanowiąc cenny dokument kultury materialnej Dolnego Śląska. A zatem, w przekonaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, należy go zachować. Organ stwierdził także, iż w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących na istotne naruszenie konstrukcji w/w obiektu, które mogłoby spowodować katastrofę budowlaną. W opinii rzeczoznawcy budowlanego zawarto stwierdzenie, iż nadal możliwe jest użytkowanie w/w budynku, po przeprowadzeniu prac polegających na: wymianie pokrycia dachu i stolarki okiennej, remoncie kapitalnym bądź wymianie schodów parteru i stropu poddasza nieużytkowego, remoncie pozostałych stropów, miejscowych wymianach i wzmocnieniach elementów konstrukcyjnych, wykonaniu nowych instalacji. Konieczność całkowitej rekonstrukcji części drewnianych bądź ceramicznych budynku nie przesądza o utracie jego wartości zabytkowych, albowiem elementy te, z racji właściwości technicznych tego materiału, podlegają wymianie w ciągu wieloletniego funkcjonowania historycznego obiektu. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jednocześnie podkreślił, iż budynek nr [...] jest obiektem chronionym na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ścinawa przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Ścinawie z dnia [...] czerwca 2005r. - został oznaczony jako obiekt o walorach historycznych, kulturowych i krajobrazowych. Ponadto, zgodnie z rysunkiem stanowiącym załącznik do planu, nieruchomość położona jest w strefie "B" ochrony konserwatorskiej. W myśl ustaleń § 9 ust. 1 pkt 2 lit. a w/w uchwały, obszar objęty przedmiotową strefą podlega rygorom konserwatorskim w zakresie utrzymania zasadniczych elementów struktury przestrzennej, utrzymania istniejącej substancji zabytkowej. Powyższy zapis oznacza w praktyce konieczność zachowania budynku stanowiącego przedmiot postępowania. Wobec powyższego, rozbiórka budynku nr [...] w Zaborowie stałaby w sprzeczności z prawem miejscowym. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina Ś. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła organowi: 1) błąd w ustaleniach faktycznych tj. przyjęcie, że budynek nr [...] w miejscowości Zaborów wchodził w skład zespołu dworsko-pałacowego w Zaborowie jako dom ogrodnika, podczas gdy żaden dokument nie uzasadnia tego faktu; 2) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez wpisanie budynku nr [...] w miejscowości Zaborów do wykazu zespołów i obiektów o walorach historycznych, kulturowych i krajobrazowych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy brak jest dokumentów źródłowych na podstawie których dokonano wpisu i zachodzi okoliczność, że jedyną podstawą wpisu była tabliczka – wykaz zespołów i obiektów o walorach historycznych, kulturowych i krajobrazowych; 3) naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 3 pkt 1 w związku z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd podniósł, że podstawą materialno-prawną kontrolowanego postanowienia jest art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane zgodnie z którym w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. W ocenie Sądu bezspornym jest, że na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Legnicy z dnia [...] czerwca 2013r. do rejestru zabytków został wpisany park podworski w Zaborowie oraz, że budynek o nr [...], którego dotyczy postanowienie, leży poza obszarem tego parku. Budynek jest objęty (jako obiekt chroniony) miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Ś. z dnia [...] czerwca 2005r. Jednakże zdaniem Sądu z akt administracyjnych nie wynika, aby obiekt ten był ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Sąd podkreślił, że jednoznaczne ustalenie, czy budynek którego dotyczy postępowanie jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków jest konieczne, bowiem ochronie prawnej podlegają jedynie obiekty ujęte w tej ewidencji (o ile zostaną jednocześnie uwzględnione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego). Sąd wskazał, że z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo budowlane wynika, iż wydanie pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wymaga uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków tylko wówczas, gdy obiekt budowlany nie jest co prawda wpisany do rejestru zabytków, lecz jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków. W ocenie Sądu wydając kontrolowaną decyzję organ naruszył podstawowe zasady postępowania wyrażone w art. 7, art. 77 k.p.a. W skardze kasacyjnej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, reprezentowany przez radcę prawego M. G., zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na pominięciu, że zabytek objęty postępowaniem uzgodnieniowym znajduje się w wykazie, o którym mowa w art. 7 i 8 ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 18 marca 2010 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 474). 2. naruszenie prawa materialnego, tj.: niezastosowanie art. 8 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 18 marca 2010 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 474), co doprowadziło do pominięcia tego, że "do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzję, o której mowa w art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 niniejszej ustawy" i wyciągnięcia całkowicie błędnych konsekwencji prawnych z faktu, że "w ocenie Sądu z akt administracyjnych nie wynika, aby obiekt ten był ujęty w gminnej ewidencji zabytków". W oparciu o powyższe zarzuty Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania , w tym kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie organu Sąd całkowicie pominął art. 8 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 18 marca 2010 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 474). A zatem, dopóki nie ma ewidencji, podstawę prawną prowadzenia postępowania uzgodnieniowego przed organami konserwatorskimi stanowi wykaz. Gdyby Sąd trafnie zastosował art. 8 ust. 3 ustaw o zmianie ustawy o ochronie zabytków (...), to ustaliłby także, że z akt sprawy wynika, że wykaz został ustalony i w dniu [...] grudnia 2010r. przesłany 43 samorządom terytorialnym pismem Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze, usprawiedliwiony jest zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Treść uzasadnienia wyroku winna potwierdzać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia organu. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w dostateczny i jednoznaczny sposób przyczyn podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku jest bardzo lakoniczne, nie odnosi się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności i nie nawiązuje do podstawy materialnoprawnej postanowienia. Podkreślić należy, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w niniejszej sprawie powołał się na przepisy art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474) – wskazał te przepisy tak w podstawie rozstrzygnięcia jak i w uzasadnieniu postanowienia. Tymczasem Sąd pierwszej instancji pomija powyższe przepisy, skupiając się na przepisie art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, i jednocześnie nie dostrzegając, że przepis ten należy odczytywać mając na uwadze powołaną wyżej ustawę z dnia 18 marca 2010r. Nadto Sąd pierwszej instancji myli decyzję, którą Wojewódzki Konserwator Zabytków w Legnicy wpisał do rejestru zabytków województwa legnickiego po nr rej. [...] park podworski w Zaborowie, podając datę 19 czerwca 2013 r., zamiast daty 19 czerwca 1979 r. Sąd powołuje także przepis art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane zamiast art. 39 ust. 3 tej ustawy. Wprawdzie w innym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przywołuje art. 39 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, to jednak nie sposób nie zauważyć niestaranności w sporządzeniu uzasadnienia wyroku. Sąd pierwszej instancji nie poddał także ocenie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy i nie rozważył ich znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien poddać ocenie – czego nie uczynił – zarówno decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] czerwca 1979r. o wpisie do rejestru zabytków parku podworskiego w Zaborowie jak również decyzję Konserwatora Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia [...] maja 1951 r. o uznaniu za zabytek dworu w Zaborowie i wpisie obiektu do rejestru zabytków Województwa Wrocławskiego pod nr [...], a to w celu rozważenia zakresu tych decyzji i ich znaczenia dla budynku nr [...]. Ocena tych decyzji winna być dokonana łącznie z opracowaniem ewidencyjnym parku, o którym mowa w decyzji z dnia [...] czerwca 1979r., Charakterystyką stanu istniejącego, Recenzją - Opracowanie założenia parkowego przy pałacu w Zaborowie gmina Ś., w tym z opracowaniem graficznym - także szkicem i legendą planu obrazującą m.in. granice ochrony zabytkowego założenia - oraz załączoną do akt metryczką parku – ogrodu, w której jest rubryka: "Istniejące budynki: z wpisem 1. o wartościach zabytkowych zespół budynków w podwórzu; 2. Inne: budynek gospodarczy na dawnym dziedzińcu pałacowym". Dokonanie tej oceny jest konieczne celem rozważenia, czy przedmiotowy budynek nr [...] był objęty tymi decyzjami czy też nimi nie był objęty. Nadmienić należy, iż organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2012r. powołał się na opracowanie ewidencyjne parku i załączoną do niego legendę oraz wyjaśnił jak rozumie zakres decyzji tj. obszar wpisany do rejestru zabytków; zaznaczył, że dla rozpatrzenia sprawy niezbędne jest jednoznaczne ustalenie, czy budynek nr [...] jest położony na terenie parku wpisanego do rejestru zabytków czy też znajduje się poza tym terenem. Te okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, pozostały poza sferą rozważań i oceny Sądu pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji winien ocenić prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy, a następnie prawidłowość zajętego przez organy stanowiska w tej kwestii. Jeżeli bowiem przedmiotowy budynek nr [...] nie jest objęty wskazanymi wyżej decyzjami, to wówczas Sąd pierwszej instancji winien rozważyć, czy zachodzą okoliczności wskazane w art. 7 i art. 8 powołanej wyżej ustawy zmieniającej. A mianowicie, zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( t.j. Dz.U. z 2010r., Nr 243, poz.1623 ze zm.- aktualnie t.j. Dz.U. z 2013r., poz.1409) - w brzmieniu od dnia 5 czerwca 2010r. - w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Przepis art. 39 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, na co zasadnie zwraca uwagę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, należy odczytywać łącznie z przepisami noweli do ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.), tj. ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474). A mianowicie, art. 6 tej noweli stanowił, że w terminie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy Generalny Konserwator Zabytków i wojewódzcy konserwatorzy zabytków założą odpowiednio krajową i wojewódzką ewidencję zabytków (ust. 1), a w terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, o którym mowa w art. 7, wójt (burmistrz, prezydent miasta) założy gminną ewidencję zabytków ( ust. 2). Ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 5 czerwca 2010r. i od tego dnia dla Generalnego Konserwatora Zabytków i wojewódzkich konserwatorów zabytków biegł termin na założenie odpowiednio krajowej i wojewódzkich ewidencji zabytków. Natomiast termin 2 – letni dla wykonania przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) obowiązku założenia gminnej ewidencji zabytków rozpoczynał bieg od dnia przekazania mu przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, o którym mowa w art. 7. Przepis art. 7 tej noweli przewidywał, że w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wojewódzki konserwator zabytków przekaże wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście wykaz zabytków, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b niniejszej ustawy oraz wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Jednocześnie – co jest istotne w niniejszej sprawie - art. 8 ust. 3 tej noweli stanowił, że do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzję, o której mowa w art. 39 ust. 3 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 niniejszej ustawy. A zatem, decyzję, o której mowa w art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków: - w odniesieniu do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, a nadto - do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474). Na okoliczność, że przedmiotowy budynek nr [...] znajduje się w takim wykazie – celem ujęcia obiektu w gminnej ewidencji zabytków - powołał się Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Zabytków we Wrocławiu w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2011r., nr [...] odmawiającego uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku nr [...] w Zaborowie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji wskazał, że taki wykaz został opublikowany w biuletynie informacji publicznej Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, a nadto Gmina Ś. pismem z dnia [...] grudnia 2010r. otrzymała płytę CD z tym wykazem, czego dowodem jest potwierdzenie odbioru z dnia [...] stycznia 2011r. Wprawdzie organ I instancji nie podał dokładnego miejsca publikacji ( numeru biuletynu czy daty publikacji i pozycji ), to niemniej jednak powołał się jednocześnie na doręczenie tego wykazu Gminie Ś. A zatem, organ I instancji podniósł, że Gminie Ś. było wiadome, że taki wykaz istnieje i jest w nim wykazany przedmiotowy budynek nr [...] w Z. Także organ odwoławczy – co umknęło uwadze Sądu pierwszej instancji - powołał się na przepisy art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474) oraz sporządzony wykaz zabytków nieruchomych. Zauważyć przy tym należy, że jeśli organ podnosi, iż dany obiekt jest wpisany do wykazu zabytków, o jakim mowa w art. 7 powyższej ustawy zmieniającej, to okoliczność tą winien wykazać. A zatem, organ winien załączyć do akt sprawy sporządzony wykaz zabytków, bądź chociażby wypis określonej jego części poświadczony za zgodność z oryginałem - na okoliczność, że określony obiekt znajduje się w tym wykazie. Nie jest bowiem wystarczające wskazanie, że Gmina Ś. taki wykaz otrzymała – nawet jeśli Gmina Ś. temu nie zaprzecza – albowiem sąd administracyjny winien mieć możliwość sprawdzenia tej okoliczności, aby móc dokonać należytej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. To zaś oznacza, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego winien przedstawić Sądowi pierwszej instancji wykaz zabytków, o jakim mowa w art. 7 powyższej noweli bądź wypis określonej części tego wykazu ( poświadczony za zgodność z oryginałem ) dla potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez organy obu instancji. Wobec tego, że w aktach administracyjnych nie ma powołanego w uzasadnieniach postanowień organów obu instancji wykazu zabytków, Sąd pierwszej instancji w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. winien zażądać od organu przedstawienia tego wykazu, aby skontrolować, czy rzeczywiście przedmiotowy budynek nr [...] w Zaborowie jest umieszczony w wykazie zabytków, o jakim mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474), czy też nie jest w nim umieszczony. Z powyższych względów uchylenie przez Sąd pierwszej instancji postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013r. z powołaniem się tylko i wyłącznie na nieistniejącą decyzję z dnia [...] czerwca 2013r. oraz nie rozważenie kwestii noweli z dnia 18 marca 2010r. i jej znaczenia dla tej sprawy powoduje, że zaskarżony wyrok podlega uchyleniu. W tym stanie rzeczy w niniejszej sprawie okazały się zasadne także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 8 ust. 3 i art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010r. w związku z art. 39 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło