III SA/Kr 1142/13
WyrokWSA w Krakowie2013-11-28
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Dorota Dąbek, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysokość przyznanego zasiłku celowego z tytułu zniszczenia budynku mieszkalnego w wyniku klęski żywiołowej została ustalona prawidłowo, z poszanowaniem zasad uznania administracyjnego i celów pomocy społecznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wysokość przyznanego zasiłku celowego została ustalona prawidłowo. Zasiłek celowy z art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru odszkodowawczego i nie musi pokrywać w całości szkody majątkowej. Uznanie administracyjne organu przy ustalaniu wysokości zasiłku nie było dowolne, lecz opierało się na zgromadzonym materiale dowodowym, w tym deklaracji poprzedniego właściciela i danych z ewidencji gruntów, a także uwzględniało cele pomocy społecznej, polegające na wsparciu w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, a nie na pełnym zaspokojeniu potrzeb czy rekompensacie szkód.Stan faktyczny
M. S. złożyła wniosek o zasiłek celowy po zniszczeniu jej budynku mieszkalnego w wyniku osuwiska. Organy administracji przyznały jej zasiłek w kwocie 204.045 zł, podczas gdy wnioskodawczyni domagała się 300.000 zł. Sporna była wysokość przyznanego zasiłku, która według skarżącej była zaniżona. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz przekroczenie granic uznania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala
W dniu 4 czerwca 2010 r. M. S. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku ze zdarzeniem polegającym na zniszczeniu budynku mieszkalnego w P spowodowanym uaktywnieniem się osuwiska.
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2010 r. odmówił M. S. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego pochodzącego ze środków rezerwy celowej budżetu państwa w kwocie 300.000 zł. Po rozpatrzeniu odwołania M. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 292/11 uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd wskazał, że organy odmówiły wypłaty zasiłku celowego, uznając, iż dom w P nie jest miejscem zamieszkania strony i jej rodziny. Sąd podkreślił jednak, że M. S. podnosiła, że ona sama i jej rodzina nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w B, gdyż w domu u teściów zamieszkała jedynie gościnnie, na czas generalnego remontu nieruchomości położonej w P. Wskazała, że w domu teściów rodzina trzyosobowa zajmuje pokój z kuchnią, mieszkają tam bez żadnego tytułu prawnego, a zatem, zdaniem skarżącej, nie można uznać, aby mieli zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Dlatego też prowadzili remont generalny w domu, który uległ zniszczeniu w wyniku osuwiska, które uaktywniło się w następstwie powodzi. Zdaniem Sądu organy prowadzące postępowanie powyższych okoliczności nie wyjaśniły i nie ustaliły, w jakich warunkach rodzina M. S. mieszka w B i czy faktycznie był prowadzony remont generalny w domu położonym w P. W ocenie Sądu organy naruszyły przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania.
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2011 r. przyznał M. S. zasiłek celowy w wysokości 204.045 zł z przeznaczeniem na zakup mieszkania. Wójt orzekł, że przyznany zasiłek zostanie wypłacony w dwóch ratach (pierwsza 61.200 zł wypłacona do 8 grudnia 2011 r., a druga 142.845 zł wypłacona po zawarciu umowy przedwstępnej zakupu mieszkania) i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Po rozpatrzeniu odwołania M. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2012 r. uchyliło decyzję organu I instancji i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało, że M. S. przysługuje zasiłek celowy, lecz stwierdziło, iż ustalenia organu I instancji co do wysokości przyznanego zasiłku nie były prawidłowe. Zdaniem Kolegium konieczne było usunięcie wątpliwości co do rzeczywistej powierzchni zniszczonego budynku należącego do strony, gdyż te ustalenia maja istotny wpływ na kwotę przyznawanej pomocy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2012 r. przyznał M. S. zasiłek celowy w wysokości 204.045 zł z przeznaczeniem na zakup mieszkania i stwierdził, że całość przyznanej kwoty została wypłacona stronie w grudniu 2011 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania M. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2012 r. uchyliło decyzję organu I instancji i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia było oparcie się przez organ I instancji na wytycznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego. Zdaniem Kolegium organ I instancji powinien precyzyjnie ustalić stan faktyczny, w tym wysokość poniesionych przez stronę strat majątkowych i zakres potrzeb. Kolegium ponownie wskazało na konieczność usunięcia wątpliwości co do rzeczywistej powierzchni zniszczonego budynku należącego do strony.
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 kpa w związku z art. 106 ust. 1, art.110 ust. 2, art. 7 pkt 15, art. 18 ust. 1 pkt 4 oraz art. 40 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 712), przyznał M. S., właścicielce zniszczonego w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych (uaktywnienia się osuwiska) i przeznaczonego do rozbiórki budynku mieszkalnego w miejscowości P, pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 204.045 zł z przeznaczeniem na zakup mieszkania. Wójt wskazał, że całość przyznanej kwoty została wypłacona stronie w grudniu 2011 r.
W obszernym uzasadnieniu decyzji przytoczono stosowne regulacje prawne oraz opisano przebieg dotychczasowego postępowania. Organ I instancji podkreślił, że, realizując zalecenia Kolegium wyrażone w decyzji dnia 7 grudnia 2012 r. i podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, uwzględnił wytyczne Wojewody co do dysponowania środkami zleconymi na wypłatę zasiłków celowych specjalnych. Wytyczne te wykorzystane zostały jedynie w zakresie zapewnienia realizacji równości obywateli w dostępie do określonego świadczenia i dostępu do przewidzianych świadczeń na minimalizowanie skutków spowodowanych powodzią, nie zaś jako podstawa prawna rozstrzygnięcia. Organ I instancji przywołał w tym zakresie odpowiednie orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazano przy tym, że pomoc w wysokości 300.000 zł, o jaką ubiega się M. S., była wypłacana wszystkim poszkodowanym w przypadku całkowitego zniszczenia budynku przez powódź, co było potwierdzane przez organy budowlane kartą osuwiska lub innymi dokumentami nadzoru budowlanego nadto po oszacowaniu szkód przez osobę posiadająca uprawnienia do szacowania nieruchomości. Ustalono w postępowaniu wyjaśniającym, w drodze wywiadu środowiskowego i materiałów dowodowych, że w trakcie ulewnych deszczy w nocy z 3 na 4 czerwca 2010 r. uaktywniło się osuwisko w miejscowości P, w wyniku czego uszkodzeniu uległ budynek nr [...] należący do M. S. W dniu 29 października 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu k - ziemskiego w K wydał decyzję nr [...] nakazującą właścicielce budynku jego rozbiórkę i uporządkowanie terenu po wykonaniu rozbiórki. Wobec powyższego uznano, że wnioskodawczyni spełnia kryteria przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z art. 40 ustawy o pomocy społecznej oraz przyznano i wypłacono jej pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 204 045 zł. W dalszej części decyzji wskazano sposób ustalenia wysokości przyznanej pomocy. W szczególności podniesiono, że wysokość zasiłku celowego jest równa iloczynowi powierzchni użytkowej zniszczonego budynku lub lokalu pomnożonej przez wartość jednostki powierzchni użytkowej. Ta ostatnia wartość została ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę 2.720,6 zł za m2. Z uwagi na to, że w toku postępowania ustalono, iż powierzchnia użytkowa zniszczonego budynku to 75 m2 wyliczono, kwotę zasiłku na 204.045,00 zł. Organ I instancji podkreślił nadto, że zgodnie z pismem Starosty znak [...] dla przedmiotowej działki brak jest jakichkolwiek zgłoszeń dotyczących rozbudowy istniejącego domu, którego poprzedni właściciel deklarował powierzchnie 75 m2. Organ I instancji, cytując orzecznictwo sądowoadministracyjne, powołał się na cele i zasady pomocy społecznej i na możliwości strony w przezwyciężaniu swojej trudnej sytuacji. Konkludując organ I instancji stwierdził, że przyznana M. S. wysokość świadczenia mieści się w możliwościach pomocy społecznej, jak również odpowiada celom ustawy o pomocy społecznej i że nie może pełnić funkcji odszkodowawczej.
Odwołanie od decyzji Wójta Gminy wniosła M. S., zarzucając jej naruszenie:
1) art. 110 ust. 2. ustawy o pomocy społecznej poprzez zastosowanie, na podstawie ww. przepisu, pkt 30 oraz 31 wytycznych Wojewody z dnia [...] 2010 r. znak: [...], co polegało na:
– błędnym założeniu, że procedura ustalenia powierzchni użytkowej zniszczonego budynku mieszkalnego może być regulowana przez ww. wytyczne;
– błędnym przyjęciu, że deklaracja podatkowa, o której mowa w pkt 31 ww. wytycznych, może być deklaracją, złożoną przez inną niż wnioskująca o pomoc celową osobę.
Ponadto odwołująca się zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, iż zachodzi niezgodność pomiędzy rzeczywistym stanem powierzchni użytkowej przedmiotowego budynku mieszkalnego a ujawnionym w treści deklaracji podatkowej. Odwołująca się domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania zasiłku celowego w kwocie 300.000 zł bądź uchylenia zaskarżonej decyzji l przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 lipca 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 2, art. 3 i art. 18 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 22 pkt 1, art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium podkreśliło, że zasadniczą kwestią sporną w sprawie jest wysokość świadczenia, które przyznane zostało wnioskodawczyni w kwocie niższej od oczekiwanej. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie kwestionował ustaleń sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, na podstawie którego przyjęto, że rzeczywista powierzchnia użytkowa budynku wynosiła 145 m2, zaś wartość odtworzeniowa jednostki powierzchni użytkowej 2720,6 zł, co również wynikało z operatu rzeczoznawcy majątkowego mgr J. W. Ponadto Kolegium podkreśliło, że organ I instancji poczynił w tym zakresie dodatkowe ustalenia i uzyskał od Starosty potwierdzenie, iż dla przedmiotowej działki brak było jakichkolwiek zgłoszeń dotyczących rozbudowy istniejącego domu, którego poprzedni właściciel, a zamieszkujący ciągle w przedmiotowym domu na podstawie umowy dożywocia, deklarował powierzchnię 75 m2. Wprawdzie deklaracja ta nie została złożona przez M. S., jednak do momentu spornej kwestii przyznania zasiłku celowego odwołująca się zarówno po kupnie domu jak i po jego modernizacji deklaracji tej nie kwestionowała. Dlatego, zdaniem Kolegium, organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz uwzględniając zasady wynikające z ustawy, przeprowadził jego prawidłową ocenę, która uzasadniała przyznanie odwołującej się zasiłku celowego w wysokości 204.045 zł. Kolegium podkreśliło, że uzasadnienie decyzji organu I instancji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa, a organ ten szeroko odniósł się do zarzutów strony podnoszonych w postępowaniu, powołał orzecznictwo sądowoadministracyjne w zakresie stosowania zasad ustawy o pomocy społecznej oraz zasiłków celowych specjalnych i odniósł tezy z orzecznictwa bezpośrednio do stanu faktycznego dotyczącego przyznania zasiłku M. S. Ponadto w decyzji organu I instancji wyraźnie wskazano, że przyznany zasiłek pokrywa jedynie w części wydatki, które wymienione zostały zarówno w kosztorysie rzeczoznawcy majątkowego, albowiem zasiłek celowy art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru odszkodowawczego i na jego podstawie nie można domagać się rekompensaty strat w pełnej wysokości. Zdaniem Kolegium ocenia materiału dowodowego dokonana przez organ I instancji nie naruszała zasad przyznawania pomocy społecznej, w szczególności wynikającej z art. 3 ust. 1 ustawy zasady przyznawania pomocy w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb. W ocenie Kolegium przyznana M. S. wysokość świadczenia mieściła się w możliwościach pomocy społecznej, jak również odpowiadała celom ustawy. Kolegium zaznaczyło, że strona, mając własne zasoby i możliwości, sama zabezpieczyła część potrzeb, o czym świadczy zakup mieszkania w K, które w części zostało sfinansowane z wypłaconego zasiłku celowego. W ocenie Kolegium świadczy to o tym, że organ I instancji uwzględnił wszystkie okoliczności istotne dla oceny sytuacji bytowej odwołującej się po powodzi, które uzasadniały przekonanie organu, że udzielone wsparcie jest wystarczające, by umożliwić wnioskodawczyni wyjście z trudnej sytuacji życiowej. Kolegium uznało, że ocena dokonana przez organ odpowiadała przepisom prawa, a organ I instancji przywołał stanowisko zawarte w wytycznych Wojewody, ale dokonał również własnych ustaleń i oceny zarówno stanu faktycznego, jak i prawnego. Dlatego rozstrzygniecie Wójta nie było dowolne i nie przekraczało granic uznania administracyjnego.
Skargę na decyzję SKO wniosła M. S., która zarzuciła naruszenie:
2) art. 110 ust. 2. ustawy o pomocy społecznej poprzez zastosowanie, na podstawie ww. przepisu, pkt 30 oraz 31 wytycznych Wojewody z dnia 13 października 2010 r. znak: [...], co polegało na:
– błędnym założeniu, że procedura ustalenia powierzchni użytkowej zniszczonego budynku mieszkalnego może być regulowana przez te wytyczne;
– błędnym przyjęciu, że deklaracja podatkowa, o której mowa w pkt 31 wytycznych, może być deklaracją, złożoną przez inną niż wnioskująca o pomoc celową - osobę;
3) art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, co polegało na:
– poczynieniu nieuzasadnionej oceny zgłaszanych potrzeb skarżącej, której całkowicie bezzasadnie dokonano przez pryzmat okoliczności braku możliwości Gminy zabezpieczenia środków na zasiłki celowe, albowiem środki na ten cel zostały uprzednio zabezpieczone w ramach dotacji rządowej i budżet Gminy nie jest z tego tytułu w ogóle obciążany;
– niesłusznym twierdzeniu, że okoliczność zaciągnięcia kredytu na poczet części ceny zakupionego przez odwołującą się mieszkania - świadczy o możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej i zabezpieczenia potrzeb bytowych.
Ponadto skarżąca zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego, który przyjęto za podstawę zaskarżonej decyzji przez ustalenie, iż zachodzi niezgodność pomiędzy rzeczywistym stanem powierzchni użytkowej wiadomego budynku mieszkalnego a ujawnionym w treści deklaracji podatkowej. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, oddala skargę.
W świetle powyższych zasad skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W kontrolowanym postępowaniu bezspornym było, że dom należący do skarżącej, a położony w P, został uszkodzony na skutek intensywnych opadów deszczu, które doprowadziły do uaktywnienia się osuwiska, w wyniku czego organy nadzoru budowlanego orzekły o konieczności dokonania rozbiórki tego budynku. W toku postępowania organy nie kwestionowały również tego, że zniszczenia powstałe w domu skarżącej w wyniku klęski żywiołowej uprawniały M. S. do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Chodzi tu o zasiłek celowy uregulowany w art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Jest to szczególnego rodzaju zasiłek celowy, ponieważ mogą go otrzymać osoby niezależnie od swoich dochodów i może być przyznany bezzwrotnie.
Istotą sporu istniejącego w kontrolowanym postępowaniu pomiędzy organami pomocy społecznej a skarżącą była wysokość przyznanego stronie zasiłku celowego oraz kryteria służące do obliczenia kwoty zasiłku. Regulacja zawarta w art. 40 ustawy o pomocy społecznej, a zwłaszcza użycie w każdym z trzech ustępów sformułowania "może być przyznany", jednoznacznie wskazuje na to, że ustawodawca ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie zasiłku celowego, a także określenie kwoty tego zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu (częściowego lub całkowitego) pozostawił swobodnej ocenie organu, czyli tzw. uznaniu administracyjnemu.
Oczywistym jest, że wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności czy arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Istotnym jest, że, wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi.
Dlatego dla właściwej oceny zaskarżonej decyzji, wydanej na podstawie ustawy o pomocy społecznej, konieczne jest przytoczenie celu, jaki ustawodawca postawił przed pomocą społeczną. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z drugiej strony z treści art. 3 ustawy pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, lecz jedynie wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
W tym miejscu podkreślić trzeba, że zasiłek celowy, jako świadczenie przyznawane ze środków pomocy społecznej, nie może być traktowany jako rekompensata, odszkodowanie, czy zadośćuczynienie ze strony państwa za szkody powstałe w wyniku klęski żywiołowej. Funkcją tego zasiłku jest bowiem wsparcie obywateli w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 65/12 oraz z 18 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 77/12). Dlatego też zasiłek celowy przyznawany na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie musi pokrywać w całości szkody majątkowej spowodowanej klęską żywiołową (wyrok NSA z dnia 20 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 913/12).
W związku z powyższym dla oceny kontrolowanego postępowania administracyjnego kluczowe znaczenie ma nie to, czy przyznane świadczenie pokrywało wszystkie szkody powstałe w wyniku klęski żywiołowej w majątku skarżącej, lecz to, czy wysokość przyznanego zasiłku celowego znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym i nie została przez organy określona w sposób dowolny, czyli z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi naruszenia art. 110 ust. 2. ustawy o pomocy społecznej poprzez zastosowanie na podstawie tego przepisu do obliczenia wysokości przyznanego zasiłku celowego wytycznych Wojewody z dnia [...] 2010 r. znak: [...]. W tym zakresie Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2213/11 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym tego rodzaju wytyczne "powinny być także wykorzystywane przez organ administracji w celu zapewnienia realizacji zasady równości obywateli w dostępnie do świadczenia pomocowego z budżetu Państwa". NSA podkreślił, że wytyczne takie "nie mogą być przywoływane w podstawie prawnej podejmowanych rozstrzygnięć przez organy administracji, mogą natomiast być wykorzystywane, jako argumentacja subsydiarna, w celu zagwarantowania równego dostępu do świadczeń pomocowych z budżetu państwa dla osób które poniosły straty w wyniku kataklizmu powodzi". Taka właśnie sytuacja miała miejsce w kontrolowanym postępowaniu, w którym organy pomocy społecznej posłużyły się wytycznymi Wojewody nie jako podstawą wydanych rozstrzygnięć, lecz jako narzędziem służącym do zobiektywizowania kryteriów przyznawanej pomocy poszczególnym wnioskodawcom. Takie działanie należy uznać za uzasadnione w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 tej ustawy o pomocy społecznej do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną. Środki na ten cel zapewnia budżet państwa. Natomiast do zadań wojewody należy ustalenie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (art. 22 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Gmina (ośrodki pomocy społecznej) zaś, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę (art. 110 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Nie ulega wątpliwości, że środki na wypłatę zasiłku celowego przyznanego skarżącej przekazane zostały z rezerwy celowej budżetu państwa przeznaczonej na przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i usuwanie ich skutków, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) oraz w ustawie z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst Dz. U. z 2010 r. nr 80, poz. 526 ze zm.). Środki otrzymane przez Wojewodę od właściwego ministra zostały następnie przekazane gminie. Dlatego, uwzględniając zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa), gminy zobowiązane były przestrzegać określonych zasad wydatkowania środków otrzymanych z budżetu państwa i w tym celu posługiwać się m.in. wytycznymi na zasadach opisanych powyżej.
W ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące błędnego ustalenia powierzchni zniszczonego budynku skarżącej nie są zasadne. Podkreślić trzeba, że poprzedni właściciel, a zamieszkujący ciągle w przedmiotowym domu na podstawie umowy dożywocia, deklarował powierzchnię 75 m2. Ponadto taka właśnie powierzchnia budynku figuruje w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę. Trafnie zauważono w skardze, że deklaracja dla celów podatkowych, w której określono powierzchnię domu, nie została złożona przez M. S., jednakże organy prowadzące kontrolowane postępowanie ustaliły, że dla przedmiotowej działki brak było jakichkolwiek zgłoszeń dotyczących rozbudowy istniejącego domu, zaś sama skarżąca aż do momentu powstania sporu co do wysokości przyznawanego zasiłku celowego, czyli przy kupnie domu i po jego modernizacji, deklaracji tej nie kwestionowała. Dlatego też, zdaniem Sądu, organy miały podstawy do przyjęcia przy obliczaniu wysokości przyznawanego zasiłku, że zniszczony dom skarżącej miał powierzchnię 75 m2. Nie było to bowiem ustalenie dowolne, lecz opierało się na zapisach dotyczących przedmiotowego budynku, a zwartych w oficjalnych dokumentach oraz rejestrach.
W związku z powyższym Sąd uznał, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji nie stanowiło naruszenia granic uznania administracyjnego, a zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niezasadne. Zdaniem Sądu organy prowadzące postępowanie prawidłowo i zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa ustaliły wszystkie istotne elementy stanu faktycznego, a treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji umożliwiała skarżącej zapoznanie się z przepisami regulującymi przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej, w tym także zasiłku celowego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono również motywy, którymi kierował się organ przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, ponieważ w wyniku właściwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono prawidłowy stan faktyczny, a następnie dokonano poprawnej wykładni ustawy o pomocy społecznej z uwzględnieniem zasad udzielania świadczeń z pomocy społecznej opisanych w art. 2 i 3 oraz art. 40 tej ustawy. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło