II SA/Gl 1243/13

WyrokWSA w Gliwicach2013-11-28

Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Piotr Broda, Elżbieta Kaznowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, które wygasło w związku z ustanowieniem prawa wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i ujawnieniem tego prawa w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, może ponownie powstać po ustaniu tego prawa wieczystego użytkowania i ponownym nabyciu nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, które wygasło na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z powodu ustanowienia prawa wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i ujawnienia go w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy, nie może ponownie powstać po ustaniu tego prawa. Przepis ten ma na celu ochronę praw nabytych przed wejściem w życie ustawy i usankcjonowanie istniejącego stanu prawnego. Jeśli jednak w dacie orzekania ten stan prawny już nie istnieje, nie ma podstaw do stosowania art. 229, a sprawę należy rozpatrzyć merytorycznie pod kątem przesłanek zwrotu z art. 136 i 137 ustawy.
Stan faktyczny
Wnioskodawcy wystąpili o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, która została następnie oddana w wieczyste użytkowanie osobie trzeciej. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wyłącza roszczenie o zwrot, jeśli przed wejściem w życie ustawy ustanowiono prawo wieczystego użytkowania i ujawniono je w księdze wieczystej. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, uznając, że przepis art. 229 należy wykładać celowościowo i systemowo, a skoro prawo wieczystego użytkowania wygasło, to przesłanka negatywna zwrotu nieruchomości nie zachodzi. Gmina M. wniosła skargę do WSA, kwestionując stanowisko organu odwoławczego i podtrzymując argumentację organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy M.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Gminy M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. A nr [...] K. B. i J. B. zbyli na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, działki nr 1 i nr 2 o łącznej powierzchni 2967 m² z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] w M.. Wnioskiem z dnia 11 października 2012 r. K. i J. B. wystąpili do Starosty [...] o zwrot części wyżej wymienionej nieruchomości, tj. działki nr 3, jako zbędnej na cel wywłaszczenia. Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o odmowie zwrotu na rzecz K. i J. małżonków B. nieruchomości położonej w M., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 3 o powierzchni 75 m². W uzasadnieniu organ wskazał, że wymieniona działka jest własnością Gminy M., co jest ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. W trakcie postępowania ustalono, że decyzją Naczelnika Miasta M. z dnia [...] r., a następnie aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] r. oddano w wieczyste użytkowanie na okres 99 lat na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w M. m.in. działkę oznaczoną nr 3 obręb M.. Prawo wieczystego użytkowania [...] Spółdzielni Mieszkaniowej ujawnione zostało w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. W zaistniałej sytuacji organ cytując przepisy art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że nastąpiły negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, które wyłączyły możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Na poparcie swego stanowiska organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, podkreślając, iż w takiej sytuacji organ zwolniony jest z obowiązku badania, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art.137 ustawy. Dokonując analizy sprawy organ odwołał się m.in. do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 905/11, wskazując, że nie ma podstaw do stwierdzenia, że skoro zgodnie z art. 229 ustawy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wygasło w związku z oddaniem jej w użytkowanie wieczyste osobom trzecim i ujawnieniem tego prawa w księdze wieczystej przez dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to roszczenie takie może ponownie przysługiwać ("może odżyć") w związku z nabyciem tego prawa przez Skarb Państwa czy jednostkę samorządu terytorialnego. Podkreślił, że celem art. 229 było usankcjonowanie stanu prawnego sprzed wejścia w życie ustawy, powstałego w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste, jeżeli prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Przepis ten nie czyni żadnej różnicy co do sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego (czy to w drodze umowy, czy w drodze decyzji administracyjnej). W niniejszej sprawie wnioskowana do zwrotu nieruchomość oddana została w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, tj. osobie trzeciej w rozumieniu art. 229 ustawy. Treść przywołanego przepisu przesądza o tym, iż w sytuacji ustanowienia na nieruchomości prawa wieczystego użytkowania i ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i trwania tegoż użytkowania na dzień wejścia jej w życie, tj. na 1 stycznia 1998 r. roszczenie o zwrot nie przysługuje. W niniejszej sprawie bez znaczenia jest fakt, iż w dacie złożenia wniosku o zwrot i orzekania w sprawie zwrotu użytkowania wieczyste nie istnieje. Na stanowisko w tej materii nie mogą mieć żadnego wpływu żądania zgłaszane przez osoby trzecie, którym – w aktualnym stanie prawnym- ze względu na treść art. 229 nie przysługują już do spornej nieruchomości żadne roszczenia, gdyż wygasły, co stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli małżonkowie K. i J. B.. Zarzucili decyzji Starosty [...] naruszenie: zasady prawdy obiektywnej z powodu braku dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości nr 3 wywłaszczonej na cel publiczny w 1987 r. pod budowę żłobka; nielegalności oddania gruntu będącego własnością Skarbu Państwa w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w 1989 r. pomimo braku podjęcia realizacji celu wywłaszczenia; pominięcia istotnego faktu w sprawie, a mianowicie tego, iż [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa rozwiązała umowę wieczystego użytkowania wnioskowanej nieruchomości jako jej nieprzydatnego, gdyż przez 23 lata jej posiadania nie została ona zagospodarowana. Dodali, że zgodnie z ponownym przejęciem gruntu przez Gminę i ujawnieniem jej prawa własności istnieje pozytywna przesłanka zwrotu wnioskowanej nieruchomości na podstawie art 136 i art. 137 ustawy. W końcu zarzucili, iż Starosta [...] nie dokonał oględzin nieruchomości i nie określił jej zbędności na cel wywłaszczenia, jako niezabudowanej do chwili obecnej ani przez Spółdzielnię Mieszkaniową, ani przez Gminę. Potwierdzili, że faktem jest przyleganie przedmiotowej nieruchomości bezpośrednio do nieruchomości 4 wywłaszczonej na ten sam cel, będącej przedmiotem postępowania w sprawie zwrotu w wielu postępowaniach (w tym m.in. w sprawie w tut. Sądzie sygn. akt II SA/Gl 553/05). Postępowania toczą się także przed sądami powszechnymi - Sądem Rejonowym w M. i Sądem Okręgowym w C.. Mając na uwadze powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż analiza akt sprawy oraz regulacji zawartej w ustawie o gospodarce nieruchomościami , a w szczególności art. 229 ustawy prowadzi do wniosku, iż stanowisko zaprezentowane przez Starostę [...] nie zasługuje na aprobatę. Wprawdzie organ powołał się na fragment wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 905/11, zawierający twierdzenie o braku podstaw do "ponownego odżycia" roszczenia o zwrot nieruchomości w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki z art. 229, a następnie nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, ale twierdzenia w nim zawarte zacytowano jednak w oderwaniu od rozważanej w nim sytuacji, która dotyczyła zupełnie odmiennego stanu faktycznego. Nadto pominięto obszerne rozważania dotyczące funkcjonowania Państwa w dwóch sferach – imperium, która obejmuje działania władcze jak np. wywłaszczenia oraz dominium, w której działa ono na zasadzie równorzędności z innymi podmiotami, realizując przysługujące mu uprawnienia właścicielskie. Stanowisko Sądu dotyczyło sytuacji, w której niegdyś wywłaszczone niezabudowane grunty zostały zabudowane przez osoby trzecie, od których następnie Skarb Państwa nabył przedmiotowe nieruchomości, działając w obrocie cywilnoprawnym (w sferze dominium) jak każdy inny podmiot. Zdaniem Sądu winien on zatem podlegać takiej samej jak inne podmioty ochronie w zakresie prawa własności i innych praw majątkowych W niniejszej sprawie w aktach postępowania brak jest dokumentów geodezyjnych świadczących, iż objęta wnioskiem o zwrot działka nr 3 pochodzi ze sprzedanej aktem notarialnym z dnia [...] r. działki nr 2. Wskazuje na to jedynie logika numeracji geodezyjnej oraz kopia fragmentów wykazu zmian gruntowych dotyczących podziału wymienionej działki na parcele 5, 6, 3, 4. Zatem brak ten wymaga uzupełnienia. Przyjmując, iż przedmiotowy grunt istotnie stanowi część działki pierwotnie oznaczonej nr 2 zauważyć trzeba, że wnioskiem o zwrot objęta został część nieruchomości nabytej na własność Państwa aktem notarialnym zawartym w ramach postępowania "przedwywłaszczeniowego", która następnie (decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r.) stała się z mocy prawa własnością Miasta M., na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r.- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Tak więc od chwili nabycia do dnia dzisiejszego przedmiotowa nieruchomość pozostawała własnością najpierw Państwa, a następnie jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei decyzją Naczelnika Miasta M. z dnia [...] r., a następnie umową z dnia [...] r. Rep. A nr [...] została obciążona prawem wieczystego użytkowania na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Częściowego rozwiązania tej umowy dokonano w dniu 12 września 2012 r. i z tym dniem ustała konieczność ochrony interesów Spółdzielni, jako osoby trzeciej, której przysługuje prawo do nieruchomości, co do której złożono wniosek o zwrot. Organ odwoławczy podniósł, iż celem art. 229 ustawy jest ochrona praw rzeczowych istniejących na nieruchomościach przejętych w drodze wywłaszczenia, a powstałych przed dniem 1 stycznia 1998 r. Przepis ten skierowany był na rozstrzygniecie konfliktu między zasadą ochrony praw nabytych, a zasadą ochrony prawa własności. Ustawodawca dał pierwszeństwo nabywcom nieruchomości wywłaszczonych, a więc zagwarantował ochronę zaistniałych przez dniem 1 stycznia 1998 r. stosunków własnościowych. Ratio legis uregulowania stanowi ochrona osób (innych niż Skarb Państwa lub gmina), które uzyskały prawa do nieruchomości spełniającej warunki do zwrotu w oparciu o art. 137 ust. 1 ustawy i zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawego wynikającego z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Przepis art. 229 wykładać należy celowościowo i systemowo na tle całej regulacji dotyczącej wywłaszczeń. Generalnym założeniem obowiązującej ustawy jest zwrot pierwotnym właścicielom nieruchomości niewykorzystanych na cel, na który zostały wywłaszczone lub przejęte. Odebrane prawo, które nie zostało właściwie spożytkowane winno bowiem być restytuowane. Istniejące i wpisane do księgi wieczystej w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. prawo wieczystego użytkowania miało stanowić przeszkodę w zwrocie nieruchomości, aby usankcjonować i utrwalić powstały nowy porządek prawny. Jednak w sytuacji, gdy w dacie podejmowania decyzji ten, mający podlegać ochronie, porządek prawny już nie istnieje, nie ma podstaw do odwoływania się do przepisu art. 229. Kwestią zasadniczą staje się natomiast zbadanie przesłanek zwrotu nieruchomości. Odwołując się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 1019/12) oraz w Kielcach (sygn. akt II SA/Ke 8/08) wskazał, że rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania i pozostawanie nieruchomości w zasobach własnych gminnych, usuwa przeszkodę z art. 229 ustawy, gdyż zarówno gmina, jak i Skarb Państwa nie mieszczą się w pojęciu osoby trzeciej, o której mowa w tym przepisie. W ocenie organu odwoławczego nie zostały więc w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom Starosty [...], spełnione przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stąd konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, który w ponownie przeprowadzonym postępowaniu zbada czy przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel, na który została przejęta. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła Gmina M. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postepowania. Uzasadniając swoje stanowisko Gmina przedstawiła stan faktyczny i prawny wnioskowanej do zwrotu nieruchomości. Odnosząc się do wydanych w sprawie rozstrzygnięć, podzielając stanowisko zaprezentowane przez Starostę [...], Gmina nie zgodziła się z poglądem przedstawionym przez Wojewodę [...]. Wskazała, że argumentacja organu pierwszej instancji oraz stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z dnia 1 lutego 2011 r. (sygn. I OSK 485/10) pozwalają stwierdzić, że Starosta [...] orzekając o odmowie zwrotu wnioskowanej działki położonej w M. na rzecz K. i J. B. nie naruszył prawa poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Obecny na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. pełnomocnik Wojewody [...] wnosząc o oddalenia skargi, podtrzymała argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę. Uczestnicy postępowania J. B. i K. B. wnieśli o odrzucenie względnie oddalenie skargi, uznając ją za merytorycznie nieuzasadnioną, zwracając uwagę, że w chwili złożenia wniosku o zwrot nieruchomości to Gmina, a nie Spółdzielnia władała nieruchomością i to Gmina ujawniona była w księdze wieczystej. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę, zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, wobec stwierdzenia przez Sąd, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tak więc przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja kasacyjna, a zatem nie decyzja rozstrzygająca merytorycznie sprawę co do istoty, a jednie przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd bada zatem w takim przypadku czy zachodziły przesłanki uprawniające organ do uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, czy też materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia reformacyjnego rozstrzygnięcia, bądź zachodziła potrzeba jego uzupełnienia w niewielkim zakresie, a organ odwoławczy mimo to uchylił się od rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty. Należy przy tym mieć na uwadze, iż decyzja wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jest dopuszczalna wyjątkowo i stanowi odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Rozpoznając skargę na decyzję kasacyjną opartą o art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd administracyjny zobligowany jest w świetle powyższych uwag do dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja na narusza zasady dwuinstancyjności, czyli czy postępowanie organu pierwszej instancji było faktycznie dotknięte takimi wadami, które skutkować musiały ponownym jego przeprowadzeniem w całości lub w znacznej części. Przenosząc przedstawione powyżej rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy nie sposób zakwestionować stanowiska organu odwoławczego. Nie można bowiem pominąć faktu, iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem obowiązujących przepisów procedury administracyjnej, a mianowicie bez wyczerpującego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżących K. i J. B. z dnia [...] r o zwrot pozostałej, zbędnej na cel wywłaszczenia części nieruchomości 7 o powierzchni 75 m², położnej w M. w obrębie ulicy [...], przylegającej bezpośrednio do działki nr 4. Było to więc żądanie oparte na przepisach działu III rozdziału 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Złożenie takiego wniosku obliguje właściwy organ administracji do rozstrzygnięcia o jego zasadności, w oparciu o analizę przesłanek zwrotu określonych w art. 136 i art. 137 tej ustawy. W analizowanej sprawie, bez przeprowadzenia takiego postępowania organ powołując się na art. 229 wymienionej powyżej ustawy uznał, że zaszły wskazane w nim okoliczności uzasadniające odmowę zwrotu wnioskowanej nieruchomości. Zgodnie z przywołanym przepisem "roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to ujawniono w księdze wieczystej." Spór zatem w niniejszej sprawie sprowadza się do interpretacji zacytowanego powyżej przepisu. Jego literalne brzmienie rzeczywiście uprawniałoby do formułowania poglądu wyrażonego w skardze Gminy i w decyzji Starosty [...]. Skoro w dniu 1 stycznia 1998 r. w księdze wieczystej było wpisane prawo wieczystego użytkowania na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, to nieruchomość, bez względu na obecny jej stan prawny nie może podlegać zwrotowi. Rację ma jednak Wojewoda [...] twierdząc, że przepis art. 229 należy wykładać celowościowo i systemowo na tle całej regulacji dotyczącej regulacji zagadnień związanych z wywłaszczeniem. Podkreślenia wymaga fakt, że generalnym założeniem obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami jest zwrot pierwotnym właścicielom nieruchomości, które nie zostały wykorzystane na cel, określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 3 ustawy). Odebrane prawo, które nie zostało właściwie spożytkowane (tj. zgodnie z celem wywłaszczenia) winno zostać restytuowane. Istniejące i wpisane do księgi wieczystej w dacie wejścia w życie ustawy prawo miało stanowić przeszkodę w zwrocie nieruchomość, aby usankcjonować i utrwalić powstały nowy porządek prawny. Jednak w sytuacji, kiedy w dacie podejmowania decyzji ów, mający podlegać ochronie porządek prawny nie istnieje, nie ma zdaniem składu orzekającego już podstaw do odwoływania się do przepisu art. 229 ustawy. Podkreślenia wymaga fakt, że powołany w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami zamieszczony został w Dziale VII ustawy zatytułowanym "Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe", co potwierdza, że jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzania w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa. Z samej istoty takich stosunków wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów. Ustawodawca w art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przyjął zasadę bezpośredniego działania nowego prawa i postanowił, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Celem art. 229 było i jest usankcjonowanie stanu prawnego powstałego przed wejściem w życie ustawy w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w wieczyste użytkowanie, jeżeli prawa nabywca zostały ujawnione w księdze wieczystej. Przepis ten stanowi w istocie wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 i uniemożliwia dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części. Mając na uwadze powyższe argumenty kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie jest zbadanie przesłanek zwrotu wnioskowanej nieruchomości, bowiem organ pierwszej instancji w postępowaniu zakończonym wydaną decyzją zupełnie je pominął. Zasadnie też organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w aktach sprawy brak jest dokumentów geodezyjnych świadczących, iż objęta wnioskiem skarżących o zwrot działka nr 3 pochodzi ze sprzedaży aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. A nr [...] działki nr 2. Zgodzić się przyjdzie, że wskazuje na to jedynie logika numeracji geodezyjnej oraz kopia fragmentu prawdopodobnie wykazu zmian gruntowych dotyczących podziału wymienionej działki na kolejne parcele nr 5, nr 8, nr 3 i nr 4, ale wymaga to jednak uzupełnienia i jednoznacznego wyjaśnienia. Uwzględniając zatem powyższe zasadnie organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, wobec niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygniecie, a zatem w tych warunkach zasadne było skorzystanie przez ten organ z rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej stojąc na straży praworządności podejmują wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stąd też ciąży na nich obowiązek dokładnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Skoro zaś przedmiotowe postępowanie nie mogło ono być uzupełnione przez organ odwoławczy bez zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania i zachodziła konieczność przeprowadzenia nowego postępowania wyjaśniającego w części określonej przez organ odwoławczy, to był on zobligowany na mocy art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wydać decyzję uchylającą rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło