II FZ 171/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 1413/13 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 1413/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. S. (dalej zwanemu: "skarżącym") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 sierpnia 2013 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze na powyższą decyzję skarżący sformułował wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący jest osobą niezamożną, szuka obecnie dodatkowego zatrudnienia, a cały jego majątek to udział w nieruchomości, w której zamieszkuje. Podkreślono, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego może doprowadzić do zajęcia przedmiotowej nieruchomości, a następnie jej sprzedaży licytacyjnej, a tym samym spowodować może trudne do odwrócenia skutki, co pozbawi skarżącego i jego rodzinę dachu nad głową, mimo zasadności podniesionych przez niego zarzutów. W dalszej kolejności zwrócono uwagę, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, ponieważ następstwem prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być również zabezpieczenie i sprzedaż licytacyjna ruchomości znajdujących się w domu skarżącego. Dodatkowo, na podstawie dokumentów zgromadzonych w trakcie postępowania podatkowego ustalono, że skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał w 2011 r. dochód w wysokości 11 398,13 zł, a w 2012 r. – stratę w kwocie 3 126,49 zł; w 2011 r. nabył udziały w spółkach kapitałowych za łączną kwotę 55 000 zł i dokonał sprzedaży nieruchomości za cenę 16 000 zł; jest właścicielem dwóch samochodów o wartości rynkowej netto 1 600 zł oraz 2 800 zł; do protokołu o stanie majątkowym z dnia 17 września 2013 r. oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych, "z której uzyskuje miesięcznie 5 000 – 6 000 zł", posiada dom stanowiący własność jego i żony, a także dwa rachunki bankowe i polisę ubezpieczeniową na wypadek śmierci. Uzasadniając odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się na art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") wskazał, że wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd uzależnione jest od spełnienia przynajmniej jednej z wymienionych w nim przesłanek, a mianowicie od niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że w kwestii tej sąd orzeka przede wszystkim na podstawie oświadczeń strony popartych jednakże skonkretyzowanymi danymi obrazującymi sytuację strony. Odnosząc te rozważania do zaistniałego stanu faktycznego, sąd pierwszej instancji wskazał, że ograniczenie uzasadnienia zgłoszonego żądania do przytoczenia przesłanek wstrzymania wykonania aktu jest niewystarczające do uznania, by zostały one spełnione. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego, pomimo okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, - art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia postanowienia do stwierdzenia braku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., brak odniesienia się do twierdzeń skarżącego dotyczących podstaw do wstrzymania wykonania decyzji oraz zebranych w sprawie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżący, uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji podniósł, iż z uwagi na charakter decyzji może prowadzić to do spowodowania nieodwracalnych bądź trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem, pomimo tych okoliczności, przytoczenia poglądów orzecznictwa i doktryny sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Powołując się na postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2005 r. (sygn. akt II FSK 250/05, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA") skarżący wskazał, że sama okoliczność sprzedaży licytacyjnej nieruchomości może spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jego utrzymanie w mocy i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wskazując w uzasadnieniu, iż w niniejszej sprawie nie zostały wykazane przesłanki zawarte w art. 61 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżący nie wykazał w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże zgodnie z § 3 Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Jak wskazuje się w piśmiennictwie (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, str. 162) – warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnie wskazanych zdarzeń – nie wystarczy powtórzenie przepisu. Brak należytego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Orzecznictwo również podkreśla konieczność przedstawienia konkretnych okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie aktu lub czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 7/13 (publ. CBOSA), wskazał, że sąd orzeka o wstrzymaniu wykonania decyzji przede wszystkim na podstawie oświadczeń strony. To w jej interesie leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek wstrzymania wykonania. Twierdzenia te winny zaś zostać poparte niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych, jak również skonkretyzowanych danych, wystarczająco obrazujących jej sytuację. Brak takiego odniesienia uniemożliwia pozytywną weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie – przychylenie się do zgłoszonego żądania (podobnie: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 marca 2011 r., II GSK 373/11, LEX nr 783884; z dnia 3 lutego 2011 r., I OZ 74/11, LEX nr 741996; z dnia 18 marca 2010 r., II FSK 502/09, LEX nr 569795; z dnia 1 października 2009 r., I FSK 1312/08, LEX nr 573178; z dnia 30 lipca 2009 r., I OZ 754/09, LEX nr 552410; z dnia 19 czerwca 2009 r., II GSK 466/09, LEX nr 563508; z dnia 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, LEX nr 564208; z dnia 16 kwietnia 2009 r., II GSK 257/09, LEX nr 575347). Z powyższego wprost wynika, że prawidłowo sporządzony wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinien zawierać uzasadnienie, umożliwiające dokonanie oceny, czy ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zostały spełnione. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący w uzasadnieniu – zawartego w skardze – wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wskazał jedynie ogólnikowo, że "zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącemu (...) albowiem może dojść do zabezpieczenia czy sprzedaży licytacyjnej" oraz że "w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji skutki toczącego się postępowania egzekucyjnego nie będą już możliwe do odwrócenia". Z uzasadnienia wniosku, ani też z argumentacji przedstawionej w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania decyzji nie wynika, czy i w jakim ewentualnie stopniu kwota zobowiązania podatkowego przekracza możliwości płatnicze skarżącego. Z wskazanego powodu nie sposób zgodzić się z argumentacją skarżącego, zawartą z zażaleniu, iż "pomimo tych okoliczności i przytoczenia poglądów orzecznictwa i doktryny (...) sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji podatkowej". Wskazać należy, że użyte w art. 61 § 3 p.p.s.a. pojęcia nieostre, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wymagają skonkretyzowania w postaci argumentacji strony skarżącej, względnie gdy okaże się to konieczne – zobrazowania opisanej we wniosku sytuacji za pomocą odpowiednich dokumentów. Jednakże strona nie przedstawiła argumentów ani dokumentacji, mogących stanowić potwierdzenie dla podniesionych przez nią w tym zakresie okoliczności. Odnosząc się do argumentu skarżącego, że dalsze postępowanie egzekucyjne spowoduje trudne do odwrócenia skutki mimo zasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów wskazać należy, iż na etapie rozpatrywania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd nie dokonuje oceny zawartości skargi. Niezgodność decyzji z prawem, która jest przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy, i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 p.p.s.a. to dwie odrębne kwestie (por. B. Dauter, Komentarz do art. 61 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 8, LEX, 2013 r.). Na marginesie zauważyć należy, że obowiązek uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności podatnika, łączy się z obniżeniem jego dochodu, ale nie oznacza to automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. W tym miejscu wskazać należy, że odmawiając wstrzymania wykonania decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił także zebrany w sprawie materiał dowodowy. Nie można przy tym zgodzić się ze stroną skarżącą, że strata z prowadzonej działalności gospodarczej wykazana w 2012 r. w kwocie 3 126,49 zł sama w sobie uzasadnia zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie ocena przez WSA w Gliwicach wystąpienia jednej z dwóch przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. była niemożliwa ze względu na niewystarczające przedstawienie swojej sytuacji majątkowej przez skarżącego. Tym samym trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykonał ciążącego na nim na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązku wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu na zaskarżone postanowienie, ograniczająca się do powtórzenia ogólnikowej argumentacji wyrażonej we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w żaden sposób nie przyczyniła się do poważenia stanowiska sądu pierwszej instancji. Uwzględniając powyższą argumentację i oceniając prawidłowość rozważań WSA w Gliwicach w zakresie niewykazania przez skarżącego wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.