I OW 207/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Robert Sawuła (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Kościańskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Kościańskim a Naczelnikiem Urzędu Celnego w Lesznie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku dotyczącego usunięcia z drogi samochodu osobowego marki VW Golf postanawia: oddalić wniosek. Starosta Powiatu Kościańskiego w piśmie z 5 sierpnia 2013 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Naczelnikiem Urzędu Celnego w Lesznie poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy "wiązanej z usunięciem z drogi samochodu osobowego". W uzasadnieniu wniosku podano, że 15 marca 2013 r. do Starostwa Powiatowego w Kościanie wpłynęło zawiadomienie od Komendy Powiatowej Policji w Kościanie o zabezpieczeniu na parkingu strzeżonym samochodu osobowego marki VW Golf, którym kierujący w dniu 3 marca 2013 r. uczestniczył w kolizji drogowej. Z informacji uzyskanej od niemieckiego organu rejestracyjnego wynikało, że przedmiotowy pojazd został w Niemczech wyrejestrowany w dniu 7 stycznia 2013 r. W związku z tym, że pojazd ten w dacie zdarzenia nie był zarejestrowany w żadnym państwie członkowskim Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 130a ust. 10b ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm., dalej: "uPrd") Starosta przekazał sprawę do rozstrzygnięcia Naczelnikowi Urzędu Celnego w Lesznie. Pismem z 18 czerwca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Lesznie zwrócił jednak akta sprawy informując, że nie jest właściwy do załatwienia przekazanej sprawy, którą powinien rozstrzygnąć Starosta Kościański. W ocenie Starosty Kościańskiego z dyspozycji art. 130a ust. 10b uPrd wynika, że nie jest on organem właściwym do załatwienia opisanej sprawy. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny powinien rozstrzygnąć zaistniały spór kompetencyjny przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na wniosek Starosty Kościańskiego Naczelnik Urzędu Celnego w Lesznie wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Starosty Powiatu Kościańskiego, jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy. Organ celny podał, że sporny pojazd był zarejestrowany w Niemczech, a następnie tam wyrejestrowany, zaś jego właściciel mieszka na terytorium tego kraju. Zatem pojazd był zarejestrowany w Unii Europejskiej, a w dniu zdarzenia jego właścicielem była osoba zamieszkała na terytorium Niemiec. Okoliczności te uniemożliwiały uregulowanie sytuacji prawnej pojazdu zgodnie z przepisami prawa celnego, które znajdują zastosowanie do towarów niewspólnotowych, czyli pochodzących z krajów trzecich i wprowadzanych na teren Wspólnoty Europejskiej po raz pierwszy. Organ celny podał również, że art. 130a ust. 10b został wprowadzony do uPrd ustawą z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym i niektórych innych ustaw i dotyczy on towarów, które nie są zarejestrowane w państwie członkowskim Unii Europejskiej. W uzasadnieniu projektu w/w ustawy nowelizującej uPrd wskazać miano, że przepis ten dotyczy wykonania przepadku pojazdów będących towarami niewspólnotowymi, których status celny powinien być uregulowany przez organ celny. Brak zatem było podstaw do uregulowania sytuacji prawnej spornego pojazdu na obszarze celnym Wspólnoty Europejskiej, a sprawa nie podlega rozpoznaniu w trybie przepisów prawa celnego. Z nadesłanych akt sprawy administracyjnej wynika, że 3 marca 2013 r. sporny pojazd uczestniczył w zdarzeniu drogowym, przy czym kierujący pojazdem –M.A. oddalił się w nieznanym kierunku. Na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu zabezpieczono go na parkingu strzeżonym. Wskutek podjętych przez funkcjonariuszy policji czynności wyjaśniających ustalono, że pojazd ten był ostatnio zarejestrowany w Niemczech, gdzie został wyrejestrowany i taki był jego status w dniu zdarzenia. W pismach z 15 marca 2013 r. Komendant Powiatowy Policji w Kościanie zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w Lesznie oraz Starosty Powiatu Kościańskiego o udzielenie informacji co do sposobu dalszego postępowania z pojazdem, tj. do czyjej dyspozycji go przekazać. W piśmie z 19 marca 2013 r. Komenda Powiatowa Policji w Kościanie skierowała do właściciela pojazdu – A.S. zam. E., 13357 Berlin, zawiadomienie o wydaniu przez policjantów tej jednostki dyspozycji usunięcia pojazdu na parking strzeżony z powodu pozostawienia go w miejscu zabronionym i utrudniania ruchu lub w inny sposób zagrażającego bezpieczeństwu. W piśmie z 19 marca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Lesznie stwierdził, że brak jest podstaw do uregulowania statusu prawnego pojazdu na obszarze celnym Wspólnoty Europejskiej w trybie przepisów prawa celnego. Z kolei w piśmie z 18 kwietnia 2013 r. Starosta Powiatu Kościańskiego podał, że w przypadku gdy pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym państwie członkowskim Unii Europejskiej należy go przekazać właściwemu naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania sytuacji prawnej towaru zgodnie z przepisami prawa celnego; pojazd został wyrejestrowany 7 stycznia 2013 r. W piśmie z 14 maja 2013 r. Starosta zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w Kościanie o przesłanie pełnej dokumentacji dotyczącej pojazdu celem przekazania jej właściwemu naczelnikowi urzędu celnego. W następstwie, za pismem z 11 czerwca 2013 r. Starosta Kościański z powołaniem się na art. 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 130a ust. 10b uPrd przekazał akta sprawy Naczelnikowi Urzędu Celnego w Lesznie w celu uregulowania sytuacji prawnej pojazdu zgodnie z przepisami prawa celnego z tego powodu, że w dacie zdarzenia sporny pojazd nie był zarejestrowany w żadnym państwie członkowskim Unii Europejskiej. W odpowiedzi z 18 czerwca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Lesznie stwierdził, że skoro pojazd był zarejestrowany na terenie Unii Europejskiej a następnie wyrejestrowany, to brak jest możliwości uregulowania statusu prawnego takiego pojazdu w trybie przepisów prawa celnego, które znajdują zastosowanie do towarów niewspólnotowych. Wobec tego zwrócono otrzymane akta sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 166 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. i sprost.) spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Z kolei przepis art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej Ppsa) określa, że sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Właściwym do rozstrzygnięcia tego typu sporów jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 4 Ppsa). Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 Ppsa stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a spór rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny na wniosek postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy (por. art. 15 § 2 Ppsa). Nie ulega wątpliwości, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego złożył organ jednostki samorządu terytorialnego, zaś jego uczestnikiem ma być organ administracji rządowej. Nie ulega także wątpliwości, że pomiędzy tymi organami istnieje konflikt na tle wykładni przepisów uPrd. Wydanie postanowienia merytorycznie rozstrzygającego spór kompetencyjny musi być poprzedzone jednak oceną jego dopuszczalności, tj. ustalenia, czy istotnie występuje spór kompetencyjny. Nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego modyfikowanie wniosku o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego, czy też domyślanie się intencji wnioskodawcy co do jego treści. Spór taki, aby go rozstrzygnąć, musi dotyczyć konkretnej sprawy administracyjnej, w której istnieje materialnoprawna podstawa do podjęcia oznaczonego aktu administracyjnego, przez jeden z pozostających w sporze organów. Wnioskujący o rozpatrzenie sporu Starosta Kościański wywodzi o zasadności wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy "wiązanej z usunięciem z drogi samochodu osobowego marki VW Golf". Jak wynika z lektury przekazanych Sądowi akt sprawy samochód ten został usunięty z drogi publicznej i zabezpieczony przez policję na parkingu strzeżonym, wynika to zresztą z uzasadnienia samego wniosku starosty. Skoro tak rozumiana "sprawa" została już załatwiona, to wniosek o rozpatrywanie sporu kompetencyjnego podlega oddaleniu. Usuwanie pojazdów z drogi publicznej, gdy zachodzą do tego przesłanki określone dyspozycją art. 130a ust. 1 i 2 uPrd należy do zadań własnych starosty (art. 130a ust. 5f uPrd). Z art. 130a ust. 10 uPrd stanowiącego, że starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel nie odbierze pojazdu w razie jego usunięcia, wynika generalna kompetencja tego organu do załatwienia sprawy związanej z uregulowaniem następstw usunięcia pojazdu z drogi publicznej. Jednak ust. 10b cyt. przepisu stanowi wyjątek od tej zasady, bowiem stosownie do niego, jeżeli usunięty pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego (por. motywy postanowienia NSA z 13 marca 2013 r. I OW 221/12, LEX nr 1321309). Niezależnie od powyższych uwag wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, iż wykładnia językowa przepisu art. 130a ust. 10b uPrd, jak i wykładnia celowościowa, prowadzą do jednoznacznej konkluzji o właściwości organu celnego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi, który nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2013 r., I OW 227/12, LEX nr 1320454). Z powyższych powodów, działając na podstawie art. 15 § 2 oraz art. 151 w zw. z art. 64 § 3 Ppsa orzeczono jak w osnowie postanowienia.