I SA/Łd 1067/13

WyrokWSA w Łodzi2013-12-09

Skład orzekający: Teresa Porczyńska, Joanna Grzegorczyk-Drozda, Bogusław Klimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pismo organu informujące o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, doręczone po upływie terminu przedawnienia, ale przed upływem terminu na złożenie skargi kasacyjnej, może skutecznie zawiesić bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pismo organu informujące o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, doręczone po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nie może skutecznie zawiesić tego biegu. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej wymaga, aby podatnik został poinformowany o wszczęciu postępowania karnego skarbowego najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, co w praktyce oznacza ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów i przesłuchanie w charakterze podejrzanego.
Stan faktyczny
Skarżący T. K. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora UKS w Ł. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz naruszenia przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy uznał, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek pisma z dnia 12 listopada 2012 r., o czym podatnik został zawiadomiony w dniu 29 listopada 2012 r. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego.
Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz T. K. kwotę 9.655 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz T. K. kwotę 9.655 zł (dziewięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Łd 1067/13 Uzasadnienie Pismem z dnia [...] r. T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora UKS w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok w kwocie 455.692,00 zł. W 2006 roku skarżący prowadził działalność gospodarczą w ramach firmy PPHU A w zakresie skupu i sprzedaży hurtowej złomu, opodatkowaną zgodnie z art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. W dniu 28 marca 2007 r. skarżący złożył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2006 na formularzu PIT-36L, w którym z pozarolniczej działalności gospodarczej wykazał : przychód 24.124.893,77 zł, koszty 22.993.594,22 zł, dochód 1.131.299,55 zł i podatek należny 211.946,00 zł. Z akt sprawy wynika, iż na podstawie postanowienia z dnia [...] r. prowadzona przez podatnika działalność gospodarcza stała się przedmiotem kontroli w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok. W wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. określił stronie wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok. Od powyższej decyzji organu I instancji złożono odwołanie podnosząc zarzuty: - art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez uznanie, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego dochodzi z chwilą wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie, a nie z chwilą przedstawienia osobie podejrzanej postanowienia o przedstawieniu zarzutów; - art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 w związku z art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej przez niepodjęcie wszelkich możliwych działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę dowodów, w szczególności poprzez nie podjęcie przez organ działań mających na celu wyjaśnienie rozbieżności wynikających z zeznań świadków T. S., W. W. i A. P. a treścią znajdujących się w aktach sprawy dowodów skupu złomu. Mając na uwadze zarzuty odwołania Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że nie ma uzasadnionych podstaw, by uznać, że organ I instancji nie zbadał i nie wyjaśnił, czy w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania będącego przedmiotem kwestionowanej decyzji. Wprawdzie organ kontrolny nie wskazał na takie ustalenia w uzasadnieniu decyzji, lecz w aktach znajduje się pismo UKS w Ł. z dnia 12.11.2012 r. wraz z potwierdzeniem odbioru z dnia [...] r., świadczące o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej organ stwierdził, że zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 ww. ustawy bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Wskazano, że w wydanym przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11 orzekając o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dz. U z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej "O.p."), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, nie zakwestionował dopuszczalności samej przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawniania, a zatem w ocenie organu wada normy prawnej tkwi jedynie w braku zawiadomienia podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Zawiadomienie powinno być zatem skierowane do podatnika, którego zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu i informować, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia na mocy art. 70 § 6 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa i być doręczone podatnikowi nie później niż przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p. W ocenie organu tak właśnie stało się w niniejszej sprawie, a bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok uległ zawieszeniu z dniem 12.11.2012 r. na skutek wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ustawy O.p., o czym podatnik został zawiadomiony w dniu 29.11.2012 r., zaś pełnomocnik strony w dniu 13.11.2012 r. Organ odwoławczy podkreślił również, że w okresie, w którym podatnik odebrał ww. korespondencję nie były wobec niego prowadzone żadne inne postępowania podatkowe oprócz postępowania dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok, w związku z czym strona winna mieć świadomość, iż zawiadomienie dotyczy tego właśnie postępowania. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy za zasadne uznał stanowisko UKS wyrażone w decyzji I instancji, w której stwierdzono zaniżenie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok w wysokości 243.746,00 zł powstałe w wyniku zawyżenia kosztów uzyskania przychodu o kwotę 1.282.875,75 zł, na którą złożyły się: - obowiązkowe wpłaty na PFRON w łącznej kwocie 9.385,56 zł zaksięgowane w poczet kosztów uzyskania przychodów na podstawie PK, co stanowi naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2000, nr 14, poz. 176 ze zm., dalej "u.p.d.o.f."); - kwoty ujęte w dowodach skupu wystawionych na nieistniejące osoby fizyczne lub też po dacie ich zgonu w łącznej kwocie 1.273.487,19 zł, co stanowi naruszenie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. W związku z powyższym organy uznały, że dowody skupu złomu wystawione przez firmę podatnika na osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej na kwotę 1.273.487,19 są nierzetelne, ponieważ nie odzwierciedlają one rzeczywistych transakcji gospodarczych. Wydając decyzję organ podatkowy oparł się na dowodach zebranych w przeprowadzonym postępowaniu kontrolnym i podatkowym oraz dowodach skupu złomu wystawionych na osoby, które do protokołów przesłuchań nie potwierdziły sprzedaży złomu firmie A. W toku prowadzonego postępowania podatkowego pobrano od podatnika dokumentację podatkową. Na jej podstawie prowadzono czynności sprawdzające kontrahentów skarżącego. W wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających ustalono, iż wskazane osoby, o podanych w dowodach skupu złomu wystawionych przez firmę A - danych osobowych - są osobami fikcyjnymi - nieistniejącymi lub zmarłymi. Powyższe informacje uzyskano w wyniku wystąpienia zapytaniem do innych urzędów skarbowych oraz wydziałów ewidencji ludności urzędów miast. W toku postępowania uwzględnione zostały wnioski dowodowe strony o przesłuchanie świadków: pracowników M. W., A. Z. ora dostawców złomu – T. S., W. W i A. P.. Zeznania T. S., W. W. i A. P.uznano za sprzeczne z zebraną w sprawie dokumentacją dowodową. Powołując się na treść art. 22 ust. 1, art. 23 oraz art. 24a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podniesiono, że wykładnia gramatyczna użytego przez ustawodawcę pojęcia "koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów" oznacza, że podatnik ma możliwość odliczania dla celów podatkowych wszelkich wydatków, pod warunkiem, że wykaże ich bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, ich poniesienie ma lub może mieć bezpośredni wpływ na wielkość osiągniętego przychodu, a także fakt ich poniesienia jest udokumentowany poprzez prowadzenie ewidencji rachunkowej zgodnie z odrębnymi przepisami w sposób umożliwiający ustalenie wysokości dochodu, podstawy opodatkowania i należnego podatku. Z powyższego, zdaniem organu, wynikają dwie konstatacje, a mianowicie to, że na podatniku, zgodnie z powszechnie stosowaną na gruncie prawa polskiego zasadą jako na osobie wywodzącej z określonych faktów skutki prawne, spoczywa ciężar ich udowodnienia oraz że warunkiem odliczenia wydatków od przychodu jest udokumentowanie faktu poniesienia wydatku w sposób nie budzący wątpliwości. Podsumowując organ odwoławczy uznał, że ustalenia poczynione przez organ podatkowy pierwszej instancji nie pozostawiają wątpliwości co do słuszności stanowiska w zakresie nieuznania w ciężar kosztów uzyskania przychodów wydatków, które nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych. Zdaniem organu istotne jest bowiem to, aby przyjęty do rozliczenia dowód dokumentował rzeczywisty obrót, zaś warunek taki zachodzi wtedy, gdy dany dowód odzwierciedla zdarzenie gospodarcze dokonane miedzy podmiotami wymienionymi na dowodzie, którego przedmiotem jest towar bądź usługa opisana w tym dokumencie pod względem ilościowym, jakościowym, wartościowym, itp. Wskazano, że między rzeczywistą sprzedażą, a jej opisem w dowodzie istnieć musi pełna zgodność pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym. Podniesiono, że nie przedłożenie wiarygodnych i miarodajnych dokumentów źródłowych dotyczących danego wydatku poddaje w wątpliwość faktyczne jego poniesienie, jak i podważa występowanie związku przyczynowo-skutkowego między tym wydatkiem, a uzyskanym przychodem. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odwołał się do ugruntowanego w orzecznictwie administracyjnym poglądu, iż dla zaliczenia wydatku do kosztu uzyskania przychodu niezbędne jest bezsporne, pozbawione wątpliwości wykazanie faktu poniesienia wydatku, jego wysokości, stron uczestniczących w transakcji oraz związku wydatku z przychodem, a także tego, na czyją rzecz został on poniesiony. Dodatkowo udokumentowanie poniesionego wydatku mającego stanowić koszt uzyskania przychodu nie może się ograniczać do posiadania i zewidencjonowania dokumentu, ale wymogiem konicznym pozostaje, aby dokument ten odzwierciedlał rzeczywiście dokonaną operację gospodarczą i to na podatniku ciąży obowiązek udokumentowania poniesionych kosztów w sposób niebudzący wątpliwości i zgodny z prawem. Dodatkowo organ wskazał, iż powyższe stanowisko podzielił również wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 219/11 rozpatrujący sprawę T. K. w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r., a także Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 1917/11 oddalił skargę kasacyjną skarżącego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości powołując zarzuty naruszenia: 1. art. 70 §1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji tego uznanie, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego dochodzi z chwilą zawiadomienia podatnika o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, podczas gdy zgodnie z systemowym ujęciem przepisów prawa skutek taki zachodzi wyłącznie z chwilą przedstawienia osobie podejrzanej zarzutów popełnienia przestępstw w formie postanowienia; 2. art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie i przyjcie, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, podczas gdy w związku z niedoręczeniem przez organ skarżącemu decyzji podatkowej, przed upływem 5 lat licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku, tj. do dnia 31.12.2012 r. taki skutek nastąpił. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie czy przedmiotowe zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W myśl tego unormowania, zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006 w przypadku braku okoliczności powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, przedawnia się z upływem 31 grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej za wystarczającą przesłankę powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej uznał okoliczność, że pismem z dnia 12 listopada 2012 r. (k-981 akt administracyjnych) skarżący został poinformowany o tym fakcie. Pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 29 listopada 2012 r., zaś jego pełnomocnikowi w dniu 13 listopada 2012 r. W myśl wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30/11, art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Istotą niekonstytucyjności cytowanego przepisu jest zatem, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, powstanie niekorzystnego dla podatnika skutku w postaci zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy podatnik ten nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, aż do upływu przedawnienia. Podnieść należy, że zgodnie z art. 313 § 1 k.p.k., stosowanym w postępowaniu karnym skarbowym, na podstawie art. 113 k.k.s., jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go. W zakresie fazy wcześniejszej, bo dotyczącej wszczęcia postępowania, przepisy k.k.s. nie zawierają odmiennych uregulowań od zawartych w k.p.k. Ta ostatnia nie przewiduje w ogóle zawiadomienia potencjalnego sprawcy o wszczęciu postępowania (art. 305 § 4 w związku z art. 325a § 1 k.p.k.). O wydaniu takiego postanowienia zawiadamia się jedynie osobę lub instytucję, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie oraz ujawnionego pokrzywdzonego. Po wszczęciu postępowania toczy się ono ad rem (w sprawie), a potencjalny sprawca (osoba podejrzana) do momentu, w którym organ prowadzący postępowanie ogłosi mu zarzut lub zarzuty (art. 313 § 1 i 2 oraz art. 325g § 1, 2 i 3 k.p.k.) o toczącym się postępowaniu nie ma wiedzy. Ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutu powoduje, że wkracza ona w fazę ad personam. Pomiędzy wszczęciem postępowania, a przedstawieniem zarzutu może minąć nawet bardzo długi czas, zwłaszcza w tych sprawach, w których w momencie wszczęcia postępowania osoba potencjalnego sprawcy w ogóle nie jest znana. Wreszcie postępowanie w sprawie może nigdy nie przekształcić się w fazę przeciwko osobie, np. w sytuacji braku dowodów co do osoby sprawcy. Podkreślić należy z całą mocą, że przedstawienie zarzutów to jedyny wymieniony w k.p.k. sposób poinformowania strony (osoby podejrzanej) o wszczęciu i prowadzeniu przeciwko niej postępowania. Ze względu na swe znaczenie gwarancyjne przedstawienie zarzutów ma potencjalnie eliminować zbyt późne albo przedwczesne czynienie z danej osoby podejrzanego. Tylko zaś wobec osoby, której zarzut przedstawiono, wolno stosować środki zapobiegawcze i niektóre inne środki przymusu procesowego, np. list gończy (Tomasz Grzegorczyk, Komentarz do art. 313 k.p.k., Wydawnictwo Zakamycze, Warszawa 2003 r.). Przenosząc powyższe wywody na grunt rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że nie rodzi skutku w postaci zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącego pismo z dnia 12 listopada 2012 r. doręczone skarżącemu w dniu 29 listopada 2011 r., zaś jego pełnomocnikowi w dniu 13 listopada 2012 r., informujące o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok. Za całkowicie chybione należy zatem uznać twierdzenie organu (str. 5 odpowiedzi na skargę), iż cytowany wyrok Trybunału nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż skarżący został skutecznie powiadomiony o toczącym się wobec niego postępowaniu karnym skarbowym przed upływem terminu przedawnienia. Jak wyżej wskazano kodeks postępowania karnego, do którego odwołuje się omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie zna innego sposobu powiadomienia strony o wszczęciu przeciwko niej postępowania, jak ogłoszenie postanowienia o postawieniu zarzutów i niezwłoczne przesłuchanie jej w charakterze podejrzanego. Do tej chwili prowadzenie postępowania nie jest znane tej osobie. Znane staje się dopiero wówczas, gdy wobec istnienia w dacie wszczęcia lub wyjednania w toku postępowania wystarczających dowodów organy ścigania uznają, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, że ta osoba popełniła czyn, będący przedmiotem toczącego się postępowania. Jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, gdy osoba, której organy ścigania zamierzają przedstawić zarzuty ukrywa się lub nie przebywa w kraju. Jedynie w takiej sytuacji, która nie dotyczy rozpoznanej sprawy, osobę taką uważa się za podejrzanego (stronę) w dacie wydania a nie ogłoszenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów (art. 313 § 1 zdanie drugie k.p.k.). Również tylko w takiej sytuacji postępowanie wkracza w fazę in personam w dacie wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów a nie w dacie ich ogłoszenia i przesłuchania w charakterze podejrzanego. W każdej innej sytuacji procesowej, a więc również i w takiej, jaka wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, wejście postępowania w fazę przeciwko osobie następuje z datą ogłoszenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów i przesłuchania osoby podejrzanej w charakterze podejrzanego, a nie wydania tego postanowienia, ani też w dacie doręczenia wezwania do osobistego stawiennictwa w charakterze podejrzanego, zawierającego kwalifikację prawną zarzucanych czynów. Z całą pewnością powyższe stanowisko ma charakter formalistyczny, akcentujący funkcje gwarancyjne instytucji przedstawienia zarzutów w postępowaniu karnym. Art. 70 § 6 pkt 1 O.p. uzależnia jednak skutek podatkowy (zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego) od wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, czyli odwołuje się do zdarzenia normowanego przez przepisy postępowania karnego. W ocenie sądu I instancji oznacza to, że w zakresie powiadomienia podatnika o wszczęciu i toczeniu się przeciwko niemu postępowania, również na gruncie postępowania podatkowego, należy stosować te same reguły, co w postępowaniu karnym skarbowym. Skoro zaś obowiązujące przepisy (art. 313 § 1 k.p.k.) wymagają dla powiadomienia podatnika ogłoszenia mu postanowienia o przedstawieniu zarzutów to oznacza, że dopiero od tego momentu, to jest od 14 lutego 2013 r. należy uznać skarżącego za poinformowanego o toczącym się postępowaniu. Powyższe oznacza natomiast, że bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącego nie został zawieszony w myśl art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Jak wskazano, poinformowanie strony o toczącym się postępowaniu karnym skarbowym nastąpiło po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za rok 2006, to jest po 31 grudnia 2012 r. W związku z tym, na podstawie art. 59 § 1 punkt 9 O.p. zobowiązanie wygasło, zatem w oparciu o treść art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 208 § 1 O.p. postępowanie w sprawie tego zobowiązania winno zostać umorzone przez organ II instancji. Podkreślić przy tym należy, że sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 30/11 dotyczy zgodności z Konstytucją RP wyłącznie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w wersji obowiązującej do końca sierpnia 2005 r., niemniej jednak w końcowej części uzasadnienia Trybunał zawarł istotne wskazówki interpretacyjne dotyczące art. 70 § 6 pkt 1 O.p. również w późniejszym brzmieniu. Trybunał wskazał mianowicie, że również i ten przepis zawiera normę niekonstytucyjną. W związku z tym konieczna jest zmiana powyższego przepisu w sposób gwarantujący, że podatnik z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostanie poinformowany, że przedawnienie nie nastąpi z uwagi na zawieszenie jego biegu. Mając na względzie uwagi Trybunału Konstytucyjnego oraz treść wyroku w sprawie P 30/11 należy przyjąć, że art. 70 § 6 pkt 1, wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe jedynie wówczas, gdy o postępowaniu tym podatnik został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 O.p., przy czym przez poinformowanie rozumieć należy, co do zasady, ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów i przesłuchanie podatnika w charakterze podejrzanego. W toku ponowionego postępowania organ odwoławczy uwzględni powyższą ocenę prawną, jako wiążącą w trybie art. 153 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 13 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 tej ustawy określono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 461). P.C.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło