II FZ 1100/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 743/13 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 17 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 743/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił sporządzoną przez adwokata M. K. skargę kasacyjną z dnia 23 maja 2014 r., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 743/13. Sąd przedstawił następujący stan faktyczny, który przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Z. R. (Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 17 września 2013 r., w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek zgłoszonego przez Skarżącego żądania oraz prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono Z. R. w dniu 25 lutego 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy (k. nr 68). Następnie na wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie z uwagi na prawomocne rozstrzygnięcie Referendarza sądowego z dnia 10 grudnia 2013 r. przyznające Skarżącemu zwolnienie od kosztów sądowych. Okręgowa Rada Adwokacka w Olsztynie pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. poinformowała o wyznaczeniu na pełnomocnika Skarżącego z urzędu adwokata M. K., który w dniu 25 kwietnia 2014 r. upoważnił aplikanta adwokackiego G. L. do zapoznał się z aktami sprawy. W dniu 23 maja 2014 r. (data wpływu do WSA w Olsztynie)) pełnomocnik Skarżącego - adwokat M. K. wniósł skargę kasacyjną od wskazanego wyżej orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, odrzucając skargę kasacyjną, w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że stosownie do art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), w skrócie "p.p.s.a.", skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Jeżeli zatem stronie Skarżącej został doręczony odpis orzeczenia, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jakkolwiek art. 175 § 1 powołanej ustawy przewiduje przymus adwokacko-radcowski, jednakże nie oznacza to, że ubieganie się o przyznanie pełnomocnika z urzędu ma wpływ na interpretację art. 177 § 1 p.p.s.a. Tym samym, skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Jednakże wniosek taki nie został w niniejszej sprawie złożony. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują natomiast wstrzymania biegu terminów ustawowych. Zatem także postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może stanowić podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis wyroku WSA w Olsztynie z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 743/13 wraz z uzasadnieniem został prawidłowo doręczony Skarżącemu w dniu 25 lutego 2014 r., zatem ostatnim dniem trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był 27 marca 2014 r. Skargę kasacyjną pełnomocnik ustanowiony z urzędu adwokat M.K. wniósł w dniu 23 maja 2014r., czyli po upływie terminu do jej wniesienia. Przy czym w skardze kasacyjnej nie zawarł wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Bez względu na powyższe Sąd stwierdził dodatkowo, że w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych, potwierdzonej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt SK 17/12 (publ. OTK-A 2013/6/86) ukształtował się pogląd, iż art. 87 § 1 p.p.s.a. rozumiany w ten sposób, że – w sytuacji niedochowania terminu wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 tej ustawy, na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 178 w związku z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną, jako wniesioną po upływie terminu, odrzucił. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie art. 177 p.p.s.a. poprzez niesłuszne uznanie, że dla skarżącego termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg w dniu doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem. W oparciu o powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Termin ten jest terminem ustawowym i nie może być przedłużony przez przewodniczącego (art. 84 p.p.s.a.), nie biegnie także – wobec braku przepisu przewidującego taką możliwość- na nowo po ustanowieniu dla strony pełnomocnika z urzędu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 kwietnia 2011 r., I OZ 218/11, z 26 stycznia 2010r., II GZ 213/09). Natomiast zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Wobec doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w dniu 25 lutego 2014 r., słusznie sąd pierwszej instancji przyjął, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi upłynął bezskutecznie w dniu 27 marca 2014 r. Tym samym skarga kasacyjna, złożona w dniu 23 maja 2014 r. jako złożona po upływie ustawowego terminu, określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 tej ustawy. Należy przy tym podzielić pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2013, sygn. SK 17/12, iż w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik - realnie mógł sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania" się do wniesienia skargi kasacyjnej, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia. Przepisy p.p.s.a nie przewidują zawieszenia (wstrzymania) biegu terminów ustawowych (a takim jest termin do wniesienia skargi kasacyjnej), dotyczy to także wystąpienia strony o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik wyznaczony z urzędu nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. Wobec powyższego, w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej po upływie terminu ustawowego, słusznie Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.