II SA/Kr 1208/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi W.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 14 czerwca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu usunięcia drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. na rzecz skarżącego W.C. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi W.C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 14.06.2013 r. (znak: [...] ) uchylająca decyzję Wójta Gminy D. z dnia 15.04.2013 r. w przedmiocie odmowy nałożenia na skarżącego kary z powodu wycięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. Podstawą prawną decyzji jest art. 88 ust. l pkt 2 oraz art. 89 ust. l ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2009 r. Nr 151, póz. 1220 ze zm.). Decyzje te zapadły w następującym stanie sprawy: Pismem z dnia 24.05.2005 r. P.L. zawiadomił Wójta Gminy D. o wycięciu przez W.C. drzew granicznych między działką [...] , a działką nr [...] w miejscowości P. . Zdarzenie to miało mieć miejsce w kwietniu 2005 r. W.C. oświadczył w dniu 9.06.2005 r., iż dokonał zabiegów pielęgnacyjnych przy drzewach, gdyż niezbędne to było do ich prawidłowego wzrostu. W sprawie została wydana decyzja Wójta Gminy D. z dnia 28.06.2005 r. o umorzeniu prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie wycinki drzew. Postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem P.L. zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. umorzone decyzją z dnia 17.10.2005 r. To zaś rozstrzygnięcie zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23.10.2007 r. (sygn. akt II SA/Kr 637/06). W ponowienie prowadzonym postępowaniu dopuszczono dowód z opinii biegłego celem ustalenia wieku wyciętych drzew. Mając na uwadze ten dowód oraz zeznania świadków, organ I instancji umorzył prowadzone postępowanie decyzją z dnia 9.02.2011 r. Jak podkreślił ten organ, z opinii powołanego w sprawie biegłego wynika bowiem, że nie dokonano wycinki drzew, lecz odrośli rosnących przy pniu głównym, co miało charakter zabiegu pielęgnacyjnego. Wskazana decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , decyzją z dnia 14.06.2011 r. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na tę decyzję została oddalona (wyrok z dnia 25.11.2011 r.; sygn. akt II SA/Kr 1519/11). W ponownie prowadzonym postępowaniu, Wójt Gminy D. wydał w dniu 15.04.2013 r. decyzję (znak: [...] , którą odmówił nałożenia na W.C. kary z tytułu wycięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. W uzasadnieniu organ podał, że przeprowadził w dniu 28.05.2012 r. oględziny miejsc po wycince drzew. W wyniku oględzin potwierdzony został fakt, że na działce nr [...] dalej rosną drzewa (jesion, dąb, klon, jawor, leszczyna, czarny bez) i krzywy owocowe. W.C. oświadczył, że dokonał usunięcia odrośli i czyszczenia miedzy, by usunąć samosiewy (odrosty od pni głównych) i aby umożliwić prawidłowy wzrost drzew głównych. Organ podkreślił, że z oględzin sporządzono fotografie na których widać, że drzewa są w dobrym stanie zdrowotnym, leszczyny "wybujały", zaś przy pniach drzew głównych widoczne są sczerniałe pniaki, po ściętych odroślach. Organ dał wiarę słuchanym w sprawie świadkom oraz zeznaniom W.C. , a także uznał, iż sporządzona na potrzeby postępowania opinia biegłego specjalisty, jest wiarygodna. Z dowodów tych wynika, zdaniem organu I instancji, iż usunięte zostały odrosty drzew i był to zabieg pielęgnacyjny. Z oględzin przeprowadzonych kilka lat po tym zabiegu wynika, że na spornej działce dalej rosną drzewa i krzewy. Zdaniem organu, nie znajdzie zastosowania w sprawie art. 88 ust. l pkt 3 ustawy o ochronie przyrody. Odwołanie od tej decyzji wniósł P.L. , działający w sprawie jako pełnomocnik A.L. . Wskazał, że okoliczność, iż W.C. nie wykonywał żadnych zabiegów pielęgnacyjnych przy spornych drzewach wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23.10.2007 r. (sygn. akt II SA/Kr 367/06). Podkreślił także, iż usunięto 25 drzew, zaś 5 sztuk "ogołocono" z gałęzi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 14.06.2013 r. (znak: [...] ) uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy podał, że Wójt Gminy D. nie zastosował się w pełni do wskazówek zawartych w decyzji Kolegium z dnia 14.06.2011 r., od której skarga została przez sąd administracyjny oddalona (wyrok o sygn. akt II SA/Kr 1519/11). Zdaniem organu II instancji, jeżeli Wójt uznał, że czynności wykonane przez W.C. są czynnościami pielęgnacyjnymi, to winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy zabiegi te zostały prawidłowo wykonane i czy nie spowodowały zniszczenia drzew lub krzewów. Wprawdzie Wójt opierając się na zeznaniach świadków i opinii biegłego wskazał, że "nie doszło do zniszczenia ekosystemu", to jednak organ odwoławczy zauważył, że zeznań świadka nie można uznać za wiarygodne. Opinia zaś złożona do akt sprawy, sporządzona została w celu ustalenia wieku wyciętych drzew oraz w celu ich pomiaru. Zdaniem Kolegium, przyjmując, iż w sprawie miały miejsce zabiegi pielęgnacyjne pominięto okoliczność, że będący podstawą prawną decyzji art. 88 ust. l pkt 3 ustawy o ochronie przyrody - nakłada obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia w jaki sposób wykonana została pielęgnacja drzew, a następnie dokonanie oceny, czy czynność ta przeprowadzona została właściwie. Takich ustaleń w sprawie brak, zaś z opinii biegłego wynika, że w czerwcu 2005 r. dokonano wycinki drzew (klona, jawora). Wskazano, iż organ powinien przeprowadzić rozprawę z udziałem biegłego i stron, które mogą biegłemu zadawać pytania i zgłaszać uwagi. Zauważono, że w kontrolowanej sprawie W.C. wniósł zarzuty do opinii biegłego i zawnioskował o przeprowadzenie nowych dowodów. W kwestii zatem ustalenia, czy doszło do zniszczenia drzew i krzewów należało przeprowadzić uzupełniającą opinię biegłego. Wynika to też z faktu, że zeznań słuchanego w sprawie świadka nie sposób uznać za miarodajne. Podsumowano, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia czy wykonane czynności stanowią pielęgnację drzew i krzewów, jak została przeprowadzona ta pielęgnacja oraz czy można nadać jej przymiot "właściwej". Nie została też wyjaśniona kwestia stwierdzonej przez biegłego i świadków okoliczności, iż wycinka drzew dokonana została wiosną 2004 r., podczas, gdy z pisma wnioskodawcy z dnia 24.05.2005 r. oraz oświadczeń W.C., wynika, że do wycinki doszło w kwietniu 2005 r. Wątpliwości organu odwoławczego budzi też zagadnienie, kto jest w sprawie stroną postępowania. Zauważono, iż podmiotem mającym interes w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody -może być wyłącznie posiadacz nieruchomości, który dopuścił się czynu opisanego w tym przepisie. Wg Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. , W.C., jest osobą, która potwierdziła okoliczność, że jest właścicielem nieruchomości, której dotyczy przedmiot postępowania. Na tę okoliczność przedłożył stosowne dokumenty. Skargę do sądu administracyjnego na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 14.06.2013 r. wniósł W.C. domagając się uchylenia tej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący powołał przepis art. 83 ustawy o ochronie przyrody i wskazał, że w sprawie nie można pomijać kwestii wykonywania prawa własności. Zgodnie ze wskazanym przepisem, jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem, do wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów dołącza się zgodę jej właściciela. Skarżący podkreślił, że nieuregulowany przebieg granicy powoduje, że uzyskanie przez niego zezwolenia na usunięcie drzew - nie byłoby możliwe. Skarżący wskazał, że w przypadku drzew rosnących w pasie granicznym organ występuje do właściciela sąsiedniej nieruchomości o wyrażenie zgody dla wnioskodawcy. Takiej zgody, na pewno by nie uzyskał. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie zwrócić należy uwagę na okoliczność, iż rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji, zadaniem organu odwoławczego jest ustalenie, w postępowaniu wstępnym, czy wnoszący odwołanie ma status strony postępowania. Przesądzenie bowiem tej okoliczności warunkuje merytoryczne, ponowne rozpoznanie sprawy przez organ wyższego stopnia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wskazało, że akceptuje pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27.11.2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1189/06, z którego wynika, że podmiotem mającym interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody, a więc stroną takiego postępowania (art. 28 K.p.a.), może być wyłącznie posiadacz nieruchomości, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział w tym przepisie karę. Kolegium wskazało przy tym, że właścicielem działki nr [...] w miejscowości P. jest W.C. Zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, iż bezsporną okolicznością jest, że W.C. dokonał czynu opisanego we wskazanym wyżej art. 88 ustawy o ochronie przyrody (kwestią sporną była kwalifikacja prawna tego działania). W kontekście przedstawionych okoliczności nie jest więc jasne i zrozumiałe, na czym miałoby polegać, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej, kasatoryjnej decyzji Kolegium Odwoławczego zalecenie "wyjaśnienia przez organ I instancji, kto w niniejszym postępowaniu posiada status strony". Skoro bowiem Kolegium przyznaje, iż akceptuje pogląd, że status strony w tej sprawie może mieć wyłącznie posiadacz nieruchomości, który dopuścił się czynu zagrożonego karą przez ustawę o ochronie przyrody, to powyższą kwestię prawną uznać należy za przesądzoną przez organ odwoławczy i niewymagającą dalszych wyjaśnień przez organ I instancji. Wskazany aspekt ma istotne znaczenie dla, akcentowanej na wstępie uzasadnienia, oceny dopuszczalności złożonego w tej sprawie odwołania i merytorycznego rozpoznania sprawy. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, odwołanie od decyzji Wójta Gminy D. z dnia 15.04.2013 r. wniesione zostało przez P.L. – pełnomocnika A.L. (k. 5 a.a. II instancji). Zauważyć jednak należy, że Kolegium podzielając pogląd wyrażony we wskazanym wyżej wyroku sądu administracyjnego zakładający, że stroną kontrolowanego postępowania jest wyłącznie sprawca, który dopuścił się czynu przeciwko przyrodzie, winno konsekwentnie przyjąć, iż osoba wnosząca odwołanie od decyzji organu I instancji nie ma statusu strony. Brak jest bowiem dotychczas podstaw do przyjmowania, że wnoszący odwołanie dopuścił się ocenianego w tym postępowaniu samowolnego usunięcia drzew, zabronionego - co do zasady - przez ustawę o ochronie przyrody. Mimo powyższego, Kolegium rozpoznało sprawę zainicjowaną odwołaniem wniesionym przez P.L. (pełnomocnika A.L. ), wydając ocenianą obecnie decyzję. Przedstawione okoliczności powodują, że decyzję organu II instancji jest nie tylko wewnętrznie sprzeczna, ale także wydana została bez zbadania i definitywnego przesądzenia legitymacji A.L. do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy D. z dnia 15.04.2013 r. Powyższe czyni tę decyzję wadliwą i podlegającą uchyleniu stosownie do art. 145 par. l pkt l lit c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. póz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako p.p.s.a.). Uchybienie to bowiem mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie można wykluczyć, iż wszechstronna i prawidłowa ocena podstaw legitymacji (występowania w charakterze strony postępowania) A..L. , doprowadziłaby do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy. Zwrócić przy tym należy uwagę na okoliczność, iż wskazywany wyżej pogląd dotyczący kwestii stron w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 88 ustawy o ochrony przyrody, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 428/2006; LexPolonica nr 2278247; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2010 r.; sygn. akt VIII SA/Wa 803/2009 LexPolonica nr 2248247; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 stycznia 2010 r.; sygn. akt II SA/Kr 1565/2009; LexPolonica nr 2234776). Mając powyższe na uwadze, sąd na postawie art. 145 par. l pkt l lit c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.