I OZ 41/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1749/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na działanie Ministra Sprawiedliwości postanawia oddalić zażalenie. A.S. w dniu 26 czerwca 2013 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na działanie Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 29 sierpnia 2013 r., skarżący został wezwany do sprecyzowania przedmiotu skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez wskazanie zaskarżonego aktu lub czynności. W piśmie z dnia 12 września 2013 r. skarżący wskazał, że skarżony organ narusza swoje obowiązki kontrolne i nadzorcze, obowiązki z zakresu ochrony praworządności, a także obowiązek zapewnienia stronie ochrony prawnej. W treści pisma skarżący zawarł również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1749/13 odmówił A.S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Wskazał, że skierowana do Sądu pierwszej instancji skarga na działania Ministra Sprawiedliwości ma charakter skargi powszechnej, o której mowa w art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.). Skarga wniesiona na podstawie tego przepisu może mieć za przedmiot wszelkie działania, bezczynność lub zaniechanie każdego organu państwowego i samorządowego, w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw, jednakże nie uprawnia ona do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. O sposobie załatwienia skargi właściwy organ zawiadamia stronę, stosownie do art. 237 § 3 K.p.a. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII K.p.a., a więc skarg związanych z krytyką wykonywania zadań przez właściwe organy administracji albo przez ich pracowników. Sprawy te nie zostały poddane kontroli sądu ani na podstawie art. 3 p.p.s.a., ani na podstawie przepisów ustaw szczególnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1110/04, LEX 171200). Stwierdzenie natomiast braku właściwości sądu administracyjnego w sprawie jest okolicznością uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 140/12, LEX nr 1120746; postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OZ 184/05, niepubl.). Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazał on, iż określona w art. 247 p.p.s.a. bezzasadność skargi oznacza jej niemerytoryczność, a nie niedopuszczalność orzekania w sprawie z powodu niewłaściwości sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga A.S. na działanie Ministra Sprawiedliwości nie podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem dotyczy postępowania skargowo – wnioskowego, regulowanego Działem VIII ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Postępowanie to ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w postępowaniu skargowo – wnioskowym nie stosuje się przepisów Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, postępowanie skargowo – wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb skargowo – wnioskowy (art. 221 i następne K.p.a.) jest jednocześnie jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga A.S., jako niedopuszczalna z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, podlegała zatem odrzuceniu. Stwierdzona niewłaściwość Sądu pierwszej instancji oznacza oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., a w takiej sytuacji prawo pomocy nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo więc odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jego skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.