I SA/Sz 697/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. B. - na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz [...] kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Celnego w Szczecinie wydał w dniu 27 września 2012 r. decyzję, w której określił K B, prowadzącemu działalność gospodarcza pod firmą P H-t K B, dalej "podatnik", zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc lipiec 2007 r. w kwocie [...]zł i wysokość odsetek za zwłokę od wpłat dziennych za lipiec 2007 r. w kwocie [...] zł. Naczelnik Urzędu Celnego w Szczecinie wydał w dniu 2 października 2012 r. postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności ww. decyzji. Organ podatkowy przywołał treść art. 239a, 239b § 1, art. 70 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz.749), zwana dalej "op" oraz art. 19 ust. 1 i art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U., Nr 29, poz. 257 ze zm.), dalej "upa". Organ podatkowy wskazał, że spełniona została przesłanka, iż okres do upływu terminu przedawnienia był krótszy niż 3 miesiące. Ponadto, podatnik był zobowiązany do samodzielnego obliczenia ww. podatku, do wykazania go w deklaracji i uiszczenia w terminie 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Zdaniem organu podatkowego, skoro podatnik nie uiścił należnego podatku w ww. terminie to zachodzi uzasadniona obawa, że ww. zobowiązanie nie zostanie wykonane również w przyszłości. Podatnik złożył zażalenie na ww. postanowienie i wniósł o jego uchylenie. Zdaniem podatnika, organ podatkowy naruszył art. 239b § 2 op. Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie wydał w dniu 22 maja 2013 r. wydał postanowienie, w której utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy. Organ odwoławczy przywołał treść art. 239a, art. 239b § 1, § 2, § 3 i art. 70 § 1 op oraz art. 19 ust. 1 upa. Organ odwoławczy podał, że ww. zaległość podatkowa istniała od dnia 27 sierpnia 2007 r., zaś zaskarżone postanowienie wydano w dniu 2 października 2012r., gdy do przedawnienia pozostały niecałe 3 miesiące. Tym samym według organu odwoławczego, wypełniona została przesłanka z art. 239b § 4 op. Ponadto organ odwoławczy powołał się na treść art. 21 § 1 pkt 1 i art. 4 ust. 1 pkt 3 upa i wskazał, że skoro podatnik nie uiścił należnego podatku w ww. terminie to zachodzi uzasadniona obawa, że ww. zobowiązanie nie zostanie wykonane również w przyszłości. Na poparcie swoich twierdzeń organ odwoławczy powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych. Podatnik złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi naruszenie art. 121, art. 122, art. 124, art. 210, art. 217 art. 239b § 1 pkt 4, art. 239 § 2 op. Zdaniem podatnika, organ nie uprawdopodobnił, że ww. zobowiązanie nie zostanie wykonane. Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentacje jak w zaskarżonym postanowieniu. Sąd wskazał, co następuje: Skarga jest zasadna. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Zgodnie z art. 239b § 1 op, decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu, przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Z przywołanych regulacji wynika, że dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239b. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie prawa przy okazji enumeracji tych czterech okoliczności pozwalających na zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności spójnika "lub", wyrażającego zgodnie z zasadami poprawnej legislacji tzw. alternatywę rozłączną, oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy podatnika już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru. Drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W kontekście tej przesłanki wskazać należy, że uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo - zmaterializowania się jej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już podkreślano, że przyjęcie w treści § 2 art. 239b op pojęcia "uprawdopodobnienie" znajduje również przełożenie na zasady dowodzenia ziszczenia się wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. W związku z przyjętym przez ustawodawcę sformułowaniem "uprawdopodobni" należało uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1598/09 dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, kwalifikacja taka jest nieprawidłowa, jeżeli nie został wypełniony warunek, o którym mowa w art. 239b § 2 O.p. Uprawdopodobnienie przez organ istnienia przesłanki określonej w art. 239b § 2 op musi wynikać z uzasadnienia postanowienia o nadaniu nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Obowiązek ten spoczywa na organie podatkowym. W rozpatrywanym przypadku organy obu instancji wskazały, że podatnik był zobowiązany do samodzielnego obliczenia ww. podatku, do wykazania go w deklaracji i uiszczenia w terminie 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Zdaniem organów obu instancji, skoro podatnik nie uiścił należnego podatku w ww. terminie to zachodziła uzasadniona. Według Sądu, okoliczność upływu terminu nie może samo w sobie uzasadniać obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Oparcie postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowego wyłącznie na tej okoliczności faktycznej, iż okres przedawnienia tego zobowiązania jest krótszy niż trzy miesiące zbędnym czyniłoby drugą przesłankę zastosowania tego rygoru, jaką jest uprawdopodobnienie niebezpieczeństwa niewykonania zobowiązania. Sąd podzielił pogląd prezentowany w orzecznictwie, że okoliczność zbliżającego się upływu terminu przedawnienia może uprawdopodobnić obawę niewykonania zobowiązania dopiero wespół z innymi faktycznymi okolicznościami danej sprawy, na podstawie których można wnioskować, iż zobowiązanie nie zostanie jednak wykonane. Dotyczy to przede wszystkim okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, działaniami podatnika na jego majątku itd. (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 143/01, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 368/10 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, innych przesłanek poza upływem terminu do przedawnienia zobowiązania podatkowego, organy podatkowe nie wykazały. Samo powoływanie się na okoliczność, że podatek ten oblicza samodzielnie podatnik i zobowiązany jest go wykazać w deklaracji podatkowej oraz wpłacić w określonym terminie było niewystarczające do uznania, iż zaistniała przesłanka z art. 239b §1 op. Ponadto, z akt wynika, że podatnik stoi na stanowisku, że ww. zobowiązanie jest nienależne (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2333/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszenie przepisu art. 239b § 2 op przez brak wykazania przesłanki do zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 152 i art. 200 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zaskarżone postanowienie uchylił i orzekł o zwrocie kosztów postępowania, tj. wpisu sądowego w wysokości [...] zł.