II SA/Rz 939/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi W. F. i S. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi -skargę oddala- Przedmiotem skargi W.F. i S.F. w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej Kolegium lub SKO z dnia [...] sierpnia 2013 nr [...], wydane na postawie art. 17 pkt 1, art. 113 § 1 i § 3, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.", utrzymujące w mocy postanowieniem Wójta Gminy J. z dnia [...] czerwca 2013r., znak: [...], w przedmiocie odmowy sprostowania Aktu Własności Ziemi Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1973r., wydanego przez PPRN Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w B., dalej zwanego "Aktem". Uzasadniając swoje postanowienie organ I instancji wyjaśnił, że S.F. i W.F. wnieśli o sprostowanie przedmiotowego Aktu poprzez wpisanie w miejsce W.F. c. I. i M., ich ojca W.F. s. A. i H. Tymczasem, analiza dokumentacji nie wykazała, jakoby W.F. s. A. i H. był posiadaczem samoistnym działek objętych tym Aktem. Z akt sprawy wynika natomiast, że od 1930r. nieprzerwanie nieruchomości objęte Aktem użytkowała W.F. W tej sytuacji organ stwierdził, że art. 113 § 1 k.p.a. nie może mieć zastosowania, bowiem nie można tutaj mówić o oczywistej omyłce, zaś sprostowanie Aktu zgodnie z wnioskiem doprowadziłoby do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia poprzez zmianę uwłaszczonej osoby. W zażaleniu na wymienione wyżej postanowienie W.F. i S.F. podnieśli, że w rzeczywistości działki objęte Aktem, były własnością ich ojca W.F., zaś po jego śmierci ich matka B.F. płaciła od tych gruntów podatki. Zdaniem skarżących w wyniku pomyłki Urzędu przedmiotowym Aktem uwłaszczona została inna osoba, wskazali też, że w tym czasie na terenie B. było około 5-ciu osób o nazwisku W.F. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem wymienionym na wstępie SKO utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjęto tezę, iż błąd pisarski oznacza widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, a błąd rachunkowy - omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia. Inne oczywiste omyłki są to omyłki, co do swej istoty stojące na równi z błędami pisarskimi, a zatem omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną przez organ, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Powyższe zbieżne jest ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lutego 1994 r. (sygn. SA/Kr 723/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 65, treść dostępna również w Lex pod nr 10585) Istotną cechą błędu lub innej omyłki, pozwalającą na zastosowanie trybu sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. jest jego oczywistość. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęty jest również pogląd, że sprostowanie decyzji nie może prowadzić do merytorycznej zmiany lub uzupełnienia rozstrzygnięcia. Sprostowaniu w tym trybie podlegać mogą wprawdzie nawet omyłki w danych osobowych stron, daty czy też użyte w decyzji nazwy, sformułowania itp., ale tylko wówczas, gdy na podstawie okoliczności sprawy wynikających z dokumentacji stanowiącej podstawę do wydania "prostowanego" aktu wynikać będzie, że elementy podlegające sprostowaniu zamieszczone zostały przez organ w decyzji w sposób niezamierzony. Żądanie wniosku złożonego przez W.F. i S.F. dotyczy sprostowania Aktu Własności Ziemi obejmującego działki o nr 3017, 3031, 3039, 3053 i 3079 o pow. 0,32 ha w B., poprzez wpisanie jako właściciela tych nieruchomości ojca wnioskodawców W.F. s. A.i H. w miejsce W.F. c. I. i M. Na tle stanu faktycznego ustalonego na podstawie akt sprawy stwierdzono należy, że wniosek wykracza poza zakres zastosowania trybu określonego w art. 113 § 1 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowym Aktem z dnia [...].08.1973 r. PPRN w B. stwierdziło, że W.F. c. I. i M. stała się z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości, położonych w B., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 3017, 3031, 3039, 3053, i 3079 o pow. 0,32 ha., przy czym z zalegającej dokumentacji z postępowania poprzedzającego wydanie przedmiotowego Aktu wynika, że taka treść Aktu zarówno w części przedmiotowej (określenie nieruchomości) jak i podmiotowej (określenie właściciela), wynikała z dokonanych przez organ ustaleń stanu faktycznego. W aktach zalega "Protokół" z dnia [...].11.1972 r. z ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych, z którego wynika, że posiadaczem przedmiotowych nieruchomości nieprzerwanie od 1930 r. była W.F. c. I. i M. Następnie na podstawie takich ustaleń PPRN w B. wydało kwestionowany Akt Własności Ziemi z dnia [...].08.1973 r. wskazując właśnie W. F., jako właścicielkę działek nr 3017, 3031, 3039, 3053, i 3079, co pokrywało się z ustaleniami dokonanymi w trakcie postępowania poprzedzającego wydanie Aktu. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że wskazanie w przedmiotowym Akcie W.F. jako właściciela nieruchomości, nie było skutkiem oczywistej omyłki organu tylko działaniem zamierzonym, znajdującym oparcie w aktach administracyjnych postępowania poprzedzającego wydanie Aktu. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie tej sprawy po myśli wnioskodawców, czyli wpisanie jako właściciela tych nieruchomości ojca wnioskodawców tj. W.F. s. A. i H. w miejsce W.F. c. I. i M. nie stanowiłoby w istocie sprostowania oczywistej omyłki, lecz merytoryczną zmianę przedmiotowego Aktu, co jest niedopuszczalne w trybie sprostowania uregulowanym w art. 113 § 1 k.p.a. Z przedstawionych wyżej powodów Kolegium uznało, że żądana przez wnioskodawców zmiana treści Aktu nie może nastąpić w trybie art. 113 § 1 k.p.a., bowiem zmiana taka, na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy, doprowadziłaby do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia sprawy objętej tą decyzją (Aktem). Kolegium nie badało i nie mogło badać natomiast prawidłowości i legalności kwestionowanego Aktu Własności Ziemi, gdyż nie mieści się to w ramach postępowania uregulowanego w art. 113 § 1 Kpa. Ubocznie wskazało, że w obecnie obowiązującym porządku prawnym w ogóle nie jest dopuszczalna merytoryczna weryfikacja Aktów Własności Ziemi w trybie postępowania administracyjnego. Powyższe wynika z treści art. 63 ust. 3 w zw. z art. 63 ust. 2 i art. 67 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2012r., poz. 1187 z późn. zra.). Stosownie do treści art. 63 ust. 2 w/w ustawy, do ostatecznych decyzji, wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) - a taką decyzją jest przedmiotowy Akt Własności Ziemi z dnia [...].08.1973 r. - nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Zgodnie natomiast z ust. 3 w/w przepisu, postępowania administracyjne toczące się w sprawach, o których mowa w ust. 2, podlegają umorzeniu. W.F. i S.F. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wskazane wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze wskazali , że w protokole z dnia [...] listopada 1972r. sporządzonym przez Pracownika Biura Geodezji w B. "występują wszystkie błędy na podstawie których można sprostować Akt Własności Ziemi". Pośród błędów wymienili m. in.: brak jest w nim imion rodziców W.F., a więc nie można ustalić o jakiego W.F. chodzi. Wskazali, że rozważali różne sposoby na odzyskanie "ojcowizny", czyli działek objętych Aktem, a które należały do rodziny skarżących. Zarzucili, że SKO nie uwzględniło złożonych przez nich wniosków dowodowych w zakresie przesłuchania świadków, którzy mogliby potwierdzić, że grunty objęte Aktem należały do ich poprzedników prawnych , a nie do rodziny W.F.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zwana dalej p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami), zwana dalej p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i powinna zostać oddalona. Postawą prawną zaskarżonej decyzji by przepis art. 113 k.p.a., zawierający normę prawną, która nadaje organowi administracji publicznej uprawnienie do dokonania z uArt. 113. § 1. rzędu lub na żądanie strony sprostowania w drodze postanowienia błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez ten organ decyzjach. Z uwagi na charakter decyzji, jaką był akt własności ziemi wydany w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.), rozważenia wymagało ponadto, czy w ogóle dopuszczalne jest sprostowanie tego rodzaju decyzji. Odpowiedź na to pytanie jest pozytywna. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz.U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 z późn. zm.) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie powołanej ustawy z 1971 r. nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Przepis ten nie wyłączył jednak dopuszczalności stosowania art. 113 § 1 i 3 kpa o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do aktów własności ziemi, a zatem uznać należy, że sprostowanie takich aktów jest dopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1996r., sygn. akt II SA 432/95, ONSA z 1997 r., Nr 1, poz. 34). Pojęcia błędu pisarskiego błędu rachunkowego czy też oczywistej omyłki nie posiadają definicji ustawowej, ich wykładnia zatem musi odwoływać się do wypracowanego na gruncie wskazanego wyżej przepisu orzecznictwa czy też piśmiennictwa, które dokonując wykładni ww. pojęcia odwołują się do ich potocznego rozumienia (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z 13 marca 1998 r., I SA/Lu 1091/96, LexPolonica nr 339321). Przez błędy pisarskie należy rozumieć widoczne, niezamierzone błędne użycie wyrazu lub zwrotu, mylną pisownię oraz opuszczenie jakiegoś wyrazu lub liter w wyrazie. Błędem rachunkowym jest błąd w wykonywaniu operacji matematycznych (wyrok NSA z 24 września 1998 r., I SA 1521/97, Lex nr 44599; wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r., II SA 863/00, Lex nr 75522; wyrok NSA z 30 września 2008 r., I OSK 1502/07, LexPolonica nr 2072430). Przez oczywiste omyłki należy rozumieć błędy, które jednoznacznie wynikają z zestawienia zebranego w sprawie materiału z treścią decyzji (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012r., sygn. akt II GSK 812/11). Ocena, czy mamy do czynienia z oczywistą omyłką, zależeć będzie od konkretnego stanu faktycznego oraz od rodzaju takiej omyłki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 732/07 (Lex nr 471247) sformułował tezę, w myśl której to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ów ulega zmianie, choćby w relatywnie niewielkim stopniu. Pojęcie "oczywistej omyłki" ma wszak charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji. Z kolei w wyroku z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 258/07 (Lex nr 505247), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że tryb sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych określony w art. 113 § 1 kpa nie może dotyczyć błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Jako przykłady niedopuszczalności zastosowania tego trybu przywołuje się np. stwierdzenie nieważności decyzji innej niż się zamierzało, czy próbę zmiany przez sprostowanie rozstrzygnięcia sprawy bądź jego przedmiotu. Błędy popełnione w zakresie sprecyzowania danych strony przez określenie jej miejsca i daty urodzenia oraz miejsca zamieszkania nie mogą być zaliczone do błędów i omyłek istotnych w podanym wyżej rozumieniu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, ustalenia wymagało, czy ewentualny błąd czy też omyłkę w oznaczeniu imienia adresata decyzji mają charakter błędu lub omyłki istotnej, mającej wpływ na treść prawa ukształtowanego tą decyzją. Błędne oznaczenie imienia osoby uwłaszczonej wywiera wpływ na jej faktyczną identyfikację co do tożsamości, w szczególności wobec faktu, że przedmiotowy akt własności ziemi zawierał inne dane osobowe pozwalające na ustalenie tej tożsamości (imiona rodziców). Sprostowanie imienia w przedmiotowej sprawie spowodowały de facto zmianę stanu faktycznego na stan, który nie odpowiada zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu. Nie można także uzupełniać stanu faktycznego, zmieniać wcześniejszych ustaleń i nadawać im znaczenia innego, niż przed sprostowaniem (wyrok NSA z 24 września 2009 r., II OSK 1439/08, LexPolonica nr 2272687). Mając na uwadze powyższe wskazać należy jednoznacznie, że wbrew twierdzeniom skarżących ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby podczas wydawania aktu własności ziemi doszło do błędnego, omyłkowego wpisania w miejsce właściciela spornej działki W.F. zamiast W.F., co wyłącza możliwość stwierdzenia ze mamy do czynienia z oczywistą omyłką lub błędem pisarskim w rozumieniu art. 113 k.p.a. Nieskuteczne jest w tym zakresie powoływanie się przez skarżących na treść zeznać świadków. Bowiem jeśli nawet doszło do omyłkowego wpisania nazwiska właściciela działki w akcie własności ziemi, to taka pomyłka niewątpliwie nie nosi znamion oczywistej omyłki czy błędu pisarskiego. Ponadto należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zapadło w sprawie, której przedmiotem było sprostowanie aktu własności ziemi i tylko w zakresie takiego przedmiotu mogła być rozważana i oceniana przez Sąd jego legalność. Poza przedmiotem tego postępowania pozostaje natomiast kwestia czy mogło dojść do postulowanej zmiany aktu własności ziemi. Z powyższych względów należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązującego prawa co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.