I SA/Kr 1486/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.J. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 lipca 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a wniosek oddalić W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 lipca 2013 roku w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skarżący S.J. zawarł wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy polegające na obniżeniu kwoty wpisu sądowego od skargi do 200 zł. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 września 2013 roku, skarżącemu został przesłany formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że skarżący, oprócz częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, domaga się również ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu. We wniosku S.J. oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną J.J. oraz dziećmi: J. ur. 31 października 1998 roku i J. ur. 3 marca 2000 roku, uczniami gimnazjum. Ich miesięczny dochód wynosi 2.800 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego na ½ etatu w wysokości 800 zł oraz dochód jego żony w wysokości 2.000 zł. Skarżący od 5 sierpnia 2013 roku prowadzi działalność gospodarczą, lecz nie przynosi ona jeszcze dochodów. Wnioskodawca nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Małżonka skarżącego posiada samochód osobowy Honda Accord, który wykorzystuje do pracy agenta ubezpieczeniowego. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż zaskarżona do Sądu decyzja dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie odpowiedzialności S.J. za zobowiązania podatkowe spółki M. Na podstawie tej decyzji prowadzone jest postepowanie egzekucyjne, w ramach którego zajęte zostało konto skarżącego (prowadzone wspólnie dla jego małżonki) oraz wpisana została hipoteka przymusowa kaucyjna na nieruchomości stanowiącej współwłasność J. i S. J. W stosunku do skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi także postępowanie karno – skarbowe. Udziały skarżącego w nieruchomości zostały zajęte postanowieniem Prokuratury Apelacyjnej. Dom został zakupiony na kredyt, a miesięczna rata wynosi 930 zł. Skarżący podał też, iż z powództwa J.J. Sąd Rejonowy orzekł o rozdzielności majątkowej małżonków z dniem 25 października 2011 roku. Od opuszczenia aresztu w lutym 2012 roku do października 2012 roku S.J. pozostawał bez pracy. Wobec braku oszczędności nie jest możliwe ponoszenie przez skarżącego w pełnym zakresie kosztów wpisu sądowego i adwokata. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, S. J. został wezwany do złożenia w terminie 7 dni stosownych oświadczeń i dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów skarżącego (zaświadczenie z zakładu pracy o zarobkach, deklaracje VAT za wrzesień i październik 2013 roku z prowadzonej działalności gospodarczej), dokumentów potwierdzających wysokość dochodów żony skarżącego (zaświadczenie pracodawcy o zarobkach, kopia umowy agencyjnej zawartej z zakładem ubezpieczeń, PIT za 2012 rok), przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego małżonkę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem – w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, opał, wodę, wywóz ścieków, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, edukacja dzieci, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, utrzymanie samochodu, itp., a także umowy kredytowej na zakup domu wraz z harmonogramem spłaty rat kredytowych. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 listopada 2013 roku. Tym samym termin do uzupełnienia braków upływał z dniem 25 listopada 2013 roku. Mimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie odniósł się do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez stronę oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżącego wykonane. Przede wszystkim orzekający nie dysponuje pełnymi danymi dotyczącymi wysokości dochodów w rodzinie skarżącego, brak jest bowiem jakichkolwiek informacji o wysokości dochodów z prowadzonej przez skarżącego od sierpnia 2013 roku działalności gospodarczej. Orzekający nie posiada też danych, poza miesięczną ratą spłacanego kredytu na zakup domu, o wysokości wydatków, jakie ponosi rodzina skarżącego na konieczne utrzymanie. Nie jest zatem możliwe dokonanie sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych w rodzinie skarżącego kosztów. Niezłożenie przez skarżącego dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych S.J.. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05) należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.