III SA/Gd 850/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia potwierdzającego zarejestrowanie pojazdów 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty [...] z dnia 3 lipca 2013 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego J. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem, który wpłynął do Starostwa Powiatowego w C. w dniu 21 czerwca 2013 r. J. C. wskazując na zamiar ubiegania się o zwrot nienależnie uiszczonych opłat za wydanie kart pojazdów zwrócił się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jakie pojazdy zostały przez ww. zarejestrowane w okresie 21 sierpnia 2003 r. – 14 kwietnia 2006 r. Wnioskodawca wskazał ponadto, że wnosi o wyszczególnienie, które pojazdy zarejestrował jako właściciel, a które jako współwłaściciel. Pismem z dnia 26 czerwca 2013 r. działający z upoważnienia Starosty [...] Dyrektor Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w C. wezwał ww. do wykazania interesu prawnego (wskazania przepisu prawa) stanowiącego podstawę do wydania żądanego zaświadczenia wskazując, że starosta nie jest w posiadaniu wykazu pojazdów zarejestrowanych na firmę bądź na osobę w określonym przedziale czasowym. Wykaz taki może być bowiem wygenerowany z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, dla której administratorem – zgodnie z art. 80 a ustawy – Prawo o ruchu drogowym – jest minister właściwy do spraw wewnętrznych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie J. C. wskazał, że żądanie wydania zaświadczenia wynika między z innymi z regulacji zawartych w art. 140 i art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Ponadto żądane zaświadczenie jest wnioskodawcy niezbędne do ubiegania się o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2013 r. znak [...] Starosta działając na podstawie art. 219 w zw. z art. 217 i art. 218 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej w skrócie "k.p.a.") oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) odmówił wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Starosta z odwołaniem się do treści art. 217 § 2 i art. 218 § 1 k.p.a. wskazał, że w złożonym przez J. C. wniosku jak i piśmie uzupełniającym nie wykazano istnienia interesu prawnego, stanowiącego dla organu podstawę do wydania zaświadczenia. Strona powołała się jedynie na interes faktyczny wskazując zamiar ubiegania się o zwrot opłat uiszczonych za wydanie kart pojazdów. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. C. odnosząc się do regulacji zawartej w art. 218 § 1 k.p.a. wskazał, że interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia nie musi pokrywać się z interesem prawnym w znaczeniu materialnoprawnym. Norma będąca podstawą interesu prawnego może zaś należeć do każdej gałęzi prawa. Ponadto, interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia uzasadniać może korzyść, którą osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia może odnieść w wykorzystaniu zaświadczenia w innym postępowaniu. Na tle obowiązującego stanu prawnego jak i okoliczności faktycznych sprawy (w tym zwłaszcza wobec złożenia przez wnioskodawcę pisma zawierającego wskazanie przepisów prawa uzasadniających posiadanie interesu prawnego) odmowa wydania zaświadczenia pozbawiona była jakichkolwiek podstaw. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856) oraz art. .144 w zw. z art. 138 § 1 i art. 123 § 1 k.p.a. utrzymało w mocy zakwestionowane postanowienie Starosty [...]. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w sytuacji gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie wymaga przepis prawa osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia urzędowo potwierdzającego te fakty lub stan prawny musi wykazać swój interes prawny aby żądane potwierdzenie otrzymać. W realiach sprawy wnioskodawca nie wykazał, że ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Powołanie się na art. 140 i art. 195 ustawy – Kodeks cywilny nie stanowi potwierdzenia, że wnioskodawca był właścicielem bliżej nieokreślonych pojazdów. Ww. nie wskazał ponadto, żeby w stosunku do pojazdów zarejestrowanych w okresie 21 sierpnia 2003 r. – 14 kwietnia 2006 r. istniały jakiekolwiek wątpliwości co do tego, kto jest bądź kto był ich właścicielem, co wymagałoby przedstawienia dowodu w postaci urzędowego zaświadczenia. Interesu prawnego ww. nie uzasadnia ponadto wola wszczęcia postępowań w sprawie zwrotu części opłat za wydanie karty pojazdu. Postępowania te nie są bowiem zależne od legitymowania się jakimkolwiek zaświadczeniem. Skoro wnioskodawca nie pamięta jakie samochody zostały przez niego zarejestrowane oraz jakie były ich znaki identyfikacyjne jak i nie posiada decyzji administracyjnych w sprawie ich rejestracji, z których mógłby posiąść taką wiedzę, jego obowiązkiem jest ustalenie tych danych we własnym zakresie. J. C. w świetle art. 73 k.p.a. dającego prawo do wglądu w akta sprawy ma możliwość ustalenia we własnym zakresie wszystkich danych pozwalających na złożenie wniosków o zwrot części opłat za wydanie kart pojazdów. Do wszczęcia przedmiotowych postępowań nie jest zaś niezbędne posiadanie sformalizowanego urzędowego dokumentu jakim jest zaświadczenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. C. podnosząc zarzuty naruszenia art. 8, art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 1 k.p.a. wniósł o uchylenie wydanych postanowień organów obydwu instancji. W uzasadnieniu skargi powielona w istocie została argumentacja zawarta w zażaleniu na postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. W dniu 12 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku połączył sprawy o sygnaturach III SA/Gd 850/13 i III SA/Gd 851/13 w celu ich łącznego rozpoznania ograniczonego do przeprowadzenia wspólnej rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu administracji odmawiające wydania żądanego przez skarżącego zaświadczenia. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia regulują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego zamieszczone w dziale VII. W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż postępowanie to ma charakter uproszczony i odformalizowany (vide: J. Borkowski, B. Adamiak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa, Wydawnictwo C.H. Beck, 2008 s. 833). Na postępowanie składają się wyłącznie czynności materialno – techniczne polegające na badaniu, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane i czy dane te dotyczą stanu prawnego lub faktycznego, którego potwierdzenia domaga się wnioskodawca. W przedmiotowym postępowaniu nie dokonuje się ustaleń i ocen tak, jak w postępowaniu jurysdykcyjnym. Dlatego zaświadczenie nie może rozstrzygać o żadnych prawach i obowiązkach oraz nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Potwierdza ono stan ustalony, jest wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie (vide: wyrok NSA z 16.09.2005r. sygn. II OSK 36/05, publ. ONSAiWSA 2006/2/64, wyroki WSA w Warszawie z 23.03.2006r. sygn. I SA/Wa 1356/04, Lex nr 202335 oraz z 21.11.2008r. sygn. III SA/Wa 1612/08, Lex nr 519918). Przewidziana w art. 218 § 2 k.p.a. możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na skutek złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia sprowadza się w istocie do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych. Postępowanie wyjaśniające nie może prowadzić do dokonywania jakichkolwiek ocen, w tym ocen prawnych odnośnie informacji będących w dyspozycji organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 23.03.2006r. wcześniej powoływany). Z art. 217 § 2 k.p.a. wynika, iż zaświadczenie wydaje się w dwóch przypadkach tj. jeżeli: - urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1), bądź gdy - osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2) W każdym z tych dwóch przypadków zaświadczenie wydaje się na żądanie osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia (art. 217 § 1 k.p.a.). W sytuacji, gdy podstawą wydania zaświadczenia jest przepis art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. (interes prawny osoby ubiegającej się o zaświadczenie w jego uzyskaniu) organ jest obowiązany wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.). Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia może zakończyć się w trojaki sposób: poprzez wydanie zaświadczenia o treści zgodnej z żądaniem osoby ubiegającej się o jego wydanie, poprzez wydanie zaświadczenia o treści odmiennej bądź poprzez odmowę wydania zaświadczenia, która jest dokonywana w formie zaskarżalnego postanowienia. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, iż skarżący ubiegał się o zaświadczenie potwierdzające fakt zarejestrowania przez niego pojazdów w okresie od 21 sierpnia 2003 roku do 14 kwietnia 2006 roku, z wyszczególnieniem, które spośród pojazdów zarejestrował jako właściciel a które jako współwłaściciel. Uzasadniając potrzebę uzyskania zaświadczenia wskazał na potrzebę posłużenia się nim w postępowaniu o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu. Organy obu instancji uznały, że skarżący nie ma interesu prawnego w uzyskaniu takiego zaświadczenia. Z takim stanowiskiem organów nie sposób się zgodzić. Wskazać trzeba, że interes prawny skarżącego w uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego fakt rejestracji pojazdów wynikał z potrzeby wykorzystania zaświadczenia przed innym organem, w innym postępowaniu – w sprawie zwrotu części nienależnie pobranej opłaty. Podanie przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego, zamiaru dochodzenia tego roszczenia na podstawie kodeksu cywilnego, z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, bądź w inny sposób prawem przewidzianym, uznać należy za wystarczające do wykazania interesu prawnego. Jest to bowiem wskazanie normy prawnej stanowiącej materialną podstawę wystąpienia z żądaniem. Skoro – zdaniem Sądu - skarżący wykazał interes prawny w żądaniu wydania zaświadczenia, to ocenić należy pozostałe argumenty zwłaszcza organu pierwszej instancji, który odmówił wydania zaświadczenia, co zaakceptował organ odwoławczy. Oczywistym jest, tak jak podał organ, że wykaz pojazdów zarejestrowanych na firmę lub osobę w określonym przedziale czasowym, może być wygenerowany z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, dla której administratorem danych jest minister właściwy do spraw wewnętrznych w systemie teleinformatycznym (art. 80a ustawy z dnia Prawo o ruchu drogowym - Dz. U z 2012 r. poz.1137 z późn. zm.). Zwrócić należy jednak uwagę, że art. 218 § 1 k.p.a. nakłada na organ obowiązek wydania zaświadczenia, gdy chodzi o potwierdzenie faktów [...], wynikających z prowadzonych przez ten organ "ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu". Skoro organ pierwszej instancji poucza skarżącego o przysługującej mu na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. możliwości zapoznania się z aktami sprawy i sporządzenia z nich notatek, odpisów i kopii, to jednocześnie przyznaje, że jest w posiadaniu danych o których mowa w powołanym przepisie i w uzasadnieniu decyzji obu instancji brak wskazania przyczyn dla których mimo dysponowania tymi danymi, wydanie żądanego zaświadczenia nie jest możliwe (poza uznaniem braku po stronie skarżącego interesu prawnego w żądaniu zaświadczenia, co nie uzyskało aprobaty Sądu). Podkreślić należy, że wynikająca z art. 218 § 2 k.p.a. możliwość przeprowadzenia przed wydaniem zaświadczenia, postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie, nie może być rozumiana jako "tworzenie" na etapie postępowania o wydanie zaświadczenia, podstawy (bazy) do wystawienia zaświadczenia. Niedopuszczalne jest zatem kompletowanie w tym postępowaniu materiału dowodowego, mającego służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści, gdyż treść zaświadczenia ma się opierać na już posiadanych przez organ ewidencjach, rejestrach, czy innych danych. Reasumując, kwestia wydania skarżącemu żądanego zaświadczenia wymaga powtórnego rozpatrzenia z uwzględnieniem zaleceń wynikających z niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę uwzględnił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania (pkt II wyroku) Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.