I OSK 702/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-05
Skład orzekający: Irena Kamińska, Zbigniew Ślusarczyk, Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 Kpa, mimo że organ pierwszej instancji wskazał podstawę prawną wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 Kpa) oraz dokonał analizy faktycznej i prawnej przyczyn wznowienia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 Kpa. Organ odwoławczy nie wykazał, jakie konkretne okoliczności wymagały dodatkowych ustaleń i dlaczego nie mogły zostać poczynione w trybie uzupełniającego postępowania dowodowego. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ pierwszej instancji wskazał podstawę prawną wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 Kpa) oraz dokonał analizy faktycznej i prawnej przyczyn wznowienia, co czyniło zarzut naruszenia art. 138 § 2 Kpa przez organ odwoławczy zasadnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła dodatku mieszkaniowego. Organ pierwszej instancji wznowił postępowanie i wydał decyzję korygującą wysokość dodatku, uwzględniając dochód z gospodarstwa rolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję, zarzucając organowi pierwszej instancji brak wykazania przesłanek wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kolegium, uznając, że organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Kolegium od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia [...] grudnia 2013 r. sygn. akt [...] w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 867/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu skargi H. R. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...], organ pierwszej instancji wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak: [...], przyznającą H. R. prawo do dodatku mieszkaniowego w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od [...] października 2012 r. do [...] marca 2013 r.
Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...], organ pierwszej instancji, uchylił decyzję z dnia [...] października 2012 r. znak: [...]i orzekł o przyznaniu H. R. dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2012 r. do [...] marca 2013 r.
Sąd wskazał, iż odwołanie, w ustawowym terminie, wniosła H. R. podnosząc, że w jej ocenie organ pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy doliczył do dochodu jej rodziny, dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego. W ocenie strony odwołującej organ powinien uwzględnić, że gospodarstwo to zostało przez nią wydzierżawione na okres 10 lat, w wyniku czego nastąpiło faktyczne zaprzestanie działalności rolniczej - prowadzenie gospodarstwa rolnego oraz osiągania jakichkolwiek dochodów z tego tytułu, co jasno wynika z przepisu art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Odwołująca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji organu I instancji.
Sąd I instancji podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając decyzję organu I instancji wyjaśniło, iż zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. .734 ze zm.), jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o których mowa w ust. 1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności.
Przywołany wyżej przepis ustawy przewiduje sankcję w postaci obowiązku zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości przez osoby, które dodatek otrzymały na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku o jego przyznanie. Fakt, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych musi być stwierdzony w wyniku wznowienia postępowania. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest zatem uprzednie wznowienie postępowania.
Sąd I instancji podniósł, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie ma wątpliwości, że kwestionowana decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. Analiza przedmiotowej decyzji wykazała jednak, że organ pierwszej instancji nie dowiódł przesłanek art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. dalej - "Kpa"), zaistnienie których umożliwia wydanie decyzji w trybie art. 151 Kpa. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji nie dokonał analizy prawnej, a tym samym nie wykazał istnienia podstaw wznowienia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji jedynie przedstawił stan faktyczny sprawy nie dokonując oceny przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego. Ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy organ I instancji winien rozpocząć od analizy przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W utrwalonym orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania rozstrzyganie ponowne o istocie sprawy może nastąpić dopiero wówczas, gdy w jego toku stwierdzone zostanie istnienie podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, określonych w art. 145 § 1 Kpa. Aktualne w przedmiotowej sprawie pozostaje stanowisko NSA zaprezentowane na tle cytowanego przepisu, że stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 Kpa i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 Kpa (wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987 r. sygn. akt I SA 1326/86 ONSA 1987/2/80). Brak stanowiska organu orzekającego w przedmiocie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania stanowi istotną wadę decyzji.
Zdaniem Kolegium, badana decyzja organu pierwszej instancji nie czyni zadość powyższej zasadzie postępowania administracyjnego, została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 145 § 1 Kpa oraz art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Dlatego też Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu wskazując, że na skutek uchybień organu pierwszej instancji przedwczesnym jest merytoryczne odniesienie się do zawartych w nim kwestii.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013r. wniosła H.R., zarzucając brak zajęcia stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego wobec rozstrzygnięcia organu I instancji, który w jej ocenie nieprawidłowo doliczył do jej dochodu także dochód z gospodarstwa rolnego.
Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 867/13 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że organ odwoławczy naruszył przepis art. 138 § 2 Kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu I instancji w sprawie jest bezsporne, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r. została poprzedzona postanowieniem organu I instancji z dnia [...] marca 2013 r, wznawiającym z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] października 2012 r. Jako podstawę wznowienia organ ten wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ przedstawił kwestię niewykazania przez H. R. dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego, które posiada wraz z mężem na terenie gminy [...] w miejscowości [...]. Organ stwierdził, że w związku z tym istnieją przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, tym bardziej, że istnieje prawdopodobieństwo zmiany dotychczasowej decyzji.
Sąd I instancji wyjaśnił, że z decyzji organu I instancji z dnia z dnia 16 kwietnia 2013 r. wynika, że podstawą prawną jej wydania były przepisy: art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, art. 151 § 1 pkt 2 Kpa, art. 3 ust. 3 i 4, art., 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U., nr 71, poz. 734 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156, poz. 1817 ze zm.), art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz upoważnienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. i dnia [...] listopada 2007r. do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach dodatków mieszkaniowych.
Jak wskazał Sąd I instancji z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że fakt niewykazania przez skarżącą dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego, które posiada wraz z mężem na terenie gminy [...] w miejscowości [...], był okolicznością nową, istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi, który wydał decyzję. Organ I instancji omówił także w uzasadnieniu decyzji, jak ten fakt wpłynął na kwestię przyznania H. R. dodatku mieszkaniowego i możliwość zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 Kpa
Sąd uznał, iż w tej sytuacji jest niezrozumiały zarzut Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że organ pierwszej instancji – "nie dowiódł przesłanek art. 145 § 1 Kpa, zaistnienie których umożliwia wydanie decyzji w trybie art. 151 Kpa".
W ocenie Sądu I instancji, stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest nieuprawnione, ponieważ zarówno w postanowieniu z dnia 27 marca 2013 r., jak również w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. organ I instancji wyraźnie wskazał zarówno na podstawę prawną uzasadniającą wznowienie postępowania, jak również dokonał analizy faktycznej i prawnej przyczyn wznowienia. Obowiązkiem organu odwoławczego była ocena tego, co ustalił i jak uzasadnił swoje stanowisko organ I instancji i wydanie decyzji w trybie art. 138 § 1 Kpa. Przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji na podstawie art. 138 § 2 Kpa można jedynie w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej ostateczne rozstrzygnięcie. Inną kwestią jest to, czy organ odwoławczy podziela stanowisko wyrażone przez organ I instancji, ale wówczas powinien dać temu wyraz, stosując odpowiednio art. 138 Kpa Stwierdzenie w sprawie niniejszej, że "organ I instancji nie dowiódł przesłanek art. 145 § 1 Kpa" oraz że naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 145 § 1 Kpa oraz art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w okolicznościach niniejszej sprawy jest nieuprawnione.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżając go w całości.
Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przez błędne przyjęcie, że Kolegium z naruszeniem art. 138 § 2 Kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, podczas gdy podstawy wznowienia postępowania określone przepisem art. 145 § 1 pkt 5 Kpa nie zostały wykazane i dowiedzione w decyzji organu I instancji o której mowa w art. 151 Kpa, co obligowało Kolegium do wydania decyzji kasacyjnej.
Wskazując na powyższe składający skargę kasacyjną wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podniosła, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż ubiegając się o prawo dodatku mieszkaniowego - jak dalej wskazuje organ I instancji - strona nie wykazała dochodu z gospodarstwa rolnego, które podlega wliczeniu do dochodu zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy. Dalej organ I instancji podniósł, że w toku wznowionego postępowania wezwano stronę do złożenia wyjaśnień na okoliczność posiadanego gospodarstwa rolnego. Wówczas ustalono, że H.R. jest właścicielka gospodarstwa rolnego począwszy od dnia 13 czerwca 2011 r. Dalej organ I instancji, powołując się na treść art. 3 ust. 4 ustawy, wyjaśnił zasady obliczania dochodu w sprawach o dodatek mieszkaniowy, uwzględniając w przedmiotowej sprawie dochód z gospodarstwa rolnego i obliczając go na nowo. W wyniku nowych ustaleń podjęto zakwestionowane przez Kolegium rozstrzygnięcie.
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o których mowa w ust. 1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności.
Przywołany wyżej przepis ustawy przewiduje sankcję w postaci obowiązku zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości przez osoby, które dodatek otrzymały na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku o jego przyznanie. Fakt, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych musi być stwierdzony w wyniku wznowienia postępowania. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest zatem uprzedzenie wznowienie postępowania. Przepis sam w sobie nie zawiera podstawy wznowienia.
Kolegium podniosło także, że w utrwalonym orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania rozstrzyganie ponowne o istocie sprawy może nastąpić dopiero wówczas, gdy w jego toku stwierdzone zostanie istnienie podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, określonych w art 145 § 1 Kpa. Aktualne w przedmiotowej sprawie pozostaje stanowisko NSA zaprezentowane na tle cytowanego przepisu, że stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 Kpa, (wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987r. sygn. akt I SA 1326/86 ONSA 1987/2/80). Brak stanowiska organu orzekającego w przedmiocie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania stanowi istotną wadę decyzji.
W ocenie skarżącego kasacyjnie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji brak jest jakiejkolwiek wzmianki, a tym bardziej oceny, że w sprawie zaistniała któraś z przesłanek art. 145 § 1 Kpa przemawiających za wznowieniem postępowania administracyjnego. Zdaniem Kolegium za niewystarczające, mało precyzyjne należy uznać wyjaśnienia organu, że strona nie wykazała dochodu z gospodarstwa rolnego we wniosku o ustalenie dodatku mieszkaniowego. Takie stwierdzenie nie uzasadnia jeszcze bowiem wznowienia postępowania administracyjnego. Przytoczone stwierdzenie organu I instancji możne jedynie sugerować, że wznawiając postępowanie w sprawie kierował się on art. 145 § 1 pkt 5 Kpa Umknęło jednak organowi I instancji, jak również Sądowi, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kpa może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze ujawnione okoliczności faktyczne łub dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych, nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody, nie były znane organowi, który wydał decyzję.
W ocenie skarżącego kasacyjnie, wykazując zaistnienie ww. przesłanki przemawiającej za wznowieniem postępowania organ I instancji powinien ponad wszelką wątpliwość udowodnić, że okoliczność posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego jest okolicznością nową, nie znaną temu organowi. Kierując się utrwalonym w doktrynie stanowiskiem, Kolegium zwróciło przy tym uwagę, że "błędna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego w żadnym wypadku nie jest podstawą do wznowienia postępowania". Sam fakt zaniedbań lub nieprawidłowego wykonywania obowiązków przez pracowników organu administracji nie stanowi przesłanki art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej - "Ppsa") stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa poprzez przyjęcie, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 Kpa jest bezzasadny.
Art. 138 § 2 Kpa przewiduje, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W doktrynie oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 Kpa stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Rozstrzygnięcie o jakim mowa w art. 138 § 2 Kpa może zapaść tylko i wyłącznie, gdy wątpliwości organu II instancji, co do stanu faktycznego nie mogą zostać rozwiane na podstawie art. 136 Kpa, który daje organowi odwoławczemu możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo też zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji. Pojęcie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Oznacza to, że jeżeli nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a stan faktyczny nie budzi wątpliwości, to obowiązkiem organu odwoławczego jest rozpoznanie sprawy i wydanie jednego z rozstrzygnięć z art. 138 § 1 pkt 1-3 Kpa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 519 – 520, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012r. sygn. akt I OSK 238/12, z dnia 27 lutego 2014r. sygn. akt II OSK 2323/12, z dnia 15 kwietnia 2014r. sygn. akt II OSK 2762/12 oraz z dnia 24 kwietnia 2014r. sygn. akt II OSK 2846/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w sposób prawidłowy ocenił, że w kontrolowanej sprawie, organ odwoławczy nie wykazał wystąpienia przesłanek do wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 Kpa.
Obowiązkiem organu odwoławczego powołującego w podstawie prawnej decyzji art. 138 § 2 Kpa jest wykazanie jaki zakres sprawy wymaga wyjaśnienia. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie wykazało okoliczności jakie wymagają dodatkowych ustaleń i dlaczego tych ustaleń nie mogło poczynić w trybie uzupełniającego postępowania dowodowego.
Całkowicie chybione jest stanowisko skarżącego kasacyjnie, jakoby umknęło Sądowi I instancji, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kpa może mieć zastosowanie gdy łącznie spełnione są trzy przesłanki. Po pierwsze ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Po drugie istnienie nowy okoliczności i nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej i po trzecie, że nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody, nie były znane organowi który wydał decyzję.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał bowiem, że prawidłowo postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie dodatku mieszkaniowego. Także prawidłowo w tym postanowieniu jako podstawę prawną wznowienia postępowania powołano przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Sąd I instancji słusznie podkreślił, że fakt niewykazania przez H. R. dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego, stanowi przesłankę uzasadniającą wznowienia postępowania, tym bardziej, że istnieje prawdopodobieństwo zmiany dotychczasowej decyzji.
Trafnie Sąd I instancji zauważył, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] podano jej podstawę prawną - m.in. art. 145 § 1 pkt 5 Kpa oraz wskazano, że niewykazanie przez skarżącą dochodów z gospodarstwa rolnego, które posiada na terenie gminy [...] w miejscowości [...], było okolicznością nową, istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi, który wydał decyzję, co bezspornie wynika z akt administracyjnych sprawy. Prawidłowo też Sąd I instancji wskazał, że organ omówił w uzasadnieniu decyzji, jak ten fakt wpływa na kwestię przyznania H. R. dodatku mieszkaniowego i możliwości zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 Kpa.
Natomiast przekonanie skarżącego kasacyjnie, iż wyjaśnienia organu I instancji, dotyczące niewykazania przez stronę postępowania administracyjnego dochodu z gospodarstwa rolnego, są niewystarczające i mało precyzyjne, same w sobie nie stanowiły w ocenie składu Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 Kpa.
Raz jeszcze podkreślić trzeba, że jedyną okolicznością jaką ustawodawca przewidział dla zastosowania trybu określonego w art. 138 § 2 Kpa jest sytuacja, w której decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd I instancji dokonując kontroli decyzji organu odwoławczego, trafnie zauważył, iż organ odwoławczy przesłanek tych nie wykazał i w konsekwencji zobowiązany był do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Tym samym Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa w związku z art. 138 § 2 Kpa.
Z powyższych względów Naczelny Sad Administracyjny podstawie art. 184 Ppsa oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło