II GSK 884/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Joanna Kabat-Rembelska Protokolant Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 23 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 1019/13 w sprawie ze skargi "G." Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R., 2. zasądza od "G." Spółki z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P. 490 (czterysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyrokiem z dnia 23 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 1019/13 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] maja 2013 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego w R. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. cofnął G. Sp. z o.o. rejestrację automatu o niskich wygranych [...], nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...]. Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., utrzymał tę decyzję w mocy. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1302/11 uchylił decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. oraz decyzję ją poprzedzającą. Sąd podniósł, że w dacie orzekania przez organ odwoławczy obowiązywała inna treść art. 23 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm. – powoływanej dalej jako u.g.h.) niż w dacie wszczęcia postępowania. Treść tego przepisu zmieniona została przez art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779). Sąd podkreślił, że w świetle nowych przepisów podstawą cofnięcia rejestracji może być wyłącznie wynik badania przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badającą, który nie może zostać zastąpiony ani eksperymentem przeprowadzonym przez funkcjonariuszy celnych ani opinią biegłego rzeczoznawcy. Stosując się do wskazań zawartych w wyroku WSA w R., Naczelnik Urzędu Celnego w R. w trybie art. 23b u.g.h. zlecił przeprowadzenie badań sprawdzających automatu i sporządzenie opinii technicznej przez jednostkę będącą upoważnioną przez Ministra Finansów. Po otrzymaniu opinii z badań sprawdzających automatu o nazwie [...] Naczelnik Urzędu Celnego w R. decyzją z dnia [...] maja 2013 r., cofnął spółce G. rejestrację tego automatu. Organ wyjaśnił, że ze sporządzonej przez jednostkę badającą opinii z dnia [...] kwietnia 2013 r. wynika, iż automat nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach hazardowych, w szczególności warunku, o którym mowa w art. 129 ust. 3 u.g.h. w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę. Po rozpoznaniu odwołania strony od powyższej decyzji Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., utrzymał ją w mocy, stwierdzając m.in., że na gruncie postępowań w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych w oparciu o przepisy art. 23a ust. 7 u.g.h., nie można mówić o naruszeniu obowiązku notyfikacji, gdyż podstawę wydania decyzji w tych sprawach stanowią przepisy ustawy, co do których obowiązek ten dopełniono. Spółka G. Sp. z o.o. złożyła na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R., zarzucając jej naruszenie: - fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej uregulowanych w Traktacie z Lizbony oraz art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie ustawy o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, w sposób bezprawny i jako taka nie obowiązuje; - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 229 Ordynacji podatkowej poprzez nierzetelne przeprowadzenie dowodów mających istotne znaczenie dla wyniku sprawy, w tym zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania pracowników Laboratorium Celnego w P. oraz biegłych z jednostki badającej i dowodu z konfrontacji biegłych oraz dowodu z przesłuchania stron; - art. 191 Ordynacji podatkowej prowadzące do błędnych ustaleń faktycznych, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie ich dowolnej oceny poprzez przyjęcie, że zabezpieczone urządzenie nie spełniało wymogów ustawowych dla automatów do gier o niskich wygranych, oraz zlekceważenie okoliczności, że automat posiadał nienaruszone plomby, a tym samym, że od dnia badania przez biegłych do dnia kontroli nikt nie ingerował w program automatu oraz jego płytę logiczną; - naruszenie § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r., poz. 312), poprzez ich całkowicie bezzasadne zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżone decyzje. Sąd I instancji uznał za chybiony zarzut naruszenia § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r., jak również nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, tj. art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 229. Sąd nie zgodził się także ze skarżącą, że wobec uchwalenia ustawy o grach hazardowych z naruszeniem obowiązku notyfikacji wynikającym z dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielenia informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. UE L z 1998 r., Nr 204, poz. 37 ze zm.) ustawa ta nie obowiązuje w polskim porządku prawnym. Sąd I instancji wyjaśnił, że podstawą prawną rozstrzygnięcia przez organy celne były notyfikowane przepisy noweli i rozporządzenia z dnia 9 marca 2012 r. oraz nienotyfikowany przepis art. 129 ust. 1 i 3 ustawy o grach hazardowych. Odwołał się do wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., wydanego w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11, C-217/11, w którym stwierdzono, że przepis art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju, jak przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy, w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właścicieli lub sprzedaż produktów, a dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego. Ponieważ orzeczenia sądów administracyjnych mają charakter kasacyjny, zdaniem Sądu I instancji, podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał dowodowy i faktyczny sprawy zgromadzony przez organy w postępowaniu administracyjnym. Według art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Chodzi tu o akta obrazujące stan faktyczny i prawny sprawy w chwili wydania zaskarżonego aktu lub czynności, ponieważ sąd przeprowadza jedynie kontrolę działania organu administracyjnego. W konsekwencji sądy administracyjne nie dokonują ustaleń faktycznych. W postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest jedynie przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, na zasadach określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. Ze względu na kontrolne funkcje sądu administracyjnego sąd może dokonywać tylko takich ustaleń faktycznych, które są niezbędne dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu załatwieniu sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Inaczej mówiąc – nie może w tym zakresie wyręczać organu administracyjnego. Sąd I instancji podkreślił, że Trybunał uzależnił ostateczną ocenę technicznego albo nietechnicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych, w zakresie, w jakim mogą być one zakwalifikowane do kategorii wymienionej w art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34/WE, od uprzedniego ustalenia (oceny), czy te przepisy wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, tj. automatów do gier o niskich wygranych. Przy ustalaniu tego wpływu, należy uwzględnić okoliczności, że ograniczeniu liczby miejsc, gdzie jest dopuszczalne prowadzenie gier towarzyszy zmniejszenie ogólnej liczby automatów, które mogą być w nich użytkowane oraz rozważenie tego, czy automaty do gier o niskich wygranych mogą zostać zaprogramowane lub przeprogramowane w celu wykorzystania ich w kasynach jako automaty do gier hazardowych, co pozwoliłoby na wyższe wygrane, a więc spowodowałoby większe ryzyko uzależnienia graczy. Mogłoby to wpłynąć w sposób istotny na właściwości tych automatów. Co prawda przedstawione zagadnienia decydujące o możliwości zastosowania w sprawie art. 129 ust. 1 i 3 u.g.h. były przedmiotem analizy Dyrektora Izby Celnej, jednak organ uznając art. 129 ust. 3 u.g.h. za przepis niemający charakteru potencjalnie technicznego ocenił go jedynie w kontekście normatywnym, tj. wyznaczającym rynek gier na automatach o niskich wygranych w okresie przejściowym. Ponadto – z powołaniem się na orzecznictwo WSA i NSA – przyjął, że przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy. Dyrektor Izby Celnej wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 23 grudnia 2013 r., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji mimo braku podstaw do jej uchylenia oraz poprzez niezamieszczenie w uzasadnieniu wyroku wszystkich elementów, tj. wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia (jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd podał przepis 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a, ale jej nie wyjaśnił, tzn. nie określił, naruszenia jakiego przepisu prawa materialnego i przepisów postępowania dopuścił się organ oraz nie wykazał, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy). Ponadto w uzasadnieniu wyroku uchylającego decyzję brak było wskazań co do dalszego postępowania. Dyrektor Izby Celnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ powołał się na orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R., w świetle którego organy celne miały obowiązek stosować od dnia 14 lipca 2011 r. przepisy art. 23a-f u.g.h. dodane nowelą z dnia 26 maja 2011 r. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie, tak jak i w innych tożsamych, organy realizowały wskazówki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. zawarte w wyrokach dotyczących cofnięcia rejestracji automatów o niskich wygranych i były, w prowadzonych ponownie po wyroku postępowaniach, związane oceną dokonaną przez sąd w tych sprawach. Wprawdzie wyroki WSA w R. zapadły przed wyrokiem TSUE z dnia 19 lipca 2012 r., ale w ocenie organu, sąd ten nie dostrzegał wpływu kwestii notyfikacji u.g.h. na wynik postępowań w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatów o niskich wygranych. Organ podkreślił, że postępowanie w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych nie jest prowadzone w oparciu o przepisy przejściowe u.g.h. Przesłanki cofnięcia rejestracji automatów, w tym automatów o niskich wygranych, określa art. 23a ust. 7 u.g.h., który został dodany do ustawy o grach hazardowych nowelą z dnia 26 maja 2011 r., i jako część odrębnej od pierwotnej ustawy regulacji został notyfikowany Komisji Europejskiej. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazano, że art. 129 ust. 3 u.g.h. nie jest przepisem technicznym. Skarżąca spółka nie skorzystała z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie spór sprowadza się do oceny realizacji przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia - w tym określenia naruszonych przez organ przepisów prawa - jak i wskazań, co do dalszego postępowania w sprawie. Zdaniem organu, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest zrozumiałe i nie udziela odpowiedzi na pytanie o powód uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest uzasadniony. Uzasadnienie wyroku, stanowiące integralną część rozstrzygnięcia sądowego realizuje istotne, przypisane mu funkcje, w tym między innymi, funkcję kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia oraz funkcję perswazyjną. Wojewódzki sąd administracyjny ma bowiem obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 620/11). Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, gdy uzasadnienie utrudnia lub wręcz uniemożliwia kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak zwłaszcza, gdy nie ma możliwości jednoznacznej oceny stanowiska Sądu I instancji co do stanu faktycznego przyjętego przezeń za podstawę rozstrzygnięcia, czy też jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSiWSA 2010, z. 3, poz. 39, wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1174/14). W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie zauważył organ wnoszący skargę kasacyjną, treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie udziela odpowiedzi na pytanie o motywy, którymi kierował się Sąd I instancji, stwierdzając, że kontrolowana decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie są zgodne z prawem. Podanie i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym zarzucone i przypisane organowi uchybienia, a także wytyczne co do dalszego postępowania, mają bardzo niejasny charakter. Sąd I instancji stwierdził m.in. w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., że wpływ na wielkość czy zakres sprzedaży automatów "[...] mogą mieć również przepisy ustawy, które nie były podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Ustalenie tego wpływu będzie wymagało zbadania oceny różnorodnych i złożonych zależności pomiędzy stosowaniem konkretnego przepisu ustawy hazardowej a zachowaniem jej adresatów [...]", z kolei w innym miejscu uzasadnienia podniósł, że uznanie przez organy "niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych za przepisy potencjalnie techniczne", będzie obligowało je do "ustalenia treści normy prawnej mającej stanowić podstawę rozstrzygnięcia" (por. s. 23 i 24 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Z powyższego nie wynika, jaki konkretnie wzorzec kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stosował Sąd I instancji, negatywnie oceniając legalność działania organu, jak również, czy z punktu widzenia przyjętych kryteriów kontroli (których nie ujawnił), zarzucił tym organom naruszenie przepisów postępowania, czy też błędną wykładnię przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie lub ich niewłaściwe zastosowanie z uwagi na stan faktyczny sprawy. Sąd I instancji nie podał również konkretnych przepisów prawa, które jego zdaniem zostały naruszone przez organ. Użycie określeń: "różne przepisy", "niektóre przepisy", "przepisy, które nie były podstawą prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia", narusza wymogi stawiane uzasadnieniu wyroku w art. 141 § 4 p.p.s.a. Z tych samych powodów nie mogą również zostać uznane za prawidłowo sformułowane zalecenia Sądu I instancji co do dalszego postępowania w sprawie. Niezależnie od powyższego, w kontekście zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odesłań do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. podnieść należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już niejednokrotnie co do tego, że przepisy przejściowe ustawy o grach hazardowych nie mają charakteru technicznego i w związku z tym mogą być stosowane (np. wyrok NSA z dnia 21 października 2015 r., II GSK 1629/15). Z tych wyroków NSA wynika, że za nietechnicznym charakterem przepisów ustawy o grach hazardowych przemawiają argumenty trojakiego rodzaju: 1) dotyczące istoty przepisów przejściowych, które tak jak w ustawie o grach hazardowych zapewniają zachowanie, przez pewien czas po wejściu w życie nowej ustawy, dotychczasowych korzystniejszych zasad prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Nie można im zatem przypisać skutku w postaci istotnego wpływu (ograniczenia) sprzedaży automatów, ponieważ takie skutki mogą wynikać z przepisów merytorycznych ustawy, np. art. 14 ust. 1 czy art. 15 ust. 1 i 4; 2) przepisy przejściowe dotyczą "starych" zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych i mają związek z wprowadzaną nową ustawą zmianą reglamentowania takiej działalności z zezwoleń na koncesje na prowadzenie kasyna gry (art. 6 ust. 1 ustawy); w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości spotkać można tezę, że przepisy dotyczące tego rodzaju ograniczeń podmiotowych działalności gospodarczej, w postaci zezwoleń i koncesji nie mają charakteru przepisów technicznych (wyrok w sprawie CIA Security International SA (C - 194/94) z dnia 30 kwietnia 1996 r. w którym Trybunał orzekł, że przepisy techniczne są w rozumieniu dyrektywy 83/189 specyfikacjami określającymi cechy produktów, nie obejmują więc przepisów które określają warunki niezbędne do prowadzenia określonej działalności (pkt 25). W wyroku w sprawie Lindberg (C- 267/03) z dnia 21 kwietnia 2005 r. Trybunał również stwierdził, że przepisy krajowe, ustanawiające warunki zakładania przedsiębiorstw, takie jak przepisy poddające wykonywanie jakiejś działalności zawodowej uprzedniemu uzyskaniu zezwolenia, nie stanowią przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 9 dyrektywy 83/189 (pkt 87 i przytoczone w tej kwestii orzeczenia w sprawach: Canal Satelite Digital (C - 390/99, pkt 45) i van der Burg (C - 278/99, pkt 20). Wynika z tego, że nie ma technicznego charakteru art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Kierując się tym stanowiskiem, nie można przypisać technicznego charakteru przepisom przejściowym, dotyczącym tej samej materii co art. 6 ust. 1 ustawy. Po trzecie wreszcie, próbując wykazać, że przepisy przejściowe mogą w istotny sposób wpływać na sprzedaż lub właściwości automatów do gry o niskich wygranych powoływano się na dane statystyczne, wskazujące na spadek liczby automatów które będą w użyciu po wygaśnięciu ostatnich zezwoleń udzielonych na podstawie "starej" ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych. Wskazywano zatem na skutki, jakie może wywołać stosowanie przepisów merytorycznych nowej ustawy, przypisując je bezzasadnie przepisom przejściowym, które miały, jak powiedziano, na celu utrzymanie przez pewien czas dotychczasowego status quo w dziedzinie prowadzenia działalności z wykorzystaniem tego rodzaju automatów. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyjaśni w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia ocenę zgodności lub niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uwzględniając wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.