I FSK 573/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-06-09

Skład orzekający: Roman Wiatrowski, Krystyna Chustecka, Bartosz Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących transakcje, które nie zostały faktycznie dokonane przez wystawcę, a podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o nieprawidłowościach?
Ratio decidendi
Podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących transakcje, które nie zostały faktycznie dokonane przez wystawcę, jeśli podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja wiąże się z przestępstwem lub nadużyciem prawa. Samo posiadanie faktury jest jedynie warunkiem formalnym, a nie wystarczającym do skorzystania z odliczenia, jeśli nie towarzyszy mu rzeczywista czynność rodząca obowiązek podatkowy u wystawcy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT przez Dyrektora Izby Skarbowej, który uznał, że faktury dokumentujące zakup oleju napędowego nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji, ponieważ wystawca faktur (firma B., której pieczątki należały do M. S.) nie prowadził działalności gospodarczej, nie posiadał koncesji na obrót paliwami i nie rozliczał tych transakcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że podatnik nie wykazał należytej staranności w doborze kontrahenta i mógł wiedzieć o fikcyjności transakcji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Z. M. Zasądzono od Z. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Bartosz Wojciechowski, , Protokolant Izabela Dalkowska, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1514/13 w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 3 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 3.600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt: I SA/Gd 1514/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 3 września 2013 r. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. decyzją z dnia 27 maja 2013 r. określił skarżącemu w przedmiocie podatku od towarów i usług nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2011 r. do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości odmiennej od zadeklarowanej przez podatnika w złożonej korekcie deklaracji VAT-7 za styczeń 2011 r. Organ podatkowy wskazał, że podatnik w deklaracji VAT-7- korekta za styczeń 2011 r. dokonał pomniejszenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, m.in. z ośmiu faktur VAT z tytułu zakupu oleju napędowego, w których jako sprzedawca wskazana została firma B. [...]. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że faktury, na podstawie których skarżący dokonał odliczenia podatku naliczonego, nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji pomiędzy stronami. Powyższe okoliczności wypełniały zatem przesłankę, o której mowa w art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) dalej: ustawa o VAT. Wskazano, że podatnik zawyżył podatek naliczony za styczeń 2011 roku o kwotę 74.303 zł. Na wniosek strony organ I instancji przeprowadził dowody z przesłuchania w charakterze świadków pracowników strony: J. B., R. L., P. N., którzy potwierdzili jedynie, że miały miejsce dostawy paliwa przywożonego cysternami, za które zapłata następowała w gotówce osobie, która przyjeżdżała samochodem osobowym marki Toyota. Świadkowie opisali postać odbierającą gotówkę, przy czym żaden z nich nie potwierdził, że był to M. S. Przesłuchany w Areszcie Śledczym w U. w dniu 21 grudnia 2011 r., w charakterze świadka, M. S. zeznał, że nie dokonywał sprzedaży paliwa, pieczątki zamieszczone na fakturach są jego, ale dokumenty zostały wystawione na dowód ewentualnych roszczeń, ze względu na to, że świadek jedynie pośredniczył w dostawach paliwa do skarżącego, a paliwo pochodziło z innych źródeł. Świadek podał, że nie rozliczył tych faktur VAT w prowadzonych ewidencjach , od 2010 roku ma zawieszoną działalność. Dodał, że nie wie, kto był faktycznym dostawcą paliwa, nie znał okoliczności dostaw paliwa na rzecz podatnika. Świadek oświadczył, że nie otrzymywał od podatnika należności za sprzedane paliwo, nie jest też w stanie powiedzieć, czy ilości paliwa wskazane na fakturach VAT na pewno zostały dostarczone podatnikowi. Zaskarżoną decyzją z dnia 3 września 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 27 maja 2013 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 3 września 2013 r. podatnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i, art. 188 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), poprzez przyjęcie, że zebrany materiał dowodowy jest kompletny, a dokonana przez organ ocena zebranych materiałów nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, - art. 86 ust. 1 i 2 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, poprzez pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku od czynności faktycznie dokonanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sąd I instancji oddalając skargę wskazał, że istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi zakwestionowanie przez organ I instancji prawa podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT zakupu, na których jako wystawca figuruje firma B. W ocenie Sądu postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu. Podatnik na każdym etapie postępowania był informowany zarówno o treści materiału dowodowego jak i możliwości zgłaszania uwagi i zastrzeżeń, co do jego treści. Nie można uznać, że organy podatkowe nie podjęły niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; uznać także należy, że prawidłowo i zgodnie z normami wynikającymi z art. 187 § 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Odnośnie zarzutów proceduralnych dotyczących prawidłowości postępowania dowodowego Sąd I instancji przyjął, że zostało ono przeprowadzone właściwie. Strona składała wnioski dowodowe w toku postępowania, jednak dotyczyły one okoliczności ustalonych innymi dowodami lub okolicznościami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie skonstatował, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza w sposób jednoznaczny, że faktury, na których jako wystawca figuruje B. wystawione zostały przez podmiot nieprowadzący działalności gospodarczej, a ponadto sporne faktury nie odzwierciedlają rzeczywistego obrotu gospodarczego między tymi podmiotami. W niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy wskazuje, że począwszy od miesiąca października 2008 r. M. S. nie złożył żadnych deklaracji dla potrzeb rozliczenia podatku od towarów i usług VAT-7, pod adresem wskazanym na fakturach VAT, od lutego 2009 r. nie prowadził działalności gospodarczej, w styczniu 2011 r. nie był zarejestrowany jako czynny podatnik podatku od towarów i usług, nigdy nie posiadał koncesji na obrót paliwami ciekłymi. Zdaniem Sądu, zasadnie organy uznały, że twierdzenia strony nie zostały poparte żadnymi dowodami świadczącymi wiarygodnie na okoliczność, że firma B. dysponowała paliwem i dokonała jego faktycznej dostawy na rzecz skarżącego. Równocześnie nie został przedstawiony żaden dowód świadczący, że w obrębie zakwestionowanych transakcji firma B. działała jako pośrednik. W ocenie Sądu uzasadnione w sprawie jest stanowisko, że oferowanie sprzedaży paliwa po cenach niższych niż stosowane przez kluczowych producentów paliw, powinno wzbudzać uzasadnione wątpliwości co do pochodzenia paliwa i wiarygodności kontrahenta. Zatem zważywszy, że dostarczający paliwo nie był jego bezpośrednim producentem, nieprawdopodobne jest, aby pośrednik (w tym przypadku rzekomo B.) sprzedawał paliwo po cenach niższych niż stosowane przez producentów paliw. Sąd stwierdził, że z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, że organy zbadały okoliczność dobrej wiary podatnika i zasadnie przyjęły, że skarżąca nie miała prawa do odliczenia podatku z faktur wystawionych przez firmę B. W ocenie Sądu dokonane przez organy podatkowe ustalenia wskazują bezsprzecznie na "niestaranność" strony w doborze kontrahentów. Zatem odwoływanie się w tej sytuacji do "dobrej wiary" jest nieuzasadnione. Skarżący mógł przypuszczać, że bierze udział w transakcji stanowiącej nadużycie prawa. W sytuacji stwierdzenia, że faktura dokumentuje czynności, które nie zostały dokonane przez jej wystawcę to dowodzenie i badanie staranności czy dobrej wiary podatnika w ogóle nie jest rozważane. Dopiero jeśli transakcja opisana w fakturze miała miejsce można dokonać oceny, czy podatnik działał w dobrej wierze, z należytą starannością. Reasumując Sąd stwierdził, że zgromadzone dowody świadczą o fikcyjnym charakterze transakcji pomiędzy B. a skarżącym i potwierdzają słuszność stanowiska w kwestii wyłączenia, na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, prawa do odliczenia podatku naliczonego w części udokumentowanej fakturami VAT, w których jako sprzedawca została wskazana firma B. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący zaskarżając orzeczenie w całości. Zarzucił orzeczeniu naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. w związku z art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji nieprawidłowej oceny stanu faktycznego przyjętego i ocenionego przez organy, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że dostawy paliwa na rzecz podatnika nie dokonał B. oraz że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja powołana dla uzasadnienia prawa do odliczenia stanowiła oszustwo popełnione przez rzeczonego wystawcę, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku art. 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 15 ust. 2 ustawy o VAT polegające na tym, że Sąd I instancji przyjął, że nieskładanie deklaracji VAT, formalnie zawieszenie działalności w ewidencji, nieujawnienie aktualnego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, brak własnego pojazdu, czy też brak koncesji na obrót paliwem oznacza, że działalność przez M. S. nie była prowadzona, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej polegające na braku oceny zeznań M. S. w powiązaniu z zeznaniami podatnika i pracowników, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że B. nie dokonał dostawy paliwa na rzecz skarżącego, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku art. 191 Ordynacji podatkowej polegające na dowolnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że B. sprzedawał paliwo poniżej ceny producentów, tym samym podatnik powinien był wiedzieć, że transakcja powołana dla uzasadnienia prawa do odliczenia stanowiła oszustwo popełnione przez rzeczonego wystawcę, w sytuacji gdy sprzedaż następowała ze zniżką 5-10 groszy na litrze paliwa liczonej od ceny detalicznej, a więc na poziomie cen obowiązujących przy tego typu transakcjach, - art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne sporządzenie uzasadnienia orzeczenia z uwagi na ocenę przez Sąd I instancji rzekomych zarzutów skarżącego, które nigdy nie zostały wyartykułowane oraz przyjęcie przez Sąd I instancji stanu faktycznego, który organ ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny. 2) prawa materialnego, tj.: - błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT poprzez przyjęcie, ze w sytuacji ustalenia, że dana faktura nie odzwierciedla rzeczywistych transakcji pomiędzy podmiotami tam wymienionymi, ale zawiera wszystkie elementy formalne i nie jest "pusta" nie stanowi ona podstawy do odliczenia podatku z nie wynikającego i nie należy badać staranności i dobrej wiary podatnika otrzymującego fakturę, - błędnej wykładni i zastosowaniu art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT polegające na przyjęciu, że podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku od towarów i usług z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług przez innego podatnika, wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynności podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego. Stosownie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw-kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych w niej przepisów prawa postępowania jak i przepisów prawa materialnego , zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku. Prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi, że faktury na podstawie których podatnik dokonał odliczenia podatku naliczonego, nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji pomiędzy stronami określonymi jako sprzedawca i odbiorca. Prawidłowo też Sąd, uznając za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia prawa uznał, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją przeprowadzone zostało zgodnie z regułami określonymi w Ordynacji podatkowej, a określona wysokość zobowiązania podatkowego jest konsekwencją prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, całokształtu zebranego materiału dowodowego i obowiązujących przepisów prawa. W szczególności należy zgodzić się z wywodami Sądu, w których Sąd ten uzasadnił ocenę o braku naruszenia zasad ogólnych wynikających z Ordynacji podatkowej, bowiem postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu, w sprawie nie doszło również do naruszenia 191 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że organy podatkowe nie podjęły niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Prawidłowo i zgodnie z normami wynikającymi z art. 187 § 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Prawidłowo przy tym Sąd I instancji skonkludował, że inna niż oczekiwana przez skarżącego ocena zebranych dowodów nie stanowi podstawy skutecznego zarzutu braku wyjaśnienia prawdy obiektywnej. Prawidłowa jest ocena Sądu I instancji, że organy dokonały ustaleń faktycznych na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, a wnioski, które wywiodły są logiczne, spójne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Nie budzi też wątpliwości stanowisko Sądu, że organy podatkowe mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy, obowiązek ten nie jest więc nieograniczony i bezwzględny. Okoliczności powyższe w pełni uprawniały Sąd I instancji do oceny, że organy obu instancji w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy podjęły wszelkie niezbędne wymagane prawem działania. Nie budzi też wątpliwości, w świetle dokonanych ustaleń, ocena Sądu, że Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie skonstatował, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza w sposób jednoznaczny, iż faktury, na których jako wystawca figuruje B. wystawione zostały przez podmiot nieprowadzący działalności gospodarczej, a ponadto sporne faktury nie odzwierciedlają rzeczywistego obrotu gospodarczego między tymi podmiotami jak też występują w sprawie okoliczności dowodzące niemożliwości świadczenia przez firmę B. sprzedaży towaru na rzecz skarżącego. Prawidłowo też Sąd I instancji ocenił, że Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie stwierdził, że strona nie przedstawiła w skardze żadnych nowych okoliczności lub dowodów, które przemawiałyby za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji zasadnie także zwrócił uwagę, że jego zadaniem jest przeprowadzenie, zgodnie z krajowym zasadami dowodowymi, całościowej oceny okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy, w celu ustalenia, czy sporna w postępowaniu głównym dostawa towarów rzeczywiście miała miejsce oraz ewentualnie czy z jej tytułu przysługuje prawo do odliczenia. W orzecznictwie podkreśla się, że w każdym przypadku organ rozpatruje uprawnienie podatnika do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony na podstawie obiektywnie ustalonego stanu faktycznego. Niewystarczające jest zatem jedynie stwierdzenie, że co do zasady miała miejsce dostawa towarów, jeśli z pozostałych okoliczności wynika, iż nabywca towaru nie dopełnił należytej staranności w doborze kontrahenta, a organy podatkowe wykazały, że istniały podstawy do powzięcia przez podatnika - nabywcę towarów - uzasadnionych wątpliwości co do legalności realizowanych transakcji. Prawidłowo Sąd uznał, że ze względu na konstrukcję podatku od towarów i usług oraz sposób jego rozliczenia istnieje ścisła współzależność między uczestnikami tego obrotu, a nieprawidłowości, które wystąpiły u jednego z podatników, mogą - co do zasady - nieść negatywne konsekwencje dla pozostałych osób biorących udział w obrocie. Zważywszy, że Sąd ocenił, że skarżący nie przedsięwziął żadnych działań, których można by oczekiwać od przedsiębiorcy prowadzącego od wielu lat działalność gospodarczą, uprawnione jest stwierdzenie, że wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcje udokumentowane fakturami VAT, w których jako sprzedawca wskazana została firma B., mogą wiązać się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktur lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie. Skarżący zatem godząc się na dokonywanie zakupu paliwa od przypadkowego sprzedawcy, mógł podejrzewać, że ma do czynienia z transakcjami mającymi na celu nadużycie prawa, zwłaszcza, że podatnik nie sprawdził w jakikolwiek sposób dostawcy, a w szczególności, że M. S. nie posiadał koncesji na obrót paliwami . Uprawniona w sprawie jest więc ocena Sądu oparta na całokształcie zebranych w sprawie dowodów, że organy prawidłowo skonstatowały, że podatnikowi nie przysługuje prawo obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikające ze spornych fakt - na podstawie art. 86 ust. 1 i 2 oraz art. 88 ust.3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT - z których m.in. wynika, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane w części dotyczącej tych czynności. To w związku z tymi przepisami Sąd powołał się na utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądy, że podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku od towarów i usług z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług przez innego podatnika, wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Dysponowanie bowiem w tym przypadku przez nabywcę fakturą wystawioną przez zbywcę stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia, który nie stanowi uprawnienia do odliczenia podatku, jeżeli nie towarzyszy mu spełnienie warunku w postaci wykonania rzeczywistej czynności rodzącej u wystawcy faktury obowiązek podatkowy z tytułu jej realizacji na rzecz nabywcy. Również , zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie. W szczególności to orzeczenie w sprawie Halifax zapoczątkowało recypowanie na płaszczyźnie prawa podatkowego orzeczniczej koncepcji nadużycia prawa. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że koncepcja ta została rozwinięta przez Trybunał w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt C-80/11, w którego sentencji stwierdzono, że przepisy dyrektywy 2006/112 stoją na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia podatnikowi prawa do odliczenia podatku z tego powodu, że wystawca faktur dotyczących zakupionych przez podatnika usług lub jeden z jego usługodawców dopuścił się nieprawidłowości, bez udowodnienia przez organ podatkowy na podstawie obiektywnych przesłanek, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu. W związku z tym Sąd stwierdził, że z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, że organy zbadały okoliczność dobrej wiary podatnika i zasadnie przyjęły, że skarżąca nie miała prawa do odliczenia podatku z faktur wystawionych przez firmę B. Należy również zgodzić się z Sądem, że skarżący nie wykazał się też starannością, jakiej wymaga się od dbającego o swoje interesy podatnika, decydującego się na "współpracę" z tym podmiotem, co stanowi o bezzasadności zarzutów autora skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego i orzeczenia przez Sąd I instancji wbrew orzecznictwu. Zgromadzony w sprawie materiał świadczący o fikcyjnym charakterze transakcji pomiędzy B. a Z. M. potwierdza słuszność stanowiska Sądu I instancji w kwestii wyłączenia prawa do odliczenia podatku naliczonego w części udokumentowanej fakturami VAT, w których jako sprzedawca została wskazana firma B. Uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw , Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło