II SAB/Wa 551/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność Szefa Kancelarii Sejmu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, 3. zasądza od Szefa Kancelarii Sejmu na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. (dalej jako - Stowarzyszenie) w dniu [...] września 2013 r. wniosło skargę na bezczynność Szefa Kancelarii Sejmu RP w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] o udostępnienie informacji publicznej. W skardze pełnomocnik Stowarzyszenia wniósł o zobowiązanie strony przeciwnej do rozpoznania wniosku oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł, iż Stowarzyszenie wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] wystąpiło do Szefa Kancelarii Sejmu RP o udostępnienie w terminie 14 dni informacji publicznej następującej treści, cyt.: "Zgodnie z § 3 ust. 3 w wyjątkowych przypadkach, na umotywowany wniosek posła, na podstawie decyzji Marszałka Sejmu, Kancelaria Sejmu w okresie kadencji Sejmu pokrywa dodatkowe wydatki posłów związane z wyposażeniem biura poselskiego oraz remontem lokalu biura. Wnoszę o podanie informacji ile było takich wniosków w 2012 i 2013, przesłanie skanów lub kopii tych wniosków, oraz informacje w jaki sposób zostały rozpatrzone. Jeśli były takie sytuacje proszę o przesłanie skanów lub kopii dowodów zakupu oraz rachunków, które posłowie składają na podstawie § 4. Ponadto, wnoszę o udzielenie informacji ilu i którzy posłowie nie wywiązali się z powyższego obowiązku". Podmiot zobowiązany tylko częściowo odpowiedział na wniosek. W odpowiedzi przekazanej e-mailem nie przesłał skanów ani kopii dowodów zakupu oraz rachunków, które posłowie składają. W ocenie Stowarzyszenia skarżony podmiot jest obowiązany do udostępniania informacji publicznej. Nadto informacje, o dostęp których Stowarzyszenie wystąpiło, są informacjami publicznymi zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Kopie lub skany dokumentów, o przekazanie których wniesiono, dotyczą realizacji zadań publicznych i jako takie podlegają udostępnieniu. W odpowiedzi na skargę Szef Kancelarii Sejmu RP wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma procesowego pełnomocnik organu wskazał, iż Kancelaria Sejmu RP nie posiada wnioskowanych informacji. Wobec tego Szef Kancelarii Sejmu RP nie pozostaje w bezczynności, ponieważ nie był zobowiązany do dokonania czynności dotyczących wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2013 r. Pełnomocnik organu wyjaśnił, iż na podstawie zarządzenia nr 8 Marszałka Sejmu z dnia 25 września 2001 r. w sprawie warunków organizacyjno-technicznych tworzenia, funkcjonowania i znoszenia biur poselskich Kancelaria Sejmu pokrywa wydatki posłów związane z funkcjonowaniem biur poselskich, to znaczy, że posłowie mają do dyspozycji w okresie kadencji określoną pulę środków na remont i wyposażenie swoich biur. Wydatki te dla posłów wybranych ponownie nie mogą przekroczyć 4.500 zł, a dla posłów którzy nie byli posłami w poprzedniej kadencji nie więcej niż 9.000 zł. Jednocześnie § 3 ust. 3 zarządzenia przewiduje, że w wyjątkowych przypadkach Kancelaria Sejmu pokrywa dodatkowe wydatki związane z remontem oraz biurem lokalu poselskiego, na podstawie decyzji Marszałka Sejmu do wysokości określonej w tej decyzji. Środki te są przyznawane głównie w sytuacjach wynikających ze zdarzeń losowych, takich jak np. kradzież, pożar w biurze czy zalanie - po uzyskaniu odszkodowania od ubezpieczyciela i do jego wysokości. W takim przypadku poseł zawiadamia Biuro Obsługi Posłów, które wdraża procedurę uzyskania odszkodowania od ubezpieczyciela. Poseł, który utracił użytkowany sprzęt lub musi pokryć koszt remontu swojego lokalu biura poselskiego, może, ale nie musi, wystąpić do Marszałka Sejmu o przyznanie dodatkowych środków związanych z pokryciem szkód. Po podjęciu decyzji przez Marszałka Sejmu Biuro Obsługi Posłów informuje posła o pozytywnym albo negatywnym rozpatrzeniu jego wniosku. Następnie, w przypadku decyzji przyznającej dodatkowe środki, poseł może podjąć przyznane środki w formie zaliczki lub przekazać do Biura Obsługi Posłów opłacone już faktury za zakup nowego sprzętu lub remont lokalu, które zostaną następnie zrefundowane na rachunek bankowy biura poselskiego. Na uruchomienie tych środków posłowie mają całą kadencję Sejmu i sami decydują na co przeznaczą otrzymane pieniądze (w ramach zasad określonych dla wydatków na remont i wyposażenie biura poselskiego). W świetle § 4 zarządzenia, na który powołuje się skarżące Stowarzyszenie, termin trzymiesięczny na przekazanie do Kancelarii Sejmu oryginałów dokumentów księgowych dotyczy środków pobranych zaliczkowo, o czym jednoznacznie przesądza treść § 4 ust. 1 zarządzenia. W przedmiotowej zaś sprawie żaden z posłów nie wykorzystał jeszcze przyznanych środków, w związku z czym do Kancelarii Sejmu nie wpłynęła żadna faktura. Wobec tego Kancelaria Sejmu nie posiada wnioskowanych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Badając skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej trzeba mieć na względzie, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z ww. form działania zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności. Wyjaśnić także należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustaleniu, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Przepis art. 149 powołanej ustawy procesowej w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępnym na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl., z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 4171 § 3 K.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy zatem stwierdzić, że dokonanie żądanej czynności lub wydania żądanego aktu przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 powołanej ustawy procesowej, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy (pogląd ten został podzielony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12 i z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12 – oba dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Z tych względów, Sąd wydał rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zdanie drugie i stwierdził w punkcie I sentencji wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Musi być ono znaczne, bądź też wręcz przejawiać się w braku reakcji organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W niniejszej zaś sprawie kwalifikowana postać bezczynności nie miała miejsca. Analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż Kancelaria Sejmu RP w dniu [...] lipca 2013 r. udzieliła Stowarzyszeniu odpowiedzi na rozbudowany wniosek z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...], w którym to piśmie ustosunkowano się do żądania strony za wyjątkiem części dotyczącej nadesłania "skanów lub kopii dowodów zakupu oraz rachunków, które posłowie składają na podstawie § 4". W odpowiedzi Kancelarii Sejmu zabrakło jednak odniesienia do tej części wniosku, choć wystarczyło podać, iż wnioskowanej informacji organ nie posiada. To z kolei skutkowało wniesieniem przez Stowarzyszenie skargi do Sądu, albowiem wniosek strony skarżącej we wskazanym zakresie nie został załatwiony (pozytywnie, czy też negatywnie). Dopiero w odpowiedzi na skargę organ oświadczył, iż żądanej przez Stowarzyszenie informacji publicznej nie posiada. Zatem już po wniesieniu skargi do Sądu organ usunął stan bezczynności informując, iż wnioskowaną informacją nie dysponuje. W sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zdanie pierwsze) rozpatrzenie i uwzględnienie skargi na bezczynność organu może doprowadzić jedynie do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, gdyż rozpoznanie skargi na bezczynność w żadnym razie nie może wkraczać w kwestie merytoryczne dotyczące przyszłego rozstrzygnięcia. Uznać należy, że gdy po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, a co do których pozostawał w bezczynności, to postępowanie przed sądem administracyjnym - w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie skarżącemu Stowarzyszeniu wyczerpującej informacji w odpowiedzi na skargę, czyni postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym co do rozstrzygnięcia o zobowiązaniu organu do udzielania żądanej informacji publicznej, gdyż na dzień orzekania organ nie pozostaje już w tym zakresie w bezczynności. W tej sytuacji Sąd w punkcie II wyroku umorzył postępowanie sądowe w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 54 § 3 powołanej ustawy. O kosztach orzeczono zaś w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 201 § 1 tej ustawy.